Cô gái dân tộc Tày đưa áo dài đến thung lũng Silicon

Nhà thiết kế Vũ Thảo Giang (thứ 5, từ trái sang) và các người mẫu trong bộ sưu tập “Tứ Bình Phú Quý”. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Trở về Việt Nam sau chuyến công tác dài ngày tại Mỹ, nhà thiết kế Vũ Thảo Giang không giấu nổi niềm, hạnh phúc khi được “đem chuông đi đánh xứ người”. Là cô gái dân tộc Tày sinh ra và lớn lên ở Cao Bằng, từ những ngôi nhà sàn, những câu hát Then, những hoa văn thổ cẩm trên trang phục truyền thống, chị luôn mang trong mình một tình yêu tha thiết với bản sắc dân tộc. Khi đứng giữa Thung lũng Silicon - biểu tượng của công nghệ và hiện đại nhất nước Mỹ, nhìn những tà áo dài “Tứ Bình Phú Quý” lướt trên sân khấu, dưới ánh đèn rực rỡ của lễ hội, khoảnh khắc khiến chị xúc động nhất chính là khi khán giả quốc tế và kiều bào vỗ tay không ngớt. Đó là lúc chị thực sự cảm nhận rõ: Mình không chỉ mang theo những thiết kế cá nhân mà là đang mang cả hồn cốt của quê hương, của dân tộc Tày và của Việt Nam ra thế giới.

Trong bộ sưu tập “Tứ Bình Phú Quý”, nhà thiết kế Thảo Giang không sao chép nguyên bản mà cách điệu chúng trên lụa cao cấp, để tà áo dài trở thành “bức tranh chuyển động” - vừa giữ tinh thần truyền thống, vừa thể hiện được ngôn ngữ đương đại. Khi các người mẫu khoác lên mình và sải bước, chị thấy như những bức tranh dân gian Việt Nam đang sống dậy, thì thầm câu chuyện về cha ông, về sự đa dạng văn hóa của Việt Nam. Khoảnh khắc ấy nhắc chị nhớ rằng, dù ở bất kỳ đâu, một người con dân tộc thiểu số cũng có trách nhiệm làm “cầu nối”. Mỗi tà áo dài trong “Tứ Bình Phú Quý” chính là lời nhắc nhở nhẹ nhàng dành cho thế hệ trẻ: Hãy yêu di sản không chỉ bằng mắt mà bằng cả trái tim và sự tìm hiểu sâu sắc.

Trong khi nhiều nhà thiết kế hiện nay chọn theo xu hướng thời trang quốc tế vì nó dễ tiếp cận thị trường hơn, dễ bán hàng và dễ được công nhận nhanh chóng, thì nhà thiết kế Thảo Giang lại chọn con đường khó hơn là đưa giá trị văn hóa truyền thống Việt vào thiết kế. “Khi bước chân vào nghề thiết kế, tôi nhận ra rằng, nếu chỉ chạy theo xu hướng phương Tây, tôi sẽ đánh mất chính linh hồn của mình. Tôi muốn trở thành một nhà thiết kế Việt Nam và tạo ra những giá trị riêng, mang dấu ấn Việt Nam rõ nét trên bản đồ thời trang thế giới” - chị nhấn mạnh.

Nhà thiết kế Thảo Giang cho biết, việc đưa di sản vào thiết kế như bộ sưu tập “Tứ Bình Phú Quý” đòi hỏi rất nhiều công sức nghiên cứu, thậm chí là cả rủi ro. Chị phải dành nhiều năm tìm hiểu sâu 4 dòng tranh dân gian, thử nghiệm cách điệu trên lụa cao cấp, kết hợp kỹ thuật vẽ tay truyền thống với các kỹ thuật in hiện đại để tà áo dài không chỉ đẹp mà còn mặc được thoải mái và bền bỉ với thời gian. Chị tin rằng, trong thời đại toàn cầu hóa, sức mạnh thực sự của nhà thiết kế Việt không nằm ở việc chạy theo xu hướng mà nằm ở khả năng kể câu chuyện riêng của dân tộc mình bằng ngôn ngữ đương đại. “Văn hóa Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạng - đó là kho báu vô giá mà thế giới đang chờ được chiêm ngưỡng. Nếu chúng ta không làm, ai sẽ làm? Tất nhiên, con đường này khó hơn nhưng lại mang lại niềm hạnh phúc và ý nghĩa lớn lao nhất cho tôi. Mỗi tà áo dài mang di sản là một lời khẳng định: Việt Nam không chỉ là nơi sản xuất thời trang mà còn là cái nôi sáng tạo đầy bản sắc” - chị bộc bạch.

