Cơ hội mở rộng thị trường xuất khẩu

Doanh nghiệp tích cực đa dạng hoá thị trường xuất khẩu. Ảnh: Quang Vinh

Hiệp định RCEP là Hiệp định thương mại tự do được 10 nước thành viên ASEAN và 5 nước đối tác là Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Australia và New Zealand ký kết vào ngày 15/11/2020, chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2022. Hiệp định này là sự kết nối 4 FTA hiện hành giữa ASEAN và các nước đối tác thành 1 FTA lớn nhất thế giới, chiếm gần 1/3 dân số thế giới và GDP toàn cầu.

Đối với Việt Nam, RCEP đã và đang góp phần củng cố các chuỗi cung ứng trong khu vực, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường và tạo điều kiện thuẩn hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp (DN). Tính đến năm 2025, tổng kim ngạch thương mại của Việt Nam với các nước thành viên RCEP đạt gần 503 tỷ USD.

Ông Đỗ Huy Phương - Tổng giám đốc Công ty TNHH Tập đoàn Sapon (Sapon Group) nhấn mạnh, Hiệp định RCEP tạo cơ hội cho các DN sản xuất như Sapon, vì khi nhập khẩu nguồn nguyên liệu trong khối hiệp định, DN nhận được nhiều ưu đãi về thuế đồng thời có cơ hội tiếp cận các thị trường trong khối để xuất khẩu sản phẩm. Ông Phương cho biết, hiện tại, về nguồn nguyên liệu nhập khẩu trong khối RCEP, Sapon nhập thân trúc và thân giấy từ Trung Quốc, nhập bông từ Indonesia. Về xuất khẩu, Sapon đã đưa được hàng hóa vào thị trường Úc và New Zealand thông qua hệ thống của Daiso (Nhật Bản).

Hiệp định mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và các chuỗi cung ứng mới, nhất là nhờ quy tắc xuất xứ được hài hòa hơn và các quy định thuận lợi hóa thương mại. Nhờ đó, DN có thêm dư địa đa dạng hóa nguồn cung, ổn định thị trường xuất khẩu, thu hút đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào quá trình tái cấu trúc nền kinh tế.

Đáng chú ý, RCEP không chỉ mở thêm thị trường mà còn tạo ra một “không gian sản xuất khu vực” tương đối thống nhất. Cơ chế cộng gộp xuất xứ cho phép DN tổ chức lại nguồn nguyên liệu và các công đoạn sản xuất trong toàn khối để đáp ứng xuất xứ thuận lợi hơn. Đây là cơ hội rất thực chất đối với DN nhỏ và vừa, bởi DN có thể tham gia từng công đoạn phù hợp với năng lực của mình trong chuỗi giá trị, thay vì phải đủ quy mô để tự làm toàn bộ một sản phẩm xuất khẩu.

Chia sẻ với báo giới, bà Bùi Thị Hạnh Hiếu - Tổng Giám đốc Công ty CP kinh doanh chế biến nông sản Bảo Minh cho biết, DN thành lập từ năm 1995, tính đến nay đã trải qua hành trình 31 năm xây dựng và định vị thương hiệu. Trong suốt chặng đường này, Bảo Minh luôn kỹ lưỡng trong việc kiến tạo các vùng nguyên liệu và phát triển các kênh phân phối.

Thông qua hoạt động xuất khẩu, DN tối ưu hóa được giá trị của các vùng nguyên liệu đã ký kết bao tiêu với bà con nông dân. Việc xuất khẩu cũng giúp DN đón đầu nhu cầu tiêu dùng quốc tế và tạo ra lợi thế cạnh tranh vượt trội trong khuôn khổ Hiệp định RCEP nhờ tận dụng các ưu đãi về thuế quan. Với lợi thế đặc thù do điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu Việt Nam mang lại, các dòng sản phẩm chất lượng cao như gạo nếp thơm, ST25 chính là lực hút để khách hàng quốc tế chủ động tìm đến với Bảo Minh.

Ông Nguyễn Cảnh Cường - nguyên Tham tán Thương mại Việt Nam tại Pháp, EU và Vương quốc Anh nhấn mạnh: RCEP là FTA lớn nhất thế giới với 15 nước thành viên, tập trung nhiều trung tâm sản xuất và mắt xích quan trọng của chuỗi giá trị toàn cầu. Khi tham gia RCEP, Việt Nam được hưởng lợi rất lớn không chỉ từ việc cắt giảm thuế quan mà còn từ quy tắc cộng gộp xuất xứ. Chẳng hạn, khi Việt Nam nhập khẩu nguyên liệu từ các nước thành viên RCEP để sản xuất rồi xuất khẩu ngược lại, nguồn nguyên liệu đó sẽ được coi như nguyên liệu của Việt Nam. Chính quy tắc cộng gộp xuất xứ tạo thêm điều kiện để DN Việt Nam tổ chức lại nguồn nguyên liệu, sản xuất và xuất khẩu trong phạm vi khu vực.

Theo ông Cường, ở giai đoạn đầu thực hiện, DN Việt luôn gặp khó khăn vì đi kèm với hiệp định là các tiêu chuẩn quốc tế mới cao hơn tiêu chuẩn nội địa. Mặc dù vậy, năng lực của DN đang được nâng cao rất rõ rệt và thời gian để vượt qua các yêu cầu mới ngày càng được rút ngắn nhờ ứng dụng công nghệ, phương pháp quản lý mới, cùng sự học hỏi từ đối tác nước ngoài và lực lượng nhân sự trình độ cao.

Đáng chú ý, chính trong khó khăn đó lại mở ra cơ hội mới cho DN Việt Nam. So với các nước đang phát triển khác, Việt Nam là một trong số ít quốc gia tiên phong về năng lực cạnh tranh, khả năng học hỏi và mức độ đáp ứng các cam kết FTA mới. Nhờ khả năng thích ứng nhanh hơn các đối thủ cạnh tranh vốn mất nhiều thời gian hơn để đáp ứng tiêu chuẩn, DN Việt Nam có thể tận dụng cơ hội để vươn lên và giành chiến thắng trên các thị trường xuất khẩu.