TP. Hồ Chí Minh: Từ miễn vé xe buýt đến thay đổi thói quen đi lại

Sau 4 tháng thực hiện Nghị quyết số 09/2026/NQ-HĐND về hỗ trợ 100% giá vé xe buýt, giao thông công cộng TP. Hồ Chí Minh ghi nhận những tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, kết quả bước đầu cũng đặt ra yêu cầu đánh giá khả năng duy trì lượng khách và hình thành thói quen sử dụng phương tiện công cộng.

Nâng cao chất lượng phục vụ xe buýt, rút ngắn thời gian chờ là những yếu tố quan trọng để thu hút người dân sử dụng phương tiện giao thông công cộng

Theo Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, từ tháng 7 đến hết tháng 10/2026, 134 tuyến xe buýt thuộc diện hỗ trợ đã phục vụ hơn 43,3 triệu lượt hành khách, tăng 46% so với cùng kỳ năm 2025.

Chính sách áp dụng từ ngày 1/7 đến hết ngày 31/12/2026, trên 109 tuyến được ngân sách hỗ trợ kinh phí hoạt động và 25 tuyến nội tỉnh không được hỗ trợ kinh phí hoạt động.

Việc miễn vé góp phần giảm chi phí đi lại, khuyến khích người dân tiếp cận xe buýt. Tuy nhiên, lượng khách tăng chưa đủ để khẳng định chính sách đã tạo thay đổi bền vững trong thói quen sử dụng phương tiện.

Thực tế, trong 4 tháng, hệ thống tiếp nhận 292 phản ánh về tình trạng xe buýt bỏ trạm. Thành phố cũng chưa có kết quả khảo sát chính thức về mức độ hài lòng của hành khách.

Điều này cho thấy bên cạnh giá vé, chất lượng phục vụ vẫn là yếu tố quan trọng để thu hút và giữ chân người sử dụng. Thời gian chờ, việc đón trả khách đúng quy định, điều kiện tiếp cận điểm dừng và khả năng chuyển tuyến thuận tiện đều ảnh hưởng trực tiếp đến lựa chọn đi lại.

Đặc biệt, kết nối giữa xe buýt với Metro số 1 cần được cải thiện để hành khách dễ dàng chuyển tiếp giữa các phương tiện. Qua khảo sát tuyến xe buýt số 166 kết nối Metro số 1, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP. Hồ Chí Minh đã xem xét điều kiện tiếp cận nhà ga, điểm dừng và thao tác xác thực lượt đi.

Tỷ lệ xác thực qua hệ thống vé điện tử tăng từ 55,12% trong tháng 7 lên 85,62% trong tháng 10. Tuy nhiên, người cao tuổi, khách vãng lai và người chưa quen sử dụng thiết bị điện tử vẫn gặp khó khăn. Hệ thống cũng chưa thống kê đầy đủ một bộ phận học sinh, sinh viên sử dụng mã QR trên căn cước công dân hoặc ứng dụng VNeID.

Những hạn chế này đòi hỏi tiếp tục hoàn thiện công nghệ, đơn giản hóa thao tác xác thực, bảo đảm hành khách tiếp cận chính sách thuận tiện.

Bên cạnh lượng hành khách tăng, hiệu quả sử dụng ngân sách là vấn đề cần làm rõ trước khi TP. Hồ Chí Minh xem xét phương án hỗ trợ giá vé xe buýt từ năm 2027.

Thành phố đã phân bổ 630 tỷ đồng thực hiện chính sách trong 6 tháng cuối năm 2026. Trong đó, kinh phí theo dự toán và phương án giá được duyệt cho 134 tuyến là hơn 492 tỷ đồng. Số thực chi sẽ được xác định thông qua nghiệm thu, thanh toán và quyết toán.

Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Công Danh khảo sát chính sách miễn vé xe buýt

Từ tháng 7 đến hết tháng 9, kinh phí hỗ trợ được thanh toán theo chuyến xe đã nghiệm thu. Từ tháng 10, căn cứ thanh toán chuyển sang số lượt hành khách được ghi nhận, xác thực và nghiệm thu, trong giới hạn kinh phí được duyệt cho từng chuyến.

Việc thay đổi phương thức thanh toán đòi hỏi dữ liệu hành khách chính xác, có khả năng đối chiếu với hệ thống định vị, camera và quản lý vận tải, hạn chế sai lệch trong nghiệm thu, thanh toán.

Đáng chú ý, lượng hành khách tăng 46% chưa đồng nghĩa với việc người dân đã chuyển tương ứng từ phương tiện cá nhân sang xe buýt. Đây là vấn đề cần khảo sát để đánh giá tác động thực chất của chính sách đối với thói quen đi lại.

Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Công Danh đề nghị Sở Xây dựng phối hợp với Sở Tài chính và Trung tâm Quản lý giao thông công cộng thành phố hoàn thiện báo cáo đánh giá trước khi Nghị quyết số 09 hết hiệu lực.

Trong đó, cần làm rõ kinh phí đã thanh toán theo từng phương thức, cách xử lý lượt đi chưa xác thực và khả năng đối chiếu dữ liệu giữa các hệ thống quản lý.

Theo Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách, việc đề xuất chính sách từ năm 2027 phải xác định rõ đối tượng, phạm vi, mức hỗ trợ và nguồn kinh phí, gắn với mục tiêu giảm chi phí đi lại cho người dân, nâng cao chất lượng phục vụ của mạng lưới giao thông công cộng.

Kết quả sau 4 tháng cho thấy chính sách miễn vé đã góp phần tăng sức hấp dẫn của xe buýt. Tuy nhiên, để duy trì hiệu quả lâu dài, hỗ trợ giá vé cần đi cùng cải thiện chất lượng dịch vụ, tăng khả năng kết nối với metro và hoàn thiện phương thức quản lý, thanh toán. Đây là cơ sở để thành phố lựa chọn chính sách phù hợp từ năm 2027, hướng tới phát triển giao thông công cộng thuận tiện, bền vững.