Có nên bắt buộc xe máy phải có phanh ABS?

Phanh ABS giúp giảm nguy cơ tai nạn

Khoảng 6h40 ngày 8/1, nam thanh niên điều khiển xe máy tay ga mang BKS 37-AM... lưu thông trên đường Cầu Giấy (Hà Nội). Khi đến nút giao Cầu Giấy - Nguyễn Văn Huyên, chiếc xe máy bất ngờ phanh gấp, đổ xe và người lái bị bánh sau của xe ô tô bán tải chèn qua người khiến nạn nhân tử vong tại chỗ.

Hiện trường vụ tai nạn xe máy tại Cầu Giấy (Hà Nội) xảy ra ngày 8/1.

Nhiều ý kiến cho rằng, nếu chiếc xe máy này được trang bị phanh ABS, khả năng hạn chế mức độ thương vong sẽ cao hơn.

Quan sát tình huống trong đoạn video tai nạn, ông Cao Đăng Khoa, kỹ sư mảng công nghệ xe hai bánh và xe thể thao của Bosch Việt Nam nhận định, vụ tai nạn có thể xuất phát từ hai nguyên nhân chính.

Thứ nhất, người điều khiển phương tiện đã tăng tốc và chỉ giữ tay lái bằng một tay. Khi gặp tình huống bất ngờ ngoài dự đoán, tư thế lái xe không đúng làm hạn chế khả năng kiểm soát. Đồng thời, chủ xe sử dụng cả hai phanh, dẫn đến việc phanh trước bị tác động quá mạnh. Hệ quả là bánh trước bị khóa, gây trượt và mất cân bằng.

Trong những tình huống khẩn cấp như vậy, công nghệ phanh ABS có thể hỗ trợ người lái duy trì độ ổn định và giảm nguy cơ khóa bánh.

Đáng nói, trang bị an toàn như phanh ABS lại chưa được phổ cập ở nhiều dòng xe bình dân. Phanh ABS vẫn được coi như món hàng xa xỉ, thường xuất hiện ở các dòng xe đắt tiền, trên phiên bản đặc biệt mà vắng mặt ở các dòng xe trị giá vài chục triệu đồng.

Ngược lại, các hãng xe máy chạy đua tính năng tiện ích, giải trí như khóa thông minh, cốp điện... nhằm thu hút khách hàng.

Kỹ năng, ý thức lái xe vẫn quan trọng nhất

Tuy nhiên, ông Cao Đăng Khoa cho rằng, ABS chỉ là một lớp hỗ trợ bổ sung, không thể thay thế cho kỹ năng và ý thức lái xe an toàn. Hai yếu tố này cần được kết hợp song song.

Người lái xe phải tuân thủ quy tắc giao thông, giữ tư thế lái đúng, luôn đặt cả hai tay trên tay lái và sử dụng hai phanh một cách hợp lý. Khi kết hợp với hệ thống ABS, khả năng kiểm soát xe trong các tình huống bất ngờ sẽ được cải thiện đáng kể.

Thứ hai, đối với hiện tượng trượt bánh khi phanh gấp, việc trang bị ABS sẽ giúp giảm thiểu rủi ro, tăng độ cân bằng và hạn chế khả năng ngã xe so với các phương tiện không có ABS.

Chuyên gia của Bosch khuyến cáo, dù có sự hỗ trợ của công nghệ phanh ABS, người lái vẫn cần duy trì sự thận trọng, tránh các hành vi chủ quan như: Bỏ tay lái, sử dụng điện thoại khi đang điều khiển phương tiện.

Thừa tính năng "màu mè"

Theo ông Lê Văn Đạt, Phó giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng (Bộ Xây dựng), khác biệt về khả năng đảm bảo an toàn giữa xe có ABS và không ABS đã được nghiên cứu trên khía cạnh kỹ thuật và bằng chứng.

Kỹ thuật viên biểu diễn trong chương trình mô phỏng hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) dành cho xe máy, do Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng (Bộ Xây dựng) phối hợp tổ chức ngày 12/12/2025.

Thứ nhất, về cơ chế an toàn, ABS giúp giảm rủi ro ngã do phanh gấp - đây là điểm yếu rất điển hình của xe máy. Ở xe phanh không có ABS, khi phanh khẩn cấp (nhất là đường trơn, cát bụi, mặt đường xấu), bánh xe dễ bó cứng làm xe trượt và mất lái, người lái rất khó vừa phanh vừa đánh lái tránh chướng ngại vật. Nếu có ABS sẽ giúp người lái giữ kiểm soát tốt hơn.

Thứ hai, theo Báo cáo của Viện Nghiên cứu an toàn giao thông Malaysia tổng hợp các nghiên cứu ở các nước ASEAN cho thấy, ABS có thể giảm khoảng 26-33% khả năng xảy ra va chạm; giảm trên 30% tử vong và 20% chấn thương cho người đi mô tô, xe máy.

Nghiên cứu trường hợp điển hình cũng cho thấy, phiên bản xe máy có ABS giảm khoảng 31% tỷ suất tai nạn chết người so với phiên bản không có ABS. Tuy vậy, hiệu quả ABS chỉ phát huy tốt liên quan đến trường hợp phải phanh gấp, bó cứng bánh xe.

"Nghịch lý trên thị trường xe máy Việt Nam hiện nay là người dùng đang phải trả tiền cho những "trang sức công nghệ" như khóa thông minh hay đồng hồ điện tử màu mè, không có tác dụng nhiều. Trong khi thứ bảo vệ được tính mạng thông qua phanh ABS lại bị xem là một lựa chọn xa xỉ", ông Đạt nói.

Theo ông Đạt, để bình dân hóa công nghệ này, không thể chỉ ngồi chờ sự tự nguyện từ các hãng xe, bởi mục tiêu của doanh nghiệp luôn là tối ưu hóa lợi nhuận. Họ sẽ ưu tiên những thứ dễ quảng cáo, dễ thấy bằng mắt thường.

Bởi thế, Nhà nước cần có lộ trình quy định bắt buộc trang bị ABS trên mọi dòng xe mô tô, xe gắn máy mới từ 125cc trở lên, tương tự như cách Ấn Độ hay Thái Lan đã thực hiện thành công.

Cùng đó, nên xem xét các chính sách ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc thuế nhập khẩu linh kiện an toàn cho các dòng xe bình dân có trang bị ABS để triệt tiêu sự chênh lệch giá. Khi có sự can thiệp từ chính sách, ABS sẽ từ một lựa chọn cao cấp trở thành một tiêu chuẩn kỹ thuật tối thiểu, buộc các hãng phải chạy đua về an toàn thay vì chỉ chạy đua về tiện ích giải trí.

Đỗ Quang