Cơ sở lưu trú du lịch: Đưa quy định không khói thuốc vào thực chất

Thời gian qua, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá tại các cơ sở lưu trú du lịch đã có những chuyển biến.           Ảnh Hồng Anh

Làm rõ quy định về khu vực hút thuốc tại cơ sở lưu trú

Bảo đảm môi trường không khói thuốc tại cơ sở lưu trú du lịch không chỉ là yêu cầu về sức khỏe cộng đồng mà còn liên quan trực tiếp đến chất lượng dịch vụ và môi trường nghỉ dưỡng. Khách sạn, khu nghỉ dưỡng, nhà nghỉ và các loại hình lưu trú khác vừa là nơi khách nghỉ ngơi, vừa là nơi làm việc của người lao động. Vì vậy, việc kiểm soát khói thuốc cần được thực hiện đồng bộ ở cả khu vực phục vụ khách và không gian làm việc.

Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá số 09/2012/QH13 xác lập quyền của mọi người được sống, làm việc trong môi trường không có khói thuốc lá. Tại khoản 1 Điều 12, khách sạn và các cơ sở lưu trú du lịch thuộc nhóm địa điểm cấm hút thuốc lá trong nhà, nhưng được phép có nơi dành riêng cho người hút thuốc.

Quy định này cần được hiểu đúng: nguyên tắc là cấm hút thuốc trong nhà; khu vực dành riêng cho người hút thuốc chỉ được bố trí khi cơ sở có nhu cầu và phải đáp ứng đầy đủ điều kiện. Pháp luật không bắt buộc cơ sở lưu trú phải dành một khu vực để khách hút thuốc. Ngược lại, khoản 3 Điều 12 khuyến khích người đứng đầu địa điểm thực hiện việc cấm hút thuốc hoàn toàn trong nhà.

Trường hợp bố trí nơi hút thuốc riêng, khu vực này phải có phòng và hệ thống thông khí tách biệt với khu vực không hút thuốc; có dụng cụ chứa mẩu, tàn thuốc; biển báo phù hợp, dễ quan sát và thiết bị phòng cháy, chữa cháy. Đây là những điều kiện nhằm hạn chế khói thuốc phát tán, đồng thời bảo đảm an toàn cho khách và người lao động.

Bên cạnh đó, Thông tư số 11/2023/TT-BYT ngày 11/5/2023 quy định cụ thể về địa điểm, vị trí đặt biển báo cấm hút thuốc và biển chỉ dẫn khu vực dành riêng cho người hút thuốc. Tại khách sạn, nhà nghỉ, khu nghỉ dưỡng và các cơ sở lưu trú khác, biển báo cần được bố trí ở những vị trí dễ nhận biết như sảnh, quầy lễ tân, khu vực sinh hoạt chung và phòng lưu trú. Nếu có khu vực hút thuốc riêng, nơi này phải được bố trí tách biệt, có hệ thống thông khí độc lập, không để khói thuốc lan sang phòng không hút thuốc hoặc hành lang chung.

Một điểm cần lưu ý là khái niệm khu vực trong nhà không chỉ giới hạn ở phòng kín. Theo quy định, khu vực trong nhà là nơi có mái che và có một hoặc nhiều bức tường hoặc vách ngăn bao quanh. Vì vậy, việc xác định khu vực cấm hút thuốc cần căn cứ vào đặc điểm không gian thực tế, tránh cách hiểu rằng ban công, hành lang có mái che hoặc một số khu vực bán kín đương nhiên được phép hút thuốc.

Đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, Nghị quyết số 173/2024/QH15 ngày 30/11/2024 của Quốc hội quy định cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng các sản phẩm này từ năm 2025. Quy định đặt ra yêu cầu các cơ sở lưu trú không chỉ kiểm soát thuốc lá điếu mà còn phải thông tin, hướng dẫn khách về những sản phẩm thuốc lá bị cấm sử dụng.

Ông Nguyễn Văn Hùng - Pháp chế viên Vụ Pháp chế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (ngoài cùng bên trái) - tại Hội thảo “Thách thức trong hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá trong lĩnh vực lưu trú du lịch”. Ảnh: HỒNG ANH

Nhận thức chuyển biến nhưng việc kiểm soát còn nhiều trở ngại

Thời gian qua, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá tại các cơ sở lưu trú du lịch đã có những chuyển biến. Nhiều cơ sở không bố trí nơi hút thuốc trong phòng nghỉ, lắp đặt biển cấm hút thuốc, đưa quy định vào nội quy và hướng dẫn nhân viên nhắc nhở khách. Một số đơn vị chủ động xây dựng mô hình cơ sở lưu trú không khói thuốc, vượt lên yêu cầu tối thiểu của pháp luật.

Việc lựa chọn mô hình không khói thuốc hoàn toàn trong nhà cũng phù hợp với định hướng của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Cách làm này giúp cơ sở quản lý thống nhất, hạn chế tình trạng khói thuốc ảnh hưởng đến khách lưu trú và người lao động, đồng thời đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về không gian nghỉ dưỡng trong lành.

Tuy nhiên, mức độ triển khai giữa các cơ sở chưa đồng đều. Một trong những vướng mắc là cách hiểu chưa thống nhất về quy định được phép bố trí nơi dành riêng cho người hút thuốc. Nếu coi đây là quyền mặc nhiên hoặc nghĩa vụ phải thực hiện, cơ sở có thể tập trung vào việc tìm vị trí bố trí khu vực hút thuốc thay vì ưu tiên thực hiện nguyên tắc cấm hút thuốc trong nhà.

Việc kiểm soát hành vi của khách cũng không đơn giản. Khách lưu trú thường chỉ ở trong thời gian ngắn, đến từ nhiều địa phương và quốc gia, có thói quen sử dụng thuốc lá khác nhau. Nhân viên có thể gặp khó khi nhắc nhở, nhất là với khách không hợp tác. Một số cơ sở còn e ngại việc nhắc nhở sẽ ảnh hưởng đến trải nghiệm, đánh giá hoặc khả năng quay lại của khách hàng. Vì vậy, nội quy dù đã được ban hành nhưng việc thực hiện đôi khi vẫn phụ thuộc vào mức độ chủ động của nhân viên từng ca trực.

Khó khăn khác nằm ở việc xác định và quản lý khu vực hút thuốc. Trên thực tế, khách có thể hút thuốc tại ban công phòng nghỉ, hành lang, cầu thang, nhà vệ sinh, sảnh hoặc khu vực nhà hàng. Những vị trí này không đương nhiên được xem là nơi dành riêng cho người hút thuốc. Nếu cơ sở không tổ chức khu vực riêng đáp ứng điều kiện theo luật định, việc khách tự ý hút thuốc tại các khu vực thuộc diện cấm vẫn là tình trạng cần được chấn chỉnh.

Theo ông Nguyễn Văn Hùng - Pháp chế viên Vụ Pháp chế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, một khó khăn trong thực thi là việc phát hiện hành vi hút thuốc sau khi khách đã rời khỏi cơ sở. Khi đó, dấu hiệu thường chỉ còn là mùi khói thuốc hoặc tàn, đầu mẩu thuốc lá. Nếu khách đã thu dọn, phi tang những dấu vết này, việc xác định hành vi càng khó khăn do cơ sở chưa có thiết bị chuyên dụng để phát hiện mùi khói thuốc.

Công tác kiểm tra, giám sát cũng chưa được duy trì thường xuyên và đồng đều. Nội dung môi trường không khói thuốc chưa phải lúc nào cũng được quan tâm đúng mức trong hoạt động quản lý tại cơ sở. Trong khi đó, việc chuyển từ hoạt động thanh tra chuyên ngành sang kiểm tra chuyên ngành cũng đặt ra yêu cầu về quy trình, thẩm quyền và cách thức phối hợp, để việc giám sát được thực hiện thống nhất, tránh bỏ sót.

Cần đưa trách nhiệm quản lý vào hoạt động hằng ngày

Để quy định đi vào thực chất, theo ông Hùng, trước hết người đứng đầu cơ sở lưu trú cần xác định rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện. Nội quy không hút thuốc cần được phổ biến đến nhân viên và thông tin cho khách ngay từ khi làm thủ tục nhận phòng. Biển báo phải đặt đúng vị trí, dễ nhìn, dễ hiểu; không chỉ có ở sảnh, quầy lễ tân mà cần được bố trí tại các khu vực thuộc diện cấm hút thuốc theo quy định.

Nếu cơ sở lựa chọn bố trí nơi dành riêng cho người hút thuốc, cần xác định ranh giới cụ thể, bảo đảm các điều kiện về phòng, thông khí, dụng cụ chứa tàn thuốc và phòng cháy, chữa cháy. Việc bố trí không thể chỉ mang tính hình thức hoặc tận dụng một góc hành lang, cầu thang, khu vực chung. Cùng với đó, cần thường xuyên kiểm tra để bảo đảm khói thuốc không phát tán sang các không gian khác.

Nhân viên ở các bộ phận lễ tân, buồng phòng, nhà hàng và an ninh cần được hướng dẫn cách thông tin, nhắc nhở khách. Đây là những vị trí thường xuyên tiếp xúc với khách và có khả năng phát hiện sớm tình trạng hút thuốc tại khu vực cấm. Cơ sở cũng cần có cách ghi nhận, bàn giao thông tin giữa các ca trực để việc xử lý không phụ thuộc vào từng cá nhân.

Công tác tuyên truyền cần được lồng ghép với hoạt động quản lý du lịch. Điểm c khoản 3 Điều 10 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trách nhiệm tổ chức thông tin, tuyên truyền về phòng, chống tác hại của thuốc lá và các biện pháp hạn chế sử dụng thuốc lá trong hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch và đời sống gia đình. Đây là cơ sở để tiếp tục tăng cường hướng dẫn, phổ biến quy định tới các đơn vị kinh doanh lưu trú.

Về phía cơ sở kinh doanh, xây dựng môi trường không khói thuốc cần được xem là một nội dung trong tiêu chuẩn phục vụ và quản lý chất lượng, thay vì chỉ thực hiện khi có đợt kiểm tra. Khi quy định được cụ thể hóa thành nội quy, biển báo, quy trình hướng dẫn khách và trách nhiệm của từng bộ phận, việc kiểm soát sẽ chủ động hơn.

Mục tiêu không chỉ là ngăn hành vi hút thuốc tại những nơi pháp luật quy định cấm, mà còn là bảo đảm khách lưu trú và người lao động được sử dụng, làm việc trong không gian hạn chế khói thuốc. Để đạt được điều đó, cần bắt đầu từ việc hiểu đúng quy định, tổ chức không gian phù hợp và duy trì giám sát thường xuyên trong hoạt động hằng ngày của mỗi cơ sở./.