Eximbank ở chặng đầu tái thiết: Đà giảm lãi dự báo chưa dừng lại, nợ xấu tồn đọng sẽ cần vài năm để xử lý

Ảnh minh họa: Eximbank

Lợi nhuận quý II có thể tiếp đà giảm

Trong một nhận định mới đây, MBS Research dự báo tại cuối quý II/2026, Ngân hàng TMCP Xuất Nhập khẩu Việt Nam (Eximbank - mã EIB) sẽ đạt tăng trưởng tín dụng khoảng 6% so với đầu năm (cùng kỳ năm ngoái đạt 10,65%).

Biên lãi ròng (NIM) kỳ vọng vẫn sẽ tiếp tục giảm 0,4 điểm % so với cùng kỳ, xuống quanh vùng 2% khiến thu nhập lãi thuần giảm 10% so với cùng kỳ. Trong khi đó, thu nhập ngoài lãi dự kiến cũng giảm 63% do phần lớn các mảng thu ngoài lãi đều đi lùi khi tín dụng hạn chế.

Chi phí trích lập ước tăng 19% so với cùng kỳ do áp lực chất lượng tài sản cũng như bộ đệm dự phòng ở nhóm thấp nhất ngành (dưới 40%).

Từ những yếu tố trên, MBS ước tính lợi nhuận quý II/2026 của Eximbank sẽ giảm 41% so với cùng kỳ, đạt khoảng 387 tỷ đồng. Đây dự báo sẽ là quý thứ 5 liên tiếp Eximbank ghi nhận lợi nhuận giảm so với cùng kỳ.

Với dự phóng này, lũy kế 6 tháng đầu năm, lợi nhuận trước thuế của ngân hàng sẽ đạt khoảng 726 tỷ đồng, giảm 51% so với 2025 và hoàn thành 48% kế hoạch cả năm nay.

Ảnh: T.D tổng hợp từ BCTC

Áp lực từ biên lãi giảm và trích lập dự phòng tăng

Trở lại quý I/2026, báo cáo tài chính cho thấy thu nhập lãi thuần trong quý đạt 1.380 tỷ đồng, tăng nhẹ 2% so với cùng kỳ khi NIM tiếp đà giảm quý thứ 6 liên tục.

Ảnh: T.D tổng hợp từ BCTC

Từ nửa cuối năm 2025, áp lực huy động đã đẩy mặt bằng lãi suất nhích tăng, gây sức ép tăng chi phí vốn (COF) và thu hẹp NIM toàn ngành. Eximbank, vốn không có lợi thế về CASA, đã phải tăng mạnh hơn lãi suất huy động, khiến COF tăng nhanh hơn lợi suất tài sản (YEA). Điều này, cùng với áp lực tỷ lệ nợ xấu tăng, đã gia tăng sức ép thu hẹp NIM.

Trong khi đó, nguồn thu ngoài lãi cũng giảm 67% so với cùng kỳ.

Nhiều quý trước đó, thu ngoài lãi của Eximbank phần lớn phụ thuộc vào kinh doanh ngoại hối (trung bình 33% NOII trong giai đoạn 2021-2025, theo ước tính của Vietcap). Tuy vậy trong quý đầu năm, thu từ kinh doanh ngoại hối đã chuyển lỗ 10 tỷ đồng so với mức lãi 200 tỷ đồng cùng kỳ. Thu từ dịch vụ giảm 76%, mang về 36 tỷ đồng. Chỉ có thu nhập hoạt động khác vẫn duy trì phong độ, mang về 120 tỷ đồng.

Kết quả, kết thúc quý I/2026, tổng thu nhập hoạt động của Eximbank đạt 1.528 tỷ đồng, giảm 15% so với cùng kỳ và giảm 17% so với quý liền trước.

Áp lực còn nằm ở phía chi phí. Chi phí dự phòng tăng mạnh 151% trong quý I lên 319 tỷ đồng khi tỷ lệ nợ xấu lần đầu tiên trong hàng chục quý vượt 3%. Con số 319 tỷ đồng này tương đương gần 49% lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trước dự phòng rủi ro. Nói cách khác, gần một nửa lợi nhuận vận hành của Eximbank trong quý đầu năm đã được dùng để hấp thụ rủi ro tín dụng.