Khi giới thiệu bộ sưu tập “Tứ Bình Phú Quý” tại Lễ hội Áo dài lần thứ 8, một khán giả người Mỹ gốc châu Âu sau chương trình đã hỏi chị: “Tôi biết áo dài là trang phục truyền thống của Việt Nam nhưng tôi không ngờ những họa tiết trên áo lại kể được một câu chuyện văn hóa sâu sắc và đa dạng đến vậy. Những hình ảnh này có ý nghĩa gì? Chúng có phải là tranh dân gian thật không? Tôi từng nghĩ văn hóa Việt Nam chỉ gắn với áo dài trắng hoặc những biểu tượng du lịch cơ bản nhưng qua bộ sưu tập này, tôi thấy một Việt Nam rất phong phú, tinh tế và đầy sáng tạo”.

Câu chuyện mà chị mong muốn kể với bạn bè quốc tế về người Tày là một dân tộc kiên cường, hài hòa với thiên nhiên và giàu lòng biết ơn. Người Tày sống giữa núi rừng trùng điệp, học cách lắng nghe tiếng gió, tiếng suối và biết cách “nói chuyện” với thiên nhiên qua những điệu hát Then, qua từng đường kim mũi chỉ trên tấm thổ cẩm. Đó là câu chuyện về sức sống bền bỉ, về tinh thần cộng đồng về sự tinh tế trong nghệ thuật và sự giản dị, chân chất trong cách sống.

Sau thành công của bộ sưu tập “Tứ Bình Phú Quý” tại ở Thung lũng Silicon, nhà thiết kế Thảo Giang hy vọng được nhớ đến nhiều hơn như một người góp phần gìn giữ và làm mới di sản văn hóa Việt Nam, thay vì chỉ là nhà thiết kế tạo ra những bộ trang phục đẹp. Đương nhiên, chị luôn nỗ lực để mỗi tà áo dài phải thật sự đẹp, mặc được và phù hợp với phụ nữ hiện đại. Nhưng vẻ đẹp ấy chỉ là phương tiện. Điều chị khao khát nhất là qua những bộ sưu tập của mình, di sản văn hóa dân tộc - từ tranh dân gian, thổ cẩm Tày, hát Then đến tinh thần của 54 dân tộc anh em được lan tỏa mạnh mẽ hơn, được người trẻ tự hào và bạn bè quốc tế trân trọng. Chị tin rằng, vẻ đẹp của tà áo dài không chỉ nằm ở đường may hay màu sắc mà nằm ở câu chuyện nó kể. Và chị muốn mình là người kể những câu chuyện ấy một cách chân thành và bền bỉ nhất.

Khi được hỏi về lời khuyên dành cho các bạn trẻ người dân tộc thiểu số yêu thích nghệ thuật, thời trang và sáng tạo, nhà thiết kế Thảo Giang cho rằng: “Hãy tự hào với cội nguồn của mình vì chính bản sắc dân tộc là sức mạnh và sự khác biệt lớn nhất của các bạn trên hành trình sáng tạo. Các bạn hoàn toàn có thể trở thành những “cầu nối” văn hóa, biến áo dài, thổ cẩm, nghệ thuật dân gian thành những sáng tạo thời trang khiến thế giới phải ngước nhìn. Hãy bắt đầu từ những gì gần gũi nhất - làng quê, núi rừng, câu chuyện của ông bà, dân tộc mình, rồi dùng kiến thức, công nghệ và sự sáng tạo để làm mới chúng. Tôi tin rằng, nếu mỗi bạn trẻ dân tộc thiểu số tự tin mang bản sắc của mình ra thế giới, chúng ta sẽ cùng nhau viết nên một chương mới đầy tự hào cho văn hóa Việt Nam”.

Từ những bản làng vùng cao Cao Bằng đến sân khấu rực sáng của Thung lũng Silicon, hành trình của Vũ Thảo Giang không chỉ là câu chuyện thành công của nhà thiết kế trẻ. Đó còn là hành trình mang theo ký ức văn hóa dân tộc, mang tiếng hát Then, sắc màu thổ cẩm và tinh thần Việt Nam bước ra thế giới bằng ngôn ngữ của thời trang. Và có lẽ, điều quý giá nhất mà cô gái dân tộc Tày ấy đang làm không nằm ở những bộ sưu tập được trình diễn ở đâu mà ở việc mỗi tà áo dài khi cất bước đều kể thêm một câu chuyện ý nghĩa về Việt Nam.