Có văn bản trả lời không đồng nghĩa với hoàn thành trách nhiệm

Sáng 11-11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI và kết quả tiếp công dân, xử lý đơn thư, giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến Quốc hội năm 2026.

Có 9 đại biểu Quốc hội phát biểu với hơn 20 kiến nghị, tập trung vào việc đẩy nhanh giải quyết đơn thư, kiến nghị còn tồn đọng, xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền nhằm bảo đảm quyền lợi của người dân.

Đơn thư giảm, cần đánh giá đúng nguyên nhân

Thảo luận tại hội trường, đại biểu Nguyễn Thái Học (Đắk Lắk) dẫn báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho thấy, năm 2026, số lượt công dân đến các địa điểm tiếp công dân của cơ quan Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội giảm hơn 1.500 lượt; số đơn thư gửi đến giảm hơn 3.300 đơn so với năm trước.

Đại biểu đặt vấn đề, số lượt công dân trực tiếp đến khiếu nại, phản ánh và số đơn thư gửi đến giảm nhiều là tín hiệu đáng mừng hay đáng lo?

Đại biểu Nguyễn Thái Học (Đắk Lắk) phát biểu thảo luận sáng 11-11. Ảnh: QUANG PHÚC

Theo đại biểu Nguyễn Thái Học, đây là kết quả vừa đáng mừng, vừa đáng lo. Đáng mừng nếu công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo được thực hiện tốt, người dân tin tưởng nên giảm khiếu nại, kiến nghị. Ngược lại, sẽ đáng lo nếu công tác này chưa tốt, khiến người dân thiếu niềm tin, không tiếp tục gửi đơn thư hoặc đến phản ánh.

Từ đó, đại biểu đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo rà soát việc tiếp nhận, xử lý đơn thư của công dân tại các cơ quan của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội; khẩn trương chuyển đúng, chuyển đủ số đơn thư đủ điều kiện xử lý đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

Đại biểu cũng lưu ý hiện còn hơn 50% vụ việc tồn đọng, cần có chỉ đạo giải quyết dứt điểm, đáp ứng mong mỏi của người dân. Cùng với đó, cần xác định và xử lý nghiêm trách nhiệm của người có thẩm quyền nhưng thiếu quan tâm, chậm giải quyết hoặc giải quyết đơn thư không đúng quy định pháp luật.

Đại biểu Lê Hữu Trí (Khánh Hòa) phát biểu thảo luận sáng 11-11. Ảnh: QUANG PHÚC

Cùng quan điểm, đại biểu Lê Hữu Trí (Khánh Hòa) đề nghị phân loại rõ các kiến nghị đã được giải quyết dứt điểm, đang triển khai, mới được giải trình và chưa được giải quyết; không đánh đồng việc có văn bản trả lời với hoàn thành trách nhiệm giải quyết. Đối với đơn thư còn tồn đọng, đại biểu đề nghị xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, nguyên nhân chậm trễ, giải pháp tháo gỡ và thời hạn hoàn thành.

Đặc biệt, trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm bàn giao hồ sơ, chuyển tiếp và phân định thẩm quyền giải quyết các vụ việc phát sinh trước khi chính quyền cấp huyện kết thúc hoạt động. Đồng thời, cần có cơ chế phối hợp giữa cấp tỉnh và cấp xã trong cung cấp hồ sơ, xác minh, giải quyết những vụ việc phức tạp, kéo dài.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) phát biểu thảo luận. Ảnh: QUANG PHÚC

Đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) đề nghị đánh giá kỹ nguyên nhân và kết quả giải quyết đối với những vụ việc đã được các cơ quan của Quốc hội theo dõi, kiến nghị qua nhiều năm.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) phát biểu thảo luận. Ảnh: QUANG PHÚC

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) nhận định, theo báo cáo, tỷ lệ trả lời kiến nghị của cử tri gửi đến kỳ họp thứ nhất đạt hơn 99%. Tuy nhiên, cần đánh giá chất lượng trả lời trên cơ sở mức độ đáp ứng đúng nội dung, mục đích kiến nghị của cử tri.

Đại biểu đề nghị tiếp tục theo dõi các kiến nghị kéo dài đến khi có kết quả cuối cùng, với những mốc tiến độ cụ thể để giám sát. Đối với kiến nghị đã trình cấp có thẩm quyền, cần làm rõ vướng mắc, trách nhiệm phối hợp và tiến độ xử lý. Trường hợp phải điều chỉnh thời hạn đã báo cáo, cơ quan có trách nhiệm phải giải thích nguyên nhân, thông báo mốc thời gian mới và tiếp tục cập nhật để cử tri giám sát.

Đại biểu cũng đề nghị ưu tiên giải quyết các kiến nghị kéo dài liên quan trực tiếp đến người cao tuổi, người có công và người có hoàn cảnh khó khăn.

Cấp xã thiếu cán bộ phụ trách giải quyết khiếu nại

Giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã làm rõ vị trí, vai trò và trách nhiệm trực tiếp của chính quyền cấp xã khi không còn cấp huyện. Trong hơn 1.100 nhiệm vụ của cấp huyện trước đây, hơn 800 nhiệm vụ đã được phân định, giao lại cho cấp xã. Theo số liệu tổng hợp sơ bộ của Thanh tra Chính phủ, từ ngày 15-12-2025 đến 14-10-2026, các địa phương đã tiếp nhận hơn 303.100 lượt công dân. Qua rà soát tại 21 địa phương, cấp xã tiếp nhận hơn 86% số lượt công dân, có nơi lên đến 90%.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải làm rõ một số vấn đề đại biểu quan tâm tại phiên thảo luận. Ảnh: QUANG PHÚC

Theo Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải, cấp xã đã trở thành tuyến đầu trong tiếp nhận, đối thoại và giải quyết các vấn đề của người dân. Đây là điều kiện để chính quyền gần dân, sát dân, tháo gỡ vướng mắc ngay từ cơ sở.

Đáng chú ý, theo Bộ trưởng, kiến nghị, phản ánh chiếm 86% nội dung công dân trình bày; khiếu nại chiếm 10% và tố cáo chiếm 3,5%. Bộ trưởng nhận định, phần lớn vụ việc có thể được giải quyết dứt điểm ngay tại cơ sở nếu chính quyền cấp xã có đủ nhân lực, năng lực và chủ động đối thoại từ sớm. Tuy nhiên, đội ngũ cán bộ cấp xã được hình thành từ nhiều nguồn, trình độ, năng lực và kinh nghiệm chưa đồng đều. Hiện vẫn còn 5 địa phương chưa bố trí được cán bộ phụ trách tiếp nhận, giải quyết đơn thư.