Kết quả, Eximbank ghi nhận lợi nhuận trước thuế quý I đạt 338 tỷ đồng. Mức lợi nhuận này một mặt đã phục hồi từ con số lỗ ròng hơn 500 tỷ đồng của quý IV/2025; nhưng mặt khác vẫn giảm 59% so với cùng kỳ 2025.

Nếu như quý IV/2025 là điểm rơi bất thường của lợi nhuận tại Eximbank, khi nguồn thu ngoài lãi suy giảm mạnh, cùng với chi phí dự phòng và chi phí hoạt động tăng cao gây áp lực lên kết quả kinh doanh; thì bức tranh kết quả kinh doanh quý I/2026 chưa đủ để minh chứng rằng nhà băng này đã bước qua những hệ quả của giai đoạn thập kỷ 'rối ren' để trở lại trạng thái lợi nhuận bình thường.

Như Quyền Tổng Giám đốc Trần Tấn Lộc chia sẻ tại Đại hội đồng cổ đông thường niên Eximbank hồi đầu năm nay, ngân hàng đặt kế hoạch lợi nhuận 2026 gần như đi ngang so với mức nền thấp của 2025, một phần do trích lập dự phòng rủi ro dự kiến tiếp tục duy trì ở mức cao trong cả năm.

Ảnh: T.D tổng hợp từ BCTC

Tỷ lệ nợ xấu cao nhất hàng chục quý

Trong khi lợi nhuận quý I giảm mạnh so với cùng kỳ, chất lượng tài sản của Eximbank cũng cho thấy tín hiệu đi xuống.

Tại thời điểm 31/3/2026, dư nợ xấu tại Eximbank ở mức 5.800 tỷ đồng, tăng 10% so với đầu năm, đưa tỷ lệ nợ xấu lên mức 3,07%.

Đây là lần đầu tiên trong hàng chục quý, tỷ lệ nợ xấu tại Eximbank vượt 3%. Nếu tính cả phần sử dụng trích lập để xử lý nợ, tỷ lệ nợ xấu cộng xóa nợ là 3,3%.

Nhìn lại 5 quý gần nhất, ngoại trừ quý IV/2025 tỷ lệ nợ xấu tại Eximbank giảm về 2,86% - một phần do yếu tố mùa vụ, các quý còn lại ngân hàng đều ghi nhận NPL trên đà tăng.

Ảnh: T.D tổng hợp từ BCTC

Nợ xấu tăng cũng là một yếu tố gây áp lực lên NIM của Eximbank những quý gần đây, bên cạnh câu chuyện chi phí vốn. Vietcap trong một nhận định gần đây đánh giá các vấn đề còn tồn tại về chất lượng tài sản tại nhà băng này có thể sẽ cần thêm vài năm để xử lý.

Một tín hiệu đáng chú ý khác là nợ nhóm 2 cũng tăng 33% sau một quý lên 2.900 tỷ đồng, đưa tỷ lệ nợ nhóm 2 tại cuối quý I tăng lên 1,38%. Điều này phản ánh rủi ro hình thành nợ xấu mới gia tăng trong những quý tiếp theo.

Với việc đẩy mạnh sử dụng dự phòng để xử lý nợ, tỷ lệ bao phủ nợ xấu của Eximbank tại cuối quý I/2026 đã giảm xuống 37,8% (so với mức 43,9% vào cuối năm 2025) và nằm trong top 5 nhà băng có bộ đệm dự phòng thấp nhất ngành.

Ảnh: T.D tổng hợp từ BCTC

Bảng cân đối không còn mở rộng mạnh mẽ

Trước thách thức kiểm soát chất lượng tài sản, tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, Quyền Tổng Giám đốc Trần Tấn Lộc nhấn mạnh rằng chiến lược trọng tâm của Eximbank năm nay sẽ là tăng trưởng đi đôi với kiểm soát an toàn. Việc cụ thể hóa chiến lược này sẽ bắt đầu từ các giải pháp cụ thể, trong đó có tái cấu trúc bảng cân đối kế toán, cơ cấu lại danh mục tài sản nợ và tài sản có theo từng kỳ hạn một cách hợp lý để tối ưu hóa hiệu quả trên toàn danh mục.

