Cổ phiếu doanh nghiệp nhà nước với kỳ vọng nối dài sóng tăng trưởng

Việt Nam đang có 473 doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn và khoảng hơn 800 doanh nghiệp nếu tính cả các đơn vị có vốn nhà nước chi phối.

Bệ phóng cho chu kỳ tăng trưởng mới

Số lượng doanh nghiệp nhà nước (DNNN) niêm yết trên sàn chứng khoán không nhiều nhưng lại có vốn hóa lớn (tổng vốn hóa ước đạt 3 triệu tỷ đồng), chiếm khoảng 30% vốn hóa thị trường chứng khoán.

Nhóm cổ phiếu doanh nghiệp nhà nước bước sang năm 2026 với tâm thế lạc quan.

Về kết quả kinh doanh, lợi nhuận ròng của 51 DNNN trên sàn chứng khoán năm 2025 đạt 197.817 tỷ đồng, tăng khoảng 26% so với năm 2024. Tốc độ tăng trưởng lợi nhuận ròng bình quân 5 năm 2021-2025 của khối DNNN trên sàn chứng khoán ước đạt khoảng 21%/năm, phục hồi mạnh sau dịch Covid-19. Trong đó, nhóm ngân hàng quốc doanh chiếm 40% tổng vốn hóa và 50% lợi nhuận sau thuế của khối DNNN.

Đáng chú ý, mới đây, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước.

Nghị quyết nêu rõ: Kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nền tảng của kinh tế nhà nước bao gồm các nguồn lực do Nhà nước nắm giữ, quản lý và chi phối hoạt động nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, ổn định vĩ mô và bảo đảm an ninh, quốc phòng.

Yếu tố này đã tác động tích cực tới nhóm cổ phiếu của DNNN. Theo đó, nhóm cổ phiếu ngân hàng quốc doanh, bao gồm: VCB (Vietcombank), CTG (Viettinbank) và BID (BIDV) phản ứng tích cực và tăng giá từ 20-30% sau khi Nghị quyết 79 được ban hành.

Trong nhóm doanh nghiệp cao su được hưởng lợi lớn, GVR (Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam - CTCP) là trường hợp tiêu biểu khi sở hữu quỹ đất khoảng 400.000ha và dự kiến đến năm 2030 chuyển đổi 40.000 ha sang khu công nghiệp, tạo dư địa tăng trưởng dài hạn. Giá cổ phiếu GVR đã tăng 50% kể từ ngày ban hành Nghị quyết 79 tới phiên 6/2.

Nhóm năng lượng là nhóm hưởng lợi rõ nét. Cổ phiếu của các doanh nghiệp hưởng lợi chính như GAS (Tổng Công ty Khí Việt Nam - CTCP), PVS (Tổng Công ty CP Dịch vụ kỹ thuật dầu khí Việt Nam) cũng tăng giá từ 30-40% kể từ ngày Nghị quyết 79 được ban hành.

Ngoài ra, nhóm doanh nghiệp với Viettel là đại diện cũng hưởng lợi trực tiếp từ Nghị quyết bởi tập đoàn này có vị trí quan trọng trong lĩnh vực hạ tầng số – công nghệ viễn thông.

Cụ thể hơn, VGI (Viettel Global) có thể được hưởng lợi từ định hướng mở rộng quy mô các DNNN đầu tàu, tạo điều kiện gia tăng đầu tư và mở rộng thị trường viễn thông quốc tế, cải thiện dòng tiền cũng như hiệu quả kinh doanh. Cổ phiếu VGI cũng có mức tăng giá ấn tượng gần 100% kể từ ngày 6/1/2026.

Câu chuyện “tái định giá dài hạn”

Nhìn chung, cùng với yếu tố chính sách, năm 2025 chứng kiến tiến trình tái cơ cấu và cổ phần hóa được thúc đẩy trở lại, đi kèm yêu cầu minh bạch hóa quản trị, chuẩn hóa báo cáo tài chính theo chuẩn quốc tế. Chính những thay đổi về quản trị đã làm thay đổi “định kiến” lâu nay rằng DNNN kém hiệu quả. Thị trường bắt đầu nhìn nhận lại định giá của nhóm cổ phiếu này, dẫn tới sự mở rộng hệ số P/E ở nhiều mã.

Quan trọng hơn, dòng tiền từ khối ngoại đã quay trở lại với nhóm DNNN trong nửa cuối năm 2025. Nhà đầu tư nước ngoài đánh giá cao tính ổn định, khả năng chia cổ tức tiền mặt đều đặn và mức độ an toàn tương đối trong bối cảnh biến động toàn cầu. Sự dịch chuyển này tạo nên một chu kỳ tăng mới mang tính bền vững hơn so với các nhịp sóng ngắn hạn trước đây.

Bước sang năm 2026, câu hỏi đặt ra không còn là “liệu sóng DNNN có tiếp diễn”, mà là mức độ và độ bền của sóng tăng này sẽ ra sao. Phần lớn các dự báo cho thấy lợi nhuận của nhóm DNNN vẫn duy trì đà tăng, dù tốc độ có thể không còn bứt phá như năm 2025.

Trước hết, động lực từ đầu tư công tiếp tục đóng vai trò trung tâm. Các dự án hạ tầng giao thông, năng lượng và chuyển đổi số được triển khai đồng bộ sẽ tạo dư địa doanh thu lớn cho các tổng công ty xây dựng, vật liệu và logistics thuộc khối nhà nước. Khi đầu tư công được giải ngân mạnh, hiệu ứng lan tỏa sang khu vực tư nhân cũng giúp gia tăng nhu cầu tiêu thụ điện, nhiên liệu và dịch vụ tài chính.

Bên cạnh đó, xu hướng chuyển đổi năng lượng và cam kết giảm phát thải mở ra không gian tăng trưởng mới cho các DNNN trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Nhiều dự án điện gió ngoài khơi, điện khí quy mô lớn được kỳ vọng đi vào vận hành trong giai đoạn 2026–2027, góp phần nâng cao sản lượng và đa dạng hóa nguồn thu.

Ngoài ra, việc nâng hạng thị trường chứng khoán, nếu được hiện thực hóa có thể là “cú hích” đáng kể cho nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, trong đó DNNN chiếm tỷ trọng áp đảo. Khi dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF và quỹ hưu trí quốc tế gia tăng, các cổ phiếu có quy mô lớn, thanh khoản cao và tỷ lệ free-float cải thiện sẽ được hưởng lợi trực tiếp.

Tuy nhiên, bức tranh 2026 không hoàn toàn chỉ có gam màu sáng. Áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ khu vực tư nhân và doanh nghiệp FDI buộc các DNNN phải tiếp tục cải thiện hiệu quả hoạt động. Biên lợi nhuận có thể chịu sức ép nếu chi phí đầu vào tăng hoặc cơ chế giá chưa theo kịp biến động thị trường. Ngoài ra, việc triển khai các dự án quy mô lớn luôn đi kèm rủi ro tiến độ và quản trị vốn.

Dẫu vậy, điều khác biệt của chu kỳ 2026 nằm ở chất lượng tăng trưởng. Nếu như những năm trước, cổ phiếu DNNN thường chỉ tăng khi có thông tin đột biến hoặc kỳ vọng chính sách, thì nay sự tăng giá được “neo” vào dòng tiền và lợi nhuận thực. Nhà đầu tư ngày càng chú trọng đến chỉ số ROE, khả năng tạo dòng tiền tự do và mức cổ tức tiền mặt, thay vì chỉ nhìn vào câu chuyện sở hữu nhà nước.

Từ góc nhìn định giá, nhiều mã cổ phiếu DNNN vẫn giao dịch ở mức P/E thấp hơn trung bình khu vực, trong khi quy mô tài sản và thị phần vượt trội. Nếu duy trì được đà tăng trưởng lợi nhuận trung bình 8–12% trong năm 2026, khả năng tái định giá thêm một lần nữa là hoàn toàn khả thi.

Có thể nói, năm 2026 sẽ đánh dấu giai đoạn chuyển mình của cổ phiếu DNNN: từ “vùng trũng” định giá sang nhóm tài sản phòng thủ nhưng vẫn có tiềm năng tăng trưởng. Sóng 2025 không chỉ là nhịp hồi phục sau khó khăn, mà là bước khởi đầu cho một chu kỳ mới dựa trên nền tảng quản trị cải thiện, hiệu quả kinh doanh nâng cao và vai trò chiến lược của khu vực kinh tế nhà nước trong cấu trúc nền kinh tế.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng phân hóa, nhóm cổ phiếu DNNN nhiều khả năng tiếp tục là điểm tựa của chỉ số, đồng thời trở thành lựa chọn ưu tiên của dòng tiền dài hạn. Và nếu những gì diễn ra trong 2025 là sự “mở màn”, thì 2026 có thể chính là năm khẳng định vị thế của khối DNNN trên bản đồ đầu tư.

Hải Giang