Hiến tạng: Cần xây dựng niềm tin từ sự hiểu biết

Trong chính sách hiến mô, tạng, việc tạo thuận lợi cho người dân đăng ký mới là một phần của quá trình. Điều có ý nghĩa lâu dài là giúp mỗi người hiểu rõ nội dung đồng ý, chủ động trao đổi với người thân và tin tưởng rằng nguyện vọng của mình sẽ được tiếp nhận, thực hiện một cách minh bạch và nhân văn.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Canada, Giám đốc Truyền thông Nghiệp đoàn Nhân viên cấp cứu ngoại viện tỉnh bang British Columbia Ian Tait cho rằng cần phải tăng cường giáo dục và đối thoại về việc hiến mô, tạng. Theo ông, dù mang ý nghĩa nhân đạo, nhưng đây vẫn là quyết định cần được đưa ra trên cơ sở hiểu biết đầy đủ, nhất là đối với những người trẻ tuổi.

Tại Canada, quy định đăng ký hiến mô, tạng có sự khác biệt giữa các tỉnh bang. Ontario cho phép người từ đủ 16 tuổi đăng ký. Trong khi đó, ở British Columbia, người dưới 19 tuổi có thể đăng ký để thể hiện nguyện vọng, nhưng bản đăng ký này chưa có giá trị như một quyết định đồng ý. Khi đủ 19 tuổi, họ cần đăng ký lại nhằm xác lập quyết định của mình. Sự khác biệt này cho thấy cần phân biệt giữa việc ghi nhận nguyện vọng và giá trị pháp lý của sự đồng ý.

Bày tỏ quan điểm thận trọng với ngưỡng 16 tuổi, ông Tait cho rằng người trẻ cần được cung cấp thêm kiến thức trước khi đưa ra một quyết định quan trọng như hiến mô, tạng sau khi qua đời. Ông đồng thời lưu ý rằng niềm tin và quan niệm của gia đình có thể ảnh hưởng đáng kể đến lựa chọn của mỗi người.

Từ góc nhìn này, việc thảo luận về độ tuổi cần đi cùng với câu hỏi người đăng ký được giải thích những gì, bằng hình thức nào và có cơ hội tìm hiểu ra sao. Việc xác định một ngưỡng tuổi sẽ khó đạt mục tiêu bảo vệ quyền tự quyết nếu người dân chỉ biết đến thủ tục đăng ký mà chưa hiểu rõ ý nghĩa sự đồng ý.

Một vấn đề khác được ông Tait đề cập là khoảng cách giữa sự thuận tiện của thủ tục và chất lượng thông tin được cung cấp cho người đăng ký. Ông cho rằng việc đăng ký đôi khi có thể được cảm nhận như một câu hỏi ngắn: có muốn trở thành người hiến tạng hay không, trong khi quy trình và những lựa chọn cụ thể chưa được giải thích đầy đủ.

Theo ông Tait, người dân cần được thông tin rõ ràng và được khuyến khích trao đổi với gia đình từ trước. Khi khả năng hiến mô, tạng xuất hiện, việc tôn trọng nguyện vọng của người hiến cần gắn với sự giải đáp trung thực, sự cảm thông và hỗ trợ dành cho những người thân đang chịu mất mát.

Cách tiếp cận này cũng được phản ánh trong hướng dẫn của các cơ quan phụ trách hiến tạng tại Canada. Tại British Columbia, gia đình luôn được đề nghị hỗ trợ để quá trình hiến tạng có thể tiến hành, kể cả khi người hiến đã đăng ký. Vì vậy, việc khuyến khích người dân thông báo và thảo luận với người thân sau khi đăng ký là cần thiết. Tại Ontario, thông tin đăng ký cũng được chia sẻ với gia đình hoặc thân nhân để xác nhận lại nguyện vọng của người hiến.

Đây là một khía cạnh đáng tham khảo khi nghiên cứu tăng cường quyền tự quyết của người hiến. Quy định pháp luật cần được hỗ trợ bằng cơ chế tư vấn và trao đổi phù hợp, giúp gia đình hiểu nguyện vọng của người thân trước khi phải đối diện với tình huống mất mát.

Về tham vấn chính sách, ông Tait cho rằng vẫn còn khoảng trống trong hoạt động truyền thông và trao đổi với công chúng. Theo đánh giá của ông, nhiều người chưa hiểu sâu về những vấn đề y khoa và đạo đức liên quan đến hiến mô, tạng; do đó, cần giải thích rõ hơn cho người có ý định đăng ký.

Ý kiến này phản ánh một yêu cầu đối với quá trình xây dựng chính sách: việc tham vấn cần giúp người dân hiểu rõ vấn đề để đưa ra ý kiến. Những băn khoăn về cơ thể sau khi qua đời, mục đích sử dụng mô, tạng hoặc vai trò của gia đình đều cần được tiếp nhận và giải đáp bằng thông tin chính xác, dễ hiểu.

Việc làm rõ những khác biệt đó giúp người dân hiểu đúng giá trị và phạm vi của việc hiến tặng. Đồng thời, thông tin truyền thông cần giải thích rằng đăng ký thể hiện sự đồng ý không đồng nghĩa là mọi trường hợp đều có thể hiến; khả năng hiến thực tế còn phụ thuộc vào đánh giá chuyên môn và điều kiện y khoa.

Từ những trao đổi này, có thể thấy khi nghiên cứu điều chỉnh chính sách hiến mô, tạng, cần xem xét độ tuổi và gắn với việc bảo đảm khả năng tiếp cận thông tin và sự tự nguyện của người đăng ký. Cùng với đó, phải làm rõ vai trò của gia đình, xây dựng quy trình tư vấn và hỗ trợ thân nhân, đồng thời tổ chức tham vấn với sự tham gia của giới chuyên môn, tổ chức xã hội và công chúng.

Kinh nghiệm được phản ánh từ Canada cũng cho thấy chính sách hiến mô, tạng luôn cần được tiếp tục hoàn thiện. Sự thuận tiện trong đăng ký chỉ phát huy đầy đủ hiệu quả khi người dân hiểu rõ lựa chọn của mình và tin tưởng vào cách hệ thống y tế thực hiện lựa chọn ấy.