Cô giáo gieo mầm tri thức số nơi vùng cao

Những đứa trẻ chưa một lần được tự tay chạm vào máy tính

Sinh ra tại xã Mậu Duệ, Tuyên Quang, vùng đất nơi những điều kiện học tập còn nhiều thiếu thốn, cô Đoàn Thị Phương Thảo hiểu hơn ai hết những thiệt thòi mà học sinh vùng cao phải đối mặt. Trong suốt những năm gắn bó với nghề, cô chứng kiến sự đổi thay của trường lớp, nhưng cũng nhận ra rằng cơ hội tiếp cận công nghệ giữa các điểm trường vẫn còn khoảng cách đáng kể.

Cô Thảo trăn trở “Trong khi các em học sinh ở nhiều nơi được thường xuyên thực hành, khám phá thế giới công nghệ thì học sinh tại điểm trường của cô vẫn thiếu những chiếc máy tính để học tập.
Những tiết học Tin học đôi khi chỉ dừng lại ở lý thuyết, bởi các em chưa có đủ thiết bị để tự tay thao tác, trải nghiệm. Cô mong sao một ngày gần nhất, mỗi em học sinh đều có cơ hội được chạm vào bàn phím, làm quen với công nghệ và tự tin bước vào thế giới số. Bởi cô hiểu rằng, dù ở nơi nào, mọi đứa trẻ đều xứng đáng có cơ hội học tập và phát triển như nhau.

Điều khiến cô day dứt không chỉ là thiếu thiết bị, mà còn là những cơ hội học tập bị giới hạn bởi hoàn cảnh. Trong khi công nghệ ngày càng trở thành công cụ quan trọng để học tập và khám phá tri thức, có những đứa trẻ vẫn chưa có điều kiện tiếp cận với những kỹ năng cơ bản nhất.

Bởi vậy, mỗi khi có dịp đề xuất tại các cuộc họp, cô lại kiến nghị nhà trường, cấp trên quan tâm đầu tư phòng máy cho học sinh ở điểm trường.

Cô không đặt ra yêu cầu quá lớn: “Chỉ cần một phòng máy, 5-10 máy cũng được”. Với cô, từng ấy thiết bị cũng có thể tạo nên khác biệt, giúp học sinh có cơ hội thực hành thay vì chỉ đứng nhìn cô giáo thao tác trên màn hình.

Học sinh điểm trường quan sát các hoạt động học tập. Ảnh: NVCC

Cặp bánh giầy và món quà cô giáo không thể quên

Trong câu chuyện nghề giáo của cô Thảo, có một kỷ niệm khiến cô vừa thương vừa tự hào. Đó là một học sinh có hoàn cảnh khó khăn, học khá và rất yêu thích cuộc thi Trạng Nguyên Tiếng Việt. Tuy nhiên, do gia đình không có máy tính, em gặp khó khăn khi tham gia các vòng thi tự luyện trên internet.

Biết được điều đó, cô Thảo đã tạo điều kiện cho em sử dụng máy tính ở phòng Tin học trong giờ ra chơi để hoàn thành các vòng thi. Vài hôm sau, em mang đến tặng cô mấy cặp bánh giầy được gói trong lá chuối như một lời cảm ơn chân thành. Khi cô nói rằng mình chỉ giúp đỡ em một việc nhỏ, em đã rơm rớm nước mắt khiến cô vô cùng xúc động.

Cô Thảo chia sẻ, đó là kỷ niệm khiến cô vừa tự hào, vừa thương học trò. Bởi đôi khi, sự giúp đỡ của người thầy không cần điều gì lớn lao, chỉ cần nhận ra khó khăn và kịp thời đồng hành cùng học sinh. Một chiếc máy tính được mở ra trong giờ ra chơi đã giúp em tiếp tục nuôi dưỡng niềm đam mê học tập và không bỏ lỡ cơ hội tham gia cuộc thi.

Với cô Thảo, học sinh vùng khó không thiếu ước mơ hay nghị lực, điều các em cần là những người thầy, người cô luôn sẵn lòng sẻ chia và tiếp sức để các em vươn lên.

Để mỗi tiết Tin học trở thành một giờ học được mong đợi

Là giáo viên Tin học, cô Thảo sớm xác định mình cần chủ động cập nhật công nghệ để làm mới bài giảng. Trong quá trình dạy học, cô sử dụng Canva thiết kế bài giảng trực quan, tạo các bài hát khởi động bằng công cụ AI, dùng Quizizz để kiểm tra kiến thức sau mỗi bài học. Với học sinh lớp 4, lớp 5, cô hướng dẫn các em làm thiệp, video bằng những công cụ phù hợp.

Học sinh tiểu học vốn thích khám phá, vì thế khi được tự tay tạo ra một tấm thiệp hay đoạn video, các em không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn có cơ hội thử nghiệm, sáng tạo và thể hiện ý tưởng của mình.

