Cơ hội nào cho thỏa thuận về 'giới hạn thời gian' hạt nhân Iran?

Dẫn lời các quan chức Iran và Mỹ, báo này cho biết tại các cuộc đàm phán diễn ra ở Islamabad, phía Tehran đã đề xuất tạm dừng hoạt động làm giàu urani trong thời gian tối đa 5 năm. Trong khi đó, phía Mỹ đưa ra yêu cầu kéo dài thời gian đình chỉ lên tới 20 năm, cho thấy khoảng cách lớn giữa lập trường của hai bên.

Trước đó, Iran cũng từng đưa ra đề xuất tương tự tại các cuộc đàm phán ở Geneva hồi tháng 2. Tuy nhiên, tiến trình khi đó đã bị gián đoạn sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh triển khai chiến dịch quân sự nhằm vào Iran. Một số nguồn tin khác được báo chí Mỹ dẫn lại cũng cho biết Tehran từng đề xuất phương án trung gian với thời hạn đình chỉ tối đa 10 năm trong các cuộc tiếp xúc trước đây.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif (phải) trong cuộc gặp Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đang ở Islamabad để tham gia cuộc đàm phán với đại diện Mỹ, ngày 11/4/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Ngày 11/4, Iran và Mỹ đã tiến hành tổng cộng 21 giờ đàm phán tại thủ đô Islamabad của Pakistan. Phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu, trong khi Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance đứng đầu phái đoàn Mỹ. Sau các cuộc trao đổi, cả Tehran và Washington đều xác nhận chưa đạt được bất kỳ thỏa thuận nào liên quan đến giải pháp lâu dài cho cuộc xung đột, do vẫn tồn tại nhiều bất đồng cốt lõi.

Theo đại diện Nhà Trắng, một vòng đàm phán mới đang được hai bên thảo luận, dù chưa có thông tin cụ thể về thời gian và nội dung. Các nguồn tin cập nhật ngày 14/4 cho biết các nhóm đàm phán có thể nối lại đối thoại ngay trong tuần này, với Islamabad và Geneva đang được cân nhắc là những địa điểm tiềm năng.

Theo The New York Times, Washington hiện không theo đuổi yêu cầu Iran phải chấm dứt vĩnh viễn hoạt động làm giàu urani, một điểm được xem là nhượng bộ nhất định nhằm tạo điều kiện cho tiến trình đàm phán. Cách tiếp cận này cho phép Tehran tiếp tục khẳng định quyền phát triển nhiên liệu hạt nhân vì mục đích hòa bình theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, phía Mỹ vẫn nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát chặt chẽ chương trình hạt nhân của Iran, bao gồm việc hạn chế quy mô làm giàu, xử lý cơ sở hạ tầng hạt nhân và quản lý kho dự trữ nhiên liệu.

Ngoài vấn đề hạt nhân, các nội dung khác cũng đang tác động đáng kể đến tiến trình đàm phán. Trong đó có vấn đề bảo đảm tự do hàng hải qua eo biển Hormuz, cũng như những quan ngại của Mỹ liên quan đến vai trò của Iran đối với các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực. Những yếu tố này tiếp tục khiến các cuộc thương lượng trở nên phức tạp và đòi hỏi thêm thời gian để thu hẹp khác biệt.

Phát biểu ngày 14/4, Phó Tổng thống J.D. Vance cho biết hai bên đã có “một số cuộc trao đổi tích cực”, đồng thời nhấn mạnh rằng trách nhiệm hiện nay thuộc về phía Iran trong việc đưa ra các quyết định tiếp theo. Cùng ngày, Tổng thống Donald Trump cho biết chính quyền Mỹ đã nhận được tín hiệu từ Tehran thể hiện mong muốn đạt được một thỏa thuận, qua đó cho thấy khả năng tiếp tục đối thoại vẫn được duy trì.

Tổng thống Donald Trump cũng khẳng định vấn đề hạt nhân vẫn là trọng tâm trong các cuộc đàm phán, đồng thời nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu của Washington là kiểm soát và thu hồi lượng urani làm giàu của Iran. Tuy nhiên, ông không tiết lộ liệu hai bên đã thống nhất về việc tổ chức vòng đàm phán tiếp theo trước thời hạn ngừng bắn dự kiến hay chưa.