Cơ hội và thách thức trong bối cảnh chuyển đổi số

Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL Nguyễn Huy Dũng phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo.

Xây dựng một hệ sinh thái điện ảnh hiện đại, minh bạch, công bằng và bền vững

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi cho rằng, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo và công nghệ số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh đó, các vấn đề liên quan đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong điện ảnh ngày càng trở nên cấp thiết, thu hút sự quan tâm của các nhà quản lý, chuyên gia, nghệ sĩ và cộng đồng hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh.

Hội thảo là diễn đàn để các nhà quản lý, chuyên gia, nghệ sĩ, nhà sản xuất và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh cùng trao đổi, nhận diện cơ hội, thách thức, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp phù hợp. Thông qua hội thảo này, chính quyền TP Đà Nẵng mong muốn được lắng nghe các ý kiến tâm huyết, các đề xuất có giá trị của các chuyên gia, nhà quản lý, nghệ sĩ, nhà làm phim và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, pháp lý, truyền thông. Đây sẽ là những gợi mở quan trọng để TP Đà Nẵng tiếp tục hoàn thiện môi trường phát triển công nghiệp văn hóa, thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong các hoạt động sáng tạo, tăng cường kết nối với các tổ chức điện ảnh trong nước và quốc tế, góp phần xây dựng Đà Nẵng trở thành điểm đến của điện ảnh, sáng tạo và đổi mới trong khu vực. "Chúng tôi kỳ vọng Hội thảo sẽ làm rõ hơn những vấn đề đặt ra trong thực tiễn như: ứng dụng trí tuệ nhân tạo như thế nào để hỗ trợ sáng tạo nhưng không thay thế vai trò chủ thể của con người; quản lý, khai thác dữ liệu trong điện ảnh ra sao; bảo vệ bản quyền tác giả trong môi trường số bằng cách nào; và cần có những cơ chế phối hợp nào để xây dựng một hệ sinh thái điện ảnh hiện đại, minh bạch, công bằng và bền vững", Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi bày tỏ.

Tại hội thảo, 9 tham luận của các nhà nghiên cứu, chuyên gia trong lĩnh vực văn hóa, điện ảnh trong và quốc tế tập trung vào các nhóm nội dung trọng tâm sau: AI và chuyển đổi số trong ngành công nghiệp điện ảnh; Bản quyền, sở hữu trí tuệ và khung pháp lý trong thời đại AI; Sáng tạo điện ảnh trước những thách thức của trí tuệ nhân tạo. Trên cơ sở phân tích những biến đổi, thách thức pháp lý mà AI và công nghệ số đang tạo ra đối với ngành điện ảnh toàn cầu, các nhà nghiên cứu, chuyên gia đã gợi mở một số giải pháp nhằm bảo vệ quyền lợi của nhà sáng tạo trong môi trường số.

Bên cạnh hội thảo là phiên tọa đàm với sự tham gia của các chuyên gia lĩnh vực công nghệ, sở hữu trí tuệ và sản xuất nội dung trao đổi sâu hơn về những cơ hội và thách thức mà AI đang đặt ra cho ngành điện ảnh đương đại, từ vấn đề quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ đến vai trò của con người trong hoạt động sáng tạo. Từ đó đặt ra các giải pháp nhằm xây dựng môi trường sáng tạo lành mạnh, bảo đảm quyền lợi của nghệ sĩ và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp điện ảnh Việt Nam trong thời đại số.

Con người vẫn là trung tâm của điện ảnh

Phát biểu chỉ đạo hội thảo, Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL Nguyễn Huy Dũng khẳng định điện ảnh đang bước từ thời đại khan hiếm công cụ sang thời đại dồi dào năng lực sáng tạo. Do đó, cần chuyển từ tư duy "làm phim" sang tư duy "tạo tài sản điện ảnh". Một bộ phim không kết thúc khi rời rạp mà có đời sống trên nền tảng số, truyền hình, giáo dục, du lịch, âm nhạc, trò chơi và giao lưu quốc tế.

Cũng theo Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng, AI có phát triển đến đâu thì con người vẫn là trung tâm của điện ảnh, quyền sở hữu trí tuệ là "hạ tầng" của niềm tin, dữ liệu là tài sản gốc của điện ảnh số. Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng đề nghị các cơ quan quản lý, nhà sản xuất cần xây dựng hệ thống dữ liệu và bảo vệ quyền cho điện ảnh Việt Nam; đưa quyền sở hữu trí tuệ vào ngay từ khâu thiết kế sản xuất; chuyển chống vi phạm bản quyền từ các chiến dịch sang năng lực vận hành thường xuyên…

Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi phát biểu tại Hội thảo.

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết, theo Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, các ngành công nghiệp văn hóa đặt mục tiêu đóng góp 7% GDP vào năm 2030. Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035 cũng đặt ra nguồn lực rất lớn, với tổng vốn giai đoạn 2025-2030 tối thiểu trên 120 nghìn tỷ đồng. Điều này cho thấy, văn hóa không còn có thể được nhìn như phần "đẹp thêm" cho đời sống, mà phải trở thành một năng lực phát triển; trong năng lực đó, "nghệ thuật thứ bảy" có vị trí rất đặc biệt.

Có thể nói, trong kỷ nguyên số, AI và công nghệ mới đang trở thành động lực thay đổi toàn diện ngành điện ảnh toàn cầu. Sự bứt phá của các mô hình điện ảnh tiên tiến đặt điện ảnh Việt Nam trước cả cơ hội lớn lẫn thách thức trong việc xây dựng hệ sinh thái chuyên nghiệp, hiện đại và bảo vệ tài sản trí tuệ bền vững trong thời kỳ hội nhập.

Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, xác định đây là động lực chủ yếu để đất nước bứt phá trong giai đoạn phát triển mới. Cùng với đó là những chủ trương mạnh mẽ về phát triển công nghiệp văn hóa (Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa), kinh tế số, kinh tế sáng tạo và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong môi trường số. Những định hướng chiến lược đó đặt ra cho điện ảnh Việt Nam cả cơ hội lớn lẫn những yêu cầu mới. Theo đó, để thực sự trở thành một ngành công nghiệp văn hóa hiện đại, có khả năng cạnh tranh trong khu vực và trên thế giới, điện ảnh Việt Nam cần tận dụng mạnh mẽ hơn nữa những thành tựu của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp điện ảnh trong bối cảnh chuyển đổi số.