Cô Thảo hướng dẫn học sinh tìm kiếm thông tin trên internet. Ảnh: NVCC

Đằng sau những giờ học được thiết kế sinh động là sự kiên trì của người giáo viên trong việc tìm cách đưa kiến thức đến gần học trò. Cô cho biết, năm học nào mình cũng cố gắng xây dựng sáng kiến kinh nghiệm từ những vấn đề thực tế trong giảng dạy.

Điều khiến cô vui nhất là học sinh luôn mong đến tiết Tin học, thậm chí hỏi thăm khi cô đi tập huấn vắng lớp. Với cô, sự mong đợi ấy là một dấu hiệu cho thấy học sinh đã tìm thấy niềm vui, sự yêu thích trong môn học.

Đi qua thiếu thốn, vẫn chọn cách đồng hành

18 năm đứng lớp, cô Thảo cũng trải qua những giai đoạn đặc biệt khó khăn. Trong thời gian dịch Covid-19, khi nhiều gia đình không có máy tính để học trực tuyến, giáo viên phải tìm cách duy trì việc học phù hợp với điều kiện địa phương. Các cô in đề, photo tài liệu rồi chuyển đến địa điểm gần trường để phụ huynh, trưởng thôn nhận và mang về cho học sinh. Giáo viên sau đó thu bài, chấm và phản hồi qua nhóm Zalo của lớp.

Có điểm trường cách trường chính khoảng 5km. Đường đi vốn khó khăn, những ngày mưa càng nguy hiểm vì nguy cơ sạt lở. Điều đó khiến cô thấm thía hơn sự vất vả của giáo viên vùng cao. Nhưng điều cô nhắc đến nhiều hơn vẫn là thiệt thòi của học sinh, nhất là những em ở điểm trường xa, ít có điều kiện tiếp xúc với thiết bị và internet.

Trong thời gian tới, tôi mong muốn phát triển Câu lạc bộ “Em yêu Tin học” trong nhà trường nhằm tạo sân chơi bổ ích, lành mạnh và sáng tạo cho học sinh có niềm đam mê với môn Tin học và công nghệ. Giúp các em được giao lưu, học hỏi, chia sẻ kiến thức, rèn luyện kỹ năng sử dụng máy tính, khám phá các phần mềm ứng dụng, làm quen với lập trình, trí tuệ nhân tạo (AI) và từng bước tiếp cận các sản phẩm công nghệ sáng tạo.

Những nỗ lực ấy được ghi nhận qua nhiều danh hiệu, khen thưởng: nhiều năm đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở, viên chức hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ; 2 lần đạt Giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh; giấy khen trong Hội thi Giáo viên dạy giỏi cấp xã; bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang về thành tích xuất sắc hai năm liền trong ngành Giáo dục và Đào tạo.
Bằng khen đạt tiêu chuẩn đảng viên “hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” 5 năm liền (2021-2025) của Tỉnh ủy Tuyên Quang. Niềm vui nhân đôi khi cô là 1 trong số 34 nhà giáo tiêu biểu xuất sắc được Hội đồng xét chọn để tuyên dương tại Thủ đô Hà Nội.

Nhưng khi nói về điều mong mỏi nhất, cô không nhắc đến những danh hiệu đã đạt được. Cô chỉ mong học sinh ở các điểm trường có phòng máy dù chỉ 5-10 chiếc máy tính, để các em được thực hành, được tự mình khám phá và không bị bỏ lại phía sau trong hành trình tiếp cận công nghệ.

“Khó khăn thì làm theo cách khó khăn, mình cứ đồng hành với học sinh thôi”, lời chia sẻ giản dị của cô cũng là cách cô đã đi qua gần 18 năm với nghề.

Vượt qua những khó khăn nơi vùng cao, cô Đoàn Thị Phương Thảo vẫn bền bỉ đồng hành cùng học sinh trên hành trình đến với tri thức. Ảnh: NVCC

Có lẽ, với cô Đoàn Thị Phương Thảo, thành quả đáng quý nhất không chỉ là một bài giảng được đổi mới hay một sáng kiến được ghi nhận. Đó còn là ánh mắt háo hức của học trò khi lần đầu tự tay tạo ra sản phẩm trên máy tính; là một em nhỏ có thể tiếp tục cuộc thi mình yêu thích và là niềm mong đợi của các em mỗi khi đến tiết Tin học.

Ở nơi điều kiện học tập còn nhiều khoảng cách, cô vẫn kiên trì làm phần việc của mình: đưa công nghệ đến gần hơn với học trò, để từ những cơ hội nhỏ hôm nay, các em có thể tự tin mở ra những cánh cửa lớn hơn trong tương lai.