Thực tế, trong quý I/2026, bảng cân đối kế toán của Eximbank không còn mở rộng mạnh mẽ như cùng kỳ năm ngoái. Tính đến 31/3/2026, tổng tài sản của Eximbank đạt 269.958 tỷ đồng, giảm nhẹ so với đầu năm. Mức giảm chủ yếu đếu từ khoản mục tiền gửi tại NHNN (-38%) và gửi tại các tổ chức tín dụng khác (-16%).

Quy mô cho vay khách hàng ở mức 189.347 tỷ đồng, tăng 2,79% so với đầu năm, thấp hơn mức tăng trưởng tín dụng 9,19% cùng kỳ năm ngoái. Diễn biến phần nào phản ánh quan điểm thận trọng của ban lãnh đạo ngân hàng: tăng trưởng tín dụng có kiểm soát, ưu tiên hơn cho việc ổn định bảng cân đối và cải thiện chất lượng tài sản.

Tiền gửi khách hàng đạt 182.148 tỷ đồng, tăng 2,73% so với đầu năm và thấp hơn mức tăng 4,96% cùng kỳ năm ngoái. Tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR thuần) ở mức 104%, phản ánh nhu cầu tăng cường các nguồn vốn bổ sung để có thêm dư địa cho tăng trưởng tín dụng trong những quý tiếp theo.

Ảnh: T.D tổng hợp từ BCTC

Ngân hàng cũng có ít lợi thế về vốn rẻ so với nhiều nhà băng cùng nhóm. Tỷ lệ CASA tại Eximbank đến cuối quý I/2026 ở mức 13,7%, cải thiện nhẹ so với quý IV/2025 nhưng vẫn giảm hơn 2 điểm % so với 15% cùng kỳ 2024. Như Chứng khoán Mirae Asset nhận định, ngân hàng gặp khó khăn mang tính cấu trúc trong việc xây dựng nguồn vốn chi phí thấp, điều này khiến chi phí vốn ở mức cao và gia tăng áp lực lên NIM.

Vào giai đoạn tái thiết nhưng chưa ngừng biến động thượng tầng

Giữa những thách thức, ban lãnh đạo Eximbank xác định 2026 sẽ là năm ngân hàng bắt đầu tái thiết nền móng.

Chủ tịch HĐQT Phạm Thị Huyền Trang chia sẻ, Eximbank đã xây dựng một lộ trình rõ ràng với 3 giai đoạn: giai đoạn 1 (2025) để củng cố nền tảng; giai đoạn 2 (2026–2027) để tái thiết nền móng và giai đoạn 3 (2028–2030) mới là thời điểm tăng trưởng bứt phá. Như vậy, năm nay được nhận diện là năm ngân hàng nâng cao năng lực quản trị, tài chính..., chuẩn bị cho giai đoạn tăng tốc tiếp theo.

Giới phân tích kỳ vọng việc GELEX đóng vai trò cổ đông chi phối tại Eximbank sẽ góp phần định hình lại chiến lược tăng trưởng mới của nhà băng này thông qua mở rộng hệ sinh thái, qua đó tạo động lực tăng trưởng tín dụng và thu nhập dịch vụ. Với việc chuyển trụ sở ra Hà Nội, ngân hàng dự kiến cũng sẽ mở rộng khai thác thị trường miền Bắc, tăng cường tiếp cận nhóm khách hàng SOE/hạ tầng. Ngoài ra, Eximbank cũng tích cực đầu tư cho chuyển đổi số, điều mà nhà băng kỳ vọng sẽ giúp nâng cao trải nghiệm khách hàng, đặt nền móng cho sự phát triển dài hạn....

Trong khi bước vào 2026 với tâm thế tái thiết nền móng, Eximbank vẫn chưa thể khép lại giai đoạn biến động thượng tầng. Ngân hàng chuẩn bị triệu tập họp Đại hội đồng cổ đông bất thường 2026 với trọng tâm chính là công tác nhân sự.

Theo tài liệu họp đã công bố, ngân hàng cho biết đã nhận được đơn từ nhiệm của 2 thành viên HĐQT là ông Phạm Tuấn Anh và ông Nguyễn Trí Trung; cùng 2 thành viên HĐQT độc lập là bà Phạm Thị Huyền Trang và ông Nguyễn Trọng Hiền. Trong đó, ông Nguyễn Trí Trung và ông Nguyễn Trọng Hiền là hai nhân sự vừa được bầu vào HĐQT Eximbank tại Đại hội đồng cổ đông thường niên hồi tháng 4 năm nay.

Theo nội dung đơn từ nhiệm, kỳ họp bất thường tới đây của Eximbank dự kiến sẽ xoay quanh việc miễn nhiệm các chức danh nói trên đối với 4 nhân sự trên đây. Đồng thời, điều chỉnh cơ cấu HĐQT nhiệm kỳ VIII lên 7 thành viên (gồm 6 thành viên độc lập) và bầu bổ sung hoặc thay thế 6 thành viên HĐQT (gồm 5 thành viên độc lập).

HĐQT Eximbank trước thềm họp ĐHĐCĐ bất thường.

Trước đó, hồi cuối tháng 5 và đầu tháng 6, đã có 4 Phó Tổng Giám đốc của Eximbank xin từ nhiệm gồm các ông Đào Hồng Châu, Nguyễn Hồ Hoàng Vũ, Nguyễn Hướng Minh và Phạm Quang Dũng. Sau đó, ngân hàng đã tiến hành bổ nhiệm mới một Phó Tổng Giám đốc là ông Nguyễn Thành Long.

Hiệu suất sinh lời cũng là câu chuyện đáng quan tâm

Nhìn lại quá khứ, Eximbank từng là một trong những ngân hàng TMCP đầu tiên tại Việt Nam với mô hình kinh doanh tập trung vào mảng bán lẻ. Năm 2011, lợi nhuận ngân hàng vượt 4.000 tỷ đồng, nằm trong nhóm dẫn đầu hệ thống. Sau giai đoạn hàng thập kỷ tranh chấp và mâu thuẫn giữa các nhóm cổ đông từ khoảng 2015, ngân hàng vẫn chưa thể trở lại thời kỳ hoàng kim.

Có lẽ đã dự phòng trước những thách thức trong hành trình tái thiết, ngay trước thềm Đại hội đồng cổ đông thường niên đầu năm nay, ban lãnh đạo Eximbank đã bất ngờ rút lại kế hoạch lợi nhuận 4.000 tỷ đồng, tức tăng 169% so với 2025. Thay vào đó, HĐQT đưa ra kế hoạch lợi nhuận mới ở mức 1.515 tỷ đồng, gần đi ngang so với của năm ngoái.

Kết thúc quý đầu năm, ngân hàng đã đi được gần 1/4 chặng đường. Thách thức lớn với Eximbank không phải ở nằm ở khả năng hoàn thành kế hoạch lợi nhuận - bởi mục tiêu không phải tham vọng; mà nằm ở khả năng phục hồi hiệu suất sinh lời đang ở top thấp nhất ngành khi đồng lãi bị bào mòn bởi hạn chế cấu trúc vốn và áp lực chi phí dự phòng.

Ảnh: T.D tổng hợp từ BCTC

Trong một góc nhìn thận trọng, Vietcap kỳ vọng 2026 sẽ là năm tạo nền của Eximbank với lợi nhuận trước thuế dự báo phục hồi 4% so với 2025, đạt gần 1.600 tỷ đồng.

Còn MBS Research dự báo cả năm 2026, Eximbank có thể đạt lợi nhuận ròng 1.189 tỷ đồng, tăng 5% so với mức nền thấp (1.137 tỷ đồng) của 2025.