Cô giáo tóc bạc nâng niu những bông hồng để quên sau buổi hội ngộ

Những bông hoa dại học trò nghèo hái tặng thầy cô năm xưa đã héo, nhưng tấm lòng gửi theo nó vẫn còn nguyên sau 40 năm, tin nhắn của lớp trưởng nay cũng đã lên bà.

Buổi gặp mặt học trò cũ tan khi nắng chiều đã nhạt. Người ra cổng, người còn đứng tụm lại chụp thêm tấm ảnh, nói thêm câu chuyện dở dang. Riêng bà giáo Kiều Thư lại cặm cụi đi từng bàn, nhặt những bông hồng nhung các em tặng mà có người để quên. Mỗi em chỉ tặng mỗi thầy cô một bông, cuống bọc giấy bóng kính, buộc một sợi ruy băng đỏ.

Những bông hồng còn lại trên bàn

Có người cười bảo: “Cô mang về làm gì, cắm vài hôm lại héo”. Bà cũng cười, tay vẫn không ngừng gom: “Đây là tình cảm của học trò. Mình không mang về, các em nó buồn. Các em chỉ tặng mỗi người một bông thôi mà”.

Phút hội ngộ sau gần 40 năm.

Phút hội ngộ sau gần 40 năm.

Tôi đứng nhìn bà, mái tóc đã bạc, đôi tay đã gầy, ôm một bó hồng nhỏ ghép lại từ những bông lẻ. Tôi chợt nghĩ: cả một đời đi dạy, hình như bà chỉ làm đúng một việc ấy, là gom nhặt. Ngày trẻ, gom từng đứa học trò bỏ học về lại lớp, gom từng con điểm cho đứa học yếu, gom những đứa trẻ lạc nhịp vào một tập thể. Hôm nay, ở tuổi đã lên bà, bà gom hoa.

Trên đường về, bà đưa tôi xem tin nhắn của Hiên - cô bé lớp trưởng lớp 10B ngày ấy, nhà ở thôn Mỹ Liệt, xã Lưu Kiếm, huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng năm xưa, ngay sát trường. Cô bé lớp trưởng bây giờ cũng đã lên bà. Tin nhắn gõ vội trên điện thoại, dấu câu lộn xộn, chữ thiếu chữ thừa, như cái cách các em ngày xưa hớt hải chạy vào phòng thầy cô, chẳng kịp chỉnh tề. Nhưng đọc đến đâu, tôi lặng đi đến đó.

Những dòng tin nhắn thân yêu của cô học trò cũ năm xưa.

Những dòng tin nhắn thân yêu của cô học trò cũ năm xưa.

Dãy nhà tập thể và bó hoa dại

Hiên viết rằng khu tập thể giáo viên gần nhà em mà các thầy cô ở ngày ấy nay không còn nữa, nhưng cứ đến ngày 20/11 thì tự nhiên kí ức cứ ùa về. Em nhớ căn phòng của thầy cô ở cuối dãy, hai phòng thông nhau. Nhớ cái bếp, nhớ cả cái chuồng lợn của thầy cô ở mé bờ ruộng hướng đông. Em nhớ đầu dãy phía tây là phòng cô Thúy dạy Hóa, phòng cô Đậu Minh Tâm, rồi đến phòng cô Thu, cô Huệ…

Tôi đọc mà giật mình. Chính tôi, người đã sống trong khu tập thể ấy 6 năm đầu tiên của cuộc đời giáo viên, cũng không còn nhớ rõ đến thế. Vậy mà một cô học trò, sau gần bốn mươi năm, vẫn nhớ từng cánh cửa, từng hướng đông hướng tây, nhớ cả cái chuồng lợn.

Hóa ra thầy cô cứ tưởng mình là người dạy, người giữ sổ điểm, người ghi học bạ cho trò. Nhưng chính học trò mới là người lặng lẽ chép những trang cuộc đời cho thầy cô. Một cuốn sử chẳng ghi thành tích hay danh hiệu, chỉ ghi cái bếp, cái chuồng lợn, ánh đèn từng phòng trong những tối tháng Mười Một.

Thời ấy, giáo viên trường làng nghèo lắm. Lương không đủ sống, thầy cô phải nuôi lợn, trồng rau, cấy lúa như mọi nhà nông cùng với sự giúp đỡ của các em. Chính vì sống như người làng, thầy cô mới gần học trò đến thế. Nhà Hiên gần khu tập thể, em ra đó chơi như ra sân nhà mình.

Hiên kể, cứ đến những ngày này, tối ở khu tập thể vui lắm. Các trò kéo đến chơi, chúc mừng thầy cô. Ngày đó không có tiền mua hoa, chiều đến là cả bọn rủ nhau đi kiếm hoa: hoa cúc, hoa mào gà, hoa râm bụt, và cả hoa cải vàng ngoài ruộng. Bó thành từng bó, tối đến các em gõ cửa từng phòng tặng thầy cô. Hôm sau, hoa héo, phải vất đi. Cô Thúy dạy Hóa còn trêu: “Các em tặng cô mớ rau cải còn ăn được, chứ hoa héo lại vất đi, phí hoài”. Cô trò cùng cười.

Bây giờ nghĩ lại câu đùa ấy, tôi thấy nó là bài học không có trong giáo án. Cô giáo nghèo không xấu hổ vì nghèo. Cô biến cái thiếu thốn thành một tiếng cười, để học trò nghèo không phải ngượng vì món quà nhỏ bé của mình. Và nhìn kỹ hơn nữa, hoa cải có lẽ lại là thứ hoa đúng nhất để tặng thầy cô trường làng.

Đó là hoa của ruộng, hoa của bữa cơm, hoa của những người cũng sống bằng luống rau, bằng chuồng lợn như cha mẹ các em. Học trò không tặng thầy cô một thứ xa xỉ. Các em tặng chính đời sống của mình.

“Hoa thì là tượng trưng, nhưng tình cảm chúng em là chân thật” - tin nhắn của Hiên, lớp trưởng lớp 10D năm xưa, gửi thầy cô nhân ngày 20/11.

Hoa héo, nhưng tình không héo

Tin nhắn của Hiên khép lại bằng một câu: “Hoa thì là tượng trưng nhưng tình cảm chúng em là chân thật”. Một bà nội, bà ngoại gõ vội trên điện thoại, đã nói trúng điều mà biết bao bài diễn văn ngày 20/11 nói mãi chưa tới.

Món quà thật sự của các em năm ấy không phải bó hoa. Bó hoa chỉ sống được một đêm. Món quà thật là cả buổi chiều các em lội khắp bờ ruộng, ngó từng góc vườn tìm hoa. Suốt buổi chiều ấy, các em nghĩ về thầy cô. Bông hoa héo sau một đêm, nhưng buổi chiều ấy thì sống đến bốn mươi năm, sống đến tận hôm nay, trong một tin nhắn gõ vội của người đã lên bà.

Bây giờ học trò không còn phải đi gom tìm hái những bông hoa mộc mạc trong vườn, ngoài hàng dậu hay trên cánh đồng nữa. Hồng nhung bán khắp nơi, gói giấy bóng kính, thắt ruy băng lộng lẫy. Ngày Nhà giáo cũng dễ thành ngày của hoa đắt, quà sang, phong bì dày mỏng. Tôi không trách. Đời sống khá lên thì món quà cũng khác đi. Nhưng thước đo của tình thầy trò chưa bao giờ là giá một bông hoa. Thước đo ấy là bốn mươi năm sau, có ai còn nhớ cái chuồng lợn ở mé bờ ruộng của thầy cô mình hay không.

Và rồi tôi hiểu vì sao bà giáo Kiều Thư lại cặm cụi gom hoa. Ngày xưa, những bó hoa cải, hoa mào gà héo đi, thầy cô đành phải vất. Có lẽ trong lòng người làm thầy vẫn còn đó một chút áy náy nhỏ, chưa bao giờ nói ra. Hôm nay, khi học trò đã có tiền mua hoa hồng, bà không để sót bông nào.

Bốn mươi năm trước, học trò đi khắp đồng tìm hoa cho thầy cô. Bốn mươi năm sau, thầy cô đi khắp bàn gom hoa của học trò. Người cho và người nhận đã lặng lẽ đổi chỗ cho nhau. Có lẽ đó mới là ý nghĩa trọn vẹn của bốn chữ “tôn sư trọng đạo”: không chỉ trò kính thầy, mà thầy cũng nâng niu từng chút lòng của trò. Tình thầy trò không phải con đường một chiều, mà là một dòng sông chảy đi rồi lại chảy về.

Mà đâu chỉ có hoa. Những năm đứng lớp, kỷ niệm thầy trò nhiều lắm, nhiều hơn cả sắc màu đa dạng của những bó hoa dại năm ấy. Có những chuyện vui, bây giờ nhắc lại vẫn cười chảy nước mắt. Nhưng cũng có những chuyện buồn: một lần trách mắng nặng lời, một con điểm khắt khe của thầy cô khiến có em ấm ức mãi, chẳng bao giờ quên được.

Một câu chuyện không thể kể hết. Chỉ mong các em tin rằng những ký ức ấy, cả vui lẫn buồn, thầy cô cũng như các em, chưa bao giờ để phai mờ. Chính chúng đã làm nên thứ tình cảm còn nguyên vẹn đến hôm nay, khi đầu thầy bạc trắng, tóc trò cũng đã nhuộm sương.

Tối ấy, bà Kiều nâng niu, trang trọng đặt bình hoa trên bàn nước. Tôi ngồi nhìn bình hoa hồng mà như thấy lại bó hoa dại đủ màu năm nào. Hoa nào rồi cũng héo. Chỉ có một thứ hoa không bao giờ héo, là thứ hoa người ta trồng trong lòng nhau. Nghề dạy học, suy cho cùng, chính là nghề trồng thứ hoa ấy: gieo hôm nay, có khi bốn mươi năm sau mới thấy nở, trong một tin nhắn gõ vội, sai cả dấu câu, của một cô lớp trưởng ngày nào nay đã lên bà.

Phương Đông

Nguồn VTC: https://vtcnews.vn/co-giao-toc-bac-nang-niu-nhung-bong-hong-de-quen-sau-buoi-hoi-ngo-ar1052321.html