Cơ quan Năng lượng Quốc tế xả khẩn cấp 400 triệu thùng từ kho dự trữ, giá dầu sẽ giảm?

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết các quốc gia thành viên sẽ tung ra 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp, đợt phân bổ dự trữ lớn nhất trong lịch sử, nhằm kéo giảm giá dầu thô đã tăng vọt trong thời gian chiến sự ở Trung Đông, theo tờ The Wall Street Journal.

Đợt xả kho lớn nhất lịch sử

Kịch bản eo biển Hormuz bị phong tỏa là động lực khiến các quốc gia phương Tây và các đồng minh thành lập IEA vào năm 1974, sau lệnh cấm vận dầu mỏ của các nước Ả Rập. Tổ chức này, gồm 32 quốc gia trong đó có Mỹ, đặt ra các quy định về lượng dầu thô mà các nước thành viên phải duy trì trong kho dự trữ và điều phối việc xả kho nhằm bảo vệ các nền kinh tế trước biến động của thị trường dầu mỏ.

Các lãnh đạo IEA cho biết lượng dầu được tung ra sẽ nhiều hơn gấp đôi so với đợt xả kho lớn nhất trước đây của tổ chức, khi các nước thành viên IEA năm 2022 đưa 182 triệu thùng ra thị trường sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine.

“Các quốc gia thuộc IEA đã nhất trí triển khai đợt xả kho dầu khẩn cấp lớn nhất trong lịch sử của cơ quan chúng tôi” - Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol cho biết.

“Đây là một hành động quan trọng nhằm giảm bớt những tác động tức thời của sự gián đoạn trên thị trường” - ông Birol nói thêm.

Kể từ khi IEA được thành lập năm 1974, mới chỉ có 4 lần xả kho dự trữ chiến lược phối hợp và quy mô lớn như vậy, cho thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng hiện nay. Các lần xả kho gồm: năm 1991 sau chiến dịch quân sự của Mỹ ở Iraq; năm 2005 khi bão Katrina khiến sản lượng dầu của Mỹ ở Vịnh Mexico giảm một nửa; năm 2011 khi các đồng minh NATO can thiệp vào nội chiến Libya; và năm 2022 sau khi xung đột Nga-Ukraine bùng phát.

Tại Mỹ, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết Mỹ sẽ giải phóng 172 triệu thùng dầu từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược nhằm hạ nhiệt giá dầu đang tăng vọt. Ông Wright cho biết động thái này là một phần của kế hoạch giải phóng tổng cộng 400 triệu thùng dầu mà IEA thống nhất trước đó cùng ngày.

Quyết định của IEA nhằm đối phó sự gián đoạn nghiêm trọng khi tuyến eo biển Hormuz gần như bị đóng hoàn toàn. Hoạt động của tàu chở dầu có thể còn bị gián đoạn trong một thời gian ngay cả khi giao tranh kết thúc.

Tại Nhật, Thủ tướng Sanae Takaichi cho biết nước này sẽ đơn phương giải phóng dầu từ kho dự trữ chiến lược sớm nhất vào 16-3. Bà cho biết Nhật sẽ tung ra lượng dầu tương đương 15 ngày từ các kho dự trữ của khu vực tư nhân và thêm 30 ngày từ kho dự trữ của chính phủ.

Các bể chứa dầu ở Nhật. Ảnh: Toru Hanai/Bloomberg

Tác động của việc xả kho dầu

Các lần xả kho trước đây thường kéo giá dầu giảm khoảng 10-20 USD mỗi thùng. Tuy nhiên, trong những ngày gần đây giá dầu biến động rất mạnh. Vì vậy, theo các chuyên gia, rất khó tách bạch tác động của nguồn cung bổ sung với ảnh hưởng từ những tuyên bố mới nhất của chính quyền Mỹ hoặc từ các diễn biến thực tế tại Trung Đông.

Các chuyên gia cho rằng vẫn có nhiều lý do để lo ngại. Nếu căng thẳng ở Trung Đông kéo dài, việc tung thêm dầu ra thị trường có thể không đủ để giải quyết vấn đề.

Các quan chức phương Tây lo ngại rằng việc xả kho này chỉ có thể mang lại tác động giảm giá hạn chế đối với thị trường dầu toàn cầu trong lúc eo biển Hormuz vẫn bị đóng.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết sau cuộc họp trực tuyến với lãnh đạo Nhóm G7 ngày 11-3 rằng 400 triệu thùng dầu chỉ tương đương khoảng 20 ngày lượng dầu bình thường đi qua eo biển.

Trụ sở của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) tại thủ đô Paris (Pháp). Ảnh: SHUTTERSTOCK

Theo phân tích của tổ chức Capital Economics, việc xả kho dự trữ dầu chiến lược có thể bù đắp hoàn toàn lượng nguồn cung bị mất do chiến tranh, nhưng chỉ khi xung đột sớm kết thúc.

“Việc mở lại eo biển Hormuz là yếu tố then chốt để kéo giá năng lượng xuống một cách bền vững” - theo báo cáo của Capital Economics.

Các nhà kinh tế cảnh báo rằng việc giá dầu tăng kéo dài có nguy cơ làm bùng phát lạm phát, kích hoạt một đợt điều chỉnh trên thị trường chứng khoán, đồng thời gây thêm gánh nặng cho người tiêu dùng khi giá nhiên liệu tăng cao.

Ông Neil Shearing, nhà kinh tế trưởng toàn cầu của Capital Economics, nói với tờ The Guardian rằng việc đóng eo biển Hormuz sẽ làm gián đoạn khoảng 10 triệu thùng nguồn cung mỗi ngày; trong khi đợt xả kho lớn nhất trước đây của IEA chỉ tương đương 2,5 triệu thùng mỗi ngày.

Ông Shearing cho rằng vấn đề còn nằm ở việc liệu lượng dầu bổ sung có thể được vận chuyển đến nơi cần thiết hay không. “Bạn chỉ có thể xả ra nhiều đến mức mà hệ thống đường ống có thể vận chuyển” - ông nói.

Theo chuyên gia này, nếu xung đột kéo dài hơn, lượng nguồn cung bị mất có thể vượt quá khả năng bù đắp của các kho dự trữ IEA.

Ông Neil Atkinson, nghiên cứu viên tại Trung tâm Phân tích Năng lượng Quốc gia ở Mỹ, nói rằng điều đã thay đổi kể từ ngày 9-3 là ấn tượng rằng tàu thuyền có thể sớm quay lại đi qua eo biển đã biến mất. Nhiều tàu hơn đã bị tấn công và các hoạt động hộ tống của hải quân Mỹ dường như chưa diễn ra.

Ông Atkinson, cựu lãnh đạo bộ phận dầu mỏ của IEA, nói: “Sự đồng thuận hiện nay rất rõ ràng: cuộc khủng hoảng này sẽ không sớm kết thúc, và thiệt hại đối với nền kinh tế toàn cầu cũng như hoạt động của nền kinh tế thế giới có thể rất đáng kể”.

Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol cho biết các nước thành viên hiện nắm giữ khoảng 1,2 tỉ thùng dầu trong kho dự trữ công, cùng thêm khoảng 600 triệu thùng trong các kho dự trữ thương mại bắt buộc. Tính toán sơ bộ cho thấy lượng này tương đương khoảng 124 ngày nguồn cung bị mất từ khu vực Vùng Vịnh.

THẢO VY