'Cởi trói' tư duy, kiến tạo không gian cho kinh tế tư nhân bứt phá
Nghị quyết 68 đang kiến tạo một không gian khoáng đạt cho cộng đồng doanh nghiệp tư nhân vươn lên với tâm thế chủ động.
Doanh nghiệp tư nhân đang tạo ra nhiều việc làm cho người lