Cơ hội mới từ nâng hạng thị trường chứng khoán

Tạo ra những tác động lan tỏa tích cực

Các kinh nghiệm quốc tế cho thấy, việc thị trường chứng khoán được nâng hạng thường mang lại những tác động tích cực và bền vững cho nền kinh tế. Cụ thể, việc nâng hạng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài, nâng cao tín nhiệm quốc gia, củng cố vị thế của Việt Nam trên bản đồ tài chính toàn cầu. Bên cạnh đó, tạo động lực thúc đẩy quản trị công ty theo chuẩn mực quốc tế, tính minh bạch và chuẩn mực ESG (môi trường - xã hội - quản trị). 

Hoạt động môi giới, giao dịch chứng khoán tại Công ty cổ phần Chứng khoán MB (MBS). Ảnh: THANH NGA

Ngoài ra, việc nâng hạng thị trường còn tạo ra những tác động lan tỏa tích cực đến toàn bộ thị trường vốn. Qua đó, góp phần thúc đẩy các hoạt động mua bán và sáp nhập, thu hút các doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đẩy mạnh việc huy động vốn hiệu quả thông qua thị trường chứng khoán thay vì chỉ phụ thuộc vào vốn tín dụng ngân hàng.

Tuy nhiên, việc nâng hạng thị trường mới chỉ tạo ra cơ hội ban đầu. Còn khả năng phát huy lợi thế sau khi nâng hạng và thu hút các dòng vốn ngoại lại phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tỷ lệ sở hữu nước ngoài, thanh khoản, tính minh bạch, chuẩn mực quản trị công ty...

Góp phần nâng cấp thị trường chứng khoán

PGS, TS Phùng Thanh Quang, Viện Ngân hàng-Tài chính, Đại học Kinh tế quốc dân cho hay: Việc thị trường giảm điểm trong những phiên đầu tiên sau khi Việt Nam chính thức được nâng hạng không phải là nghịch lý. Nâng hạng là câu chuyện của chất lượng thị trường trong trung hạn và dài hạn, còn một phiên tăng hay giảm chỉ phản ánh cung - cầu trong ngắn hạn. 

Thực tế, thông tin nâng hạng đã được nhà đầu tư kỳ vọng từ trước và phần nào phản ánh vào giá cổ phiếu trong vài tháng qua. Vì vậy, khi sự kiện chính thức diễn ra, việc một bộ phận nhà đầu tư chốt lời theo tâm lý “mua kỳ vọng, bán khi tin ra” là điều bình thường. Bên cạnh đó, dòng vốn quốc tế liên quan đến nâng hạng không đi vào thị trường ngay lập tức mà được giải ngân theo các kỳ tái cơ cấu chỉ số và theo lộ trình của từng quỹ.

Vì vậy, không nên đo thành công của việc nâng hạng thị trường bằng việc chỉ số VN-Index tăng hay giảm trong một vài phiên đầu tiên. Điều đáng quan tâm hơn là sau khi nâng hạng, thị trường chứng khoán Việt Nam có thêm cơ hội tiếp cận nhiều nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt là các quỹ đầu tư tổ chức với dòng vốn dài hạn như quỹ bảo hiểm, quỹ hưu trí. Điều này sẽ thay đổi cơ cấu nhà đầu tư, góp phần nâng cấp thị trường chứng khoán từ một kênh đầu tư, mua bán tài sản tài chính thành một kênh huy động vốn trung hạn và dài hạn hiệu quả. Đây mới là ý nghĩa thực sự của việc nâng hạng thị trường. 

 Hoạt động môi giới, giao dịch chứng khoán tại Công ty cổ phần Chứng khoán MB (MBS). Ảnh: THANH NGA

Cùng chung quan điểm, bà Trần Thị Khánh Hiền, Giám đốc Khối Nghiên cứu, Công ty Cổ phần Chứng khoán MB (MBS) nhận định: “Việc thị trường điều chỉnh trong phiên đầu tiên chính thức được nâng hạng là diễn biến không quá bất ngờ và không nên được nhìn nhận như một tín hiệu phủ nhận ý nghĩa của sự kiện này. Trước hết, câu chuyện nâng hạng đã được thị trường kỳ vọng và phản ánh vào giá trong một khoảng thời gian khá dài.

Do đó, khi sự kiện chính thức diễn ra, một bộ phận nhà đầu tư có xu hướng hiện thực hóa lợi nhuận. Đây là diễn biến thường thấy với những sự kiện đã được kỳ vọng từ trước. Một vài phiên điều chỉnh thậm chí có thể giúp thị trường cân bằng lại kỳ vọng và mặt bằng định giá sau giai đoạn tăng mạnh”. 

Nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường

Để thị trường chứng khoán nước ta thực sự thu hút được vốn từ các nhà đầu tư nước ngoài sau khi nâng hạng thị trường, bà Trần Thị Khánh Hiền cho rằng, chúng ta cần nhìn câu chuyện này ở góc độ dài hạn. Việc nâng hạng mới là điều kiện mở cửa, còn để dòng vốn quốc tế thực sự vào và ở lại với thị trường thì Việt Nam cần tiếp tục cải thiện ít nhất ba yếu tố. Thứ nhất là ổn định và khả năng dự báo của môi trường vĩ mô. Khi đầu tư vào Việt Nam, nhà đầu tư quốc tế đánh giá cả mức sinh lời của tài sản và rủi ro khi quy đổi lợi nhuận sang đồng USD.

Thứ hai là khả năng tiếp cận thị trường. Những cải thiện về cơ chế thanh toán, tài khoản giao dịch, tỷ lệ sở hữu nước ngoài, tỷ lệ free-float (tỷ lệ khối lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng so với tổng cổ phiếu đang lưu hành trên thị trường) cũng như khả năng tiếp cận thông tin bằng tiếng Anh cần tiếp tục được đẩy mạnh.  

Thứ ba, yếu tố rất quan trọng, đó là chất lượng hàng hóa trên thị trường. Chúng ta cần ngày càng nhiều doanh nghiệp có quy mô đủ lớn, thanh khoản tốt, quản trị minh bạch, khả năng tăng trưởng lợi nhuận bền vững và đáp ứng được tiêu chuẩn của các nhà đầu tư tổ chức quốc tế.

Bà Trần Thị Khánh Hiền nhận định: “Trong ngắn hạn, tôi cho rằng thị trường sẽ tiếp tục có sự biến động và phân hóa tương đối mạnh. Nâng hạng là một động lực quan trọng, nhưng thị trường vẫn chịu tác động từ diễn biến của lãi suất, tỷ giá, dòng vốn quốc tế và các yếu tố địa chính trị trên thế giới. Theo kịch bản của MBS Research, chúng tôi dự báo GDP Việt Nam năm 2026 tăng khoảng 8-8,5%, CPI ở mức 4-4,5% và tỷ giá USD/VND cuối năm trong vùng 26.800-27.000 đồng. 

Đối với thị trường chứng khoán, vùng mục tiêu của VN-Index được xây dựng ở khoảng 1.770 điểm trong kịch bản thận trọng và 1.850 điểm trong kịch bản tích cực, trên cơ sở tăng trưởng EPS (lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu) khoảng 18-19%. Tuy nhiên, nếu nhìn xa hơn, tôi cho rằng câu chuyện đáng quan tâm nhất không nằm ở một mức điểm cụ thể của VN-Index mà là sự thay đổi về chất của thị trường sau nâng hạng.

Khi khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế được cải thiện, thị trường Việt Nam có cơ hội thu hút một lượng vốn lớn hơn và đa dạng hơn. Đồng thời, áp lực từ các nhà đầu tư tổ chức cũng sẽ thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch thông tin và hiệu quả sử dụng vốn.

Bà Trần Thị Khánh Hiền cho rằng trong giai đoạn tới, dòng tiền sẽ ngày càng có tính chọn lọc. Không phải tất cả cổ phiếu đều hưởng lợi như nhau từ câu chuyện nâng hạng. Những doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận thực chất, bảng cân đối lành mạnh, hiệu quả sử dụng vốn tốt, lợi thế cạnh tranh rõ ràng và định giá phù hợp sẽ có nhiều cơ hội thu hút dòng vốn dài hạn hơn".

Hoạt động môi giới, giao dịch chứng khoán tại Công ty cổ phần Chứng khoán MB (MBS). Ảnh: THANH NGA 

Chiều 17-9, Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp bà Fiona Bassett, Tổng giám đốc điều hành Tổ chức FTSE Russell cùng đoàn đại diện các tổ chức đầu tư toàn cầu thăm và làm việc tại Việt Nam. Tại buổi tiếp, Thủ tướng khẳng định: Việt Nam sẽ tập trung triển khai các công việc tiếp theo để duy trì mức xếp hạng đạt được thông qua duy trì thông tin thông suốt và đối thoại thường xuyên với các thành viên thị trường nhằm tạo kênh trao đổi định kỳ, minh bạch với FTSE Russell để kịp thời nắm bắt các tiêu chuẩn mới hoặc các điểm cần khắc phục (nếu có) qua các kỳ đánh giá.

Bảo đảm các cải cách hoạt động thông suốt, ổn định; sớm đưa vào triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm trên thị trường chứng khoán, xử lý hiệu quả mọi vướng mắc phát sinh từ phía các công ty chứng khoán toàn cầu và tổ chức lưu ký toàn cầu. Đẩy mạnh giám sát, hỗ trợ các doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán áp dụng các tiêu chuẩn phát triển bền vững (ESG), minh bạch thông tin và áp dụng các chuẩn mực quản trị công ty theo nguyên tắc của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) vì đây là xu thế tất yếu để giữ chân các dòng vốn lớn từ các quỹ đầu tư toàn cầu.