Có nên khoe điểm thi của con lên mạng xã hội?

Có người đăng ảnh con cầm giấy báo điểm với nụ cười rạng rỡ. Có người chụp cận cảnh từng môn thi, từng con số. Thậm chí, không ít phụ huynh còn công khai cả giấy báo nhập học, số báo danh, tên trường để chia vui cùng bạn bè.

Việc chia sẻ niềm vui của con là điều dễ hiểu. Nhưng khi mạng xã hội trở thành "sân khấu" để công khai thành tích học tập, nhiều chuyên gia cho rằng phụ huynh cần cân nhắc kỹ hơn.

Ảnh minh họa

Thành tích của con có phải là "thành tích" của cha mẹ?

Ai cũng mong con đạt kết quả tốt sau nhiều năm nỗ lực. Khi con đạt điểm cao, cha mẹ hạnh phúc và muốn chia sẻ niềm vui là điều rất tự nhiên. Tuy nhiên, trong thời đại mạng xã hội, ranh giới giữa "chia vui" và "khoe thành tích" đôi khi rất mong manh.

Không ít bài đăng đi kèm những dòng trạng thái như "Bao năm vất vả cũng được đền đáp", "Con không làm bố mẹ thất vọng", hay "Đây là thành quả xứng đáng". Những chia sẻ này có thể xuất phát từ niềm hạnh phúc, nhưng cũng vô tình khiến thành tích của con trở thành một cách để người lớn khẳng định bản thân.

Khi đó, điểm số không còn đơn thuần là kết quả của một kỳ thi mà trở thành "thước đo" cho sự thành công của cả gia đình.

Theo chuyên gia tâm lý Vũ Thu Hà, điểm số có liên quan đến thành công của một đứa trẻ nhưng không phải là yếu tố quyết định tất cả. Trong thực tế, không ít người từng học không quá nổi bật vẫn gặt hái thành công nhờ sự bền bỉ, tinh thần cầu tiến và khả năng không ngừng học hỏi. Thành công là kết quả của cả một hành trình dài với rất nhiều lần nỗ lực, chinh phục và kiên nhẫn, chứ không được quyết định bởi một kỳ thi hay một bảng điểm.

Vì vậy, theo bà Hà, việc cha mẹ chia sẻ thành tích của con lên mạng xã hội không có gì sai. Điều đáng lưu tâm là sau những lời khen và sự tung hô trên mạng, liệu đứa trẻ có vô tình trở nên chủ quan, hay chính cha mẹ cũng cảm thấy đã "đủ" với kết quả ấy. "Đăng bài của con lên mạng không có gì sai. Nhưng nếu con của chúng ta trở nên chủ quan thì sao? Thậm chí, nếu bố mẹ cũng thỏa mãn với điểm số ấy thì sao? Khi chỉ còn hạnh phúc vì thành tích mà quên đi việc tiếp tục đồng hành để con phát triển nhân cách, rèn luyện sự kiên trì và bản lĩnh thì đó mới là điều các bậc phụ huynh cần suy ngẫm", chuyên gia Vũ Thu Hà nhấn mạnh.

Đáng lo hơn, nếu một đứa trẻ quen với việc mỗi thành tích đều được đưa lên mạng xã hội để nhận lời khen, các em có thể dần hình thành tâm lý phải liên tục đạt kết quả cao để đáp ứng kỳ vọng của người lớn. Áp lực ấy đôi khi lớn hơn nhiều so với áp lực của chính kỳ thi.

Nhiều phụ huynh cho rằng con đạt điểm cao thì việc đăng lên mạng xã hội chẳng có gì phải ngại. Nhưng điều ít người hỏi là: Con có thực sự muốn điều đó không?

Ở tuổi vị thành niên, các em bắt đầu hình thành ý thức về quyền riêng tư và mong muốn được tôn trọng các quyết định cá nhân. Việc cha mẹ tự ý công khai bảng điểm, giấy báo trúng tuyển hay thông tin cá nhân có thể khiến con cảm thấy bị xâm phạm quyền riêng tư, dù mục đích ban đầu chỉ là chia sẻ niềm vui.

Thậm chí, có những em phải đối mặt với những bình luận so sánh như: "Sao không được 10?", "Thi trường này vẫn chưa bằng bạn A", hay "Điểm Văn thấp thế?". Những nhận xét tưởng như vô thưởng vô phạt lại có thể khiến niềm vui của trẻ bị giảm đi đáng kể.

Trong khi đó, với những học sinh chưa đạt kết quả như mong muốn, việc liên tục nhìn thấy bạn bè được cha mẹ khoe thành tích trên mạng xã hội cũng dễ tạo cảm giác tự ti, thất bại hoặc áp lực.

Một điều khác cũng cần lưu ý là vấn đề bảo mật thông tin. Nhiều phụ huynh đăng nguyên ảnh giấy báo điểm, giấy báo nhập học hoặc tài khoản tra cứu kết quả mà không che các thông tin như họ tên, ngày sinh, số báo danh, mã học sinh hay mã QR.

Những dữ liệu này có thể bị người khác sao chép hoặc sử dụng vào những mục đích không mong muốn. Trong bối cảnh các vụ lộ lọt dữ liệu cá nhân ngày càng phổ biến, việc cẩn trọng khi chia sẻ thông tin của trẻ trên môi trường số là điều rất cần thiết.

Không chỉ vậy, một bài đăng trên mạng xã hội có thể tồn tại nhiều năm. Điều mà hôm nay cha mẹ thấy đáng tự hào chưa chắc sau này con vẫn muốn nó xuất hiện khi bạn bè, đồng nghiệp hoặc đối tác tìm kiếm thông tin về mình.

Thực tế, không có quy định nào cấm cha mẹ chia sẻ niềm vui khi con đạt thành tích tốt. Vấn đề không nằm ở việc đăng hay không đăng, mà ở mục đích và cách thức chia sẻ.

Nếu bài đăng xuất phát từ mong muốn lưu giữ kỷ niệm, được con đồng ý và không tiết lộ thông tin cá nhân quan trọng, đó hoàn toàn là lựa chọn của mỗi gia đình. Ngược lại, nếu việc đăng tải nhằm tìm kiếm sự công nhận, vô tình tạo áp lực cho con hoặc khiến những đứa trẻ khác cảm thấy bị so sánh, thì có lẽ phụ huynh nên dừng lại vài phút để cân nhắc.

Đôi khi, lời chúc mừng ấm áp trong bữa cơm gia đình, một chuyến đi nhỏ để ghi nhận nỗ lực của con hay đơn giản là cái ôm thật chặt lại là phần thưởng ý nghĩa hơn hàng nghìn lượt "like" trên mạng xã hội.

Bởi điều trẻ cần nhất sau một kỳ thi có lẽ không phải là trở thành "người nổi tiếng" trên Facebook, mà là cảm giác được cha mẹ yêu thương và ghi nhận, bất kể kết quả ra sao.

Điểm số chỉ phản ánh một kỳ thi, còn sự trưởng thành của một đứa trẻ được tạo nên từ rất nhiều điều khác. Niềm tự hào đẹp nhất của cha mẹ không nằm ở việc cả mạng xã hội biết con mình đạt bao nhiêu điểm, mà là việc con luôn cảm thấy mình được yêu thương, tôn trọng và có quyền quyết định những điều thuộc về chính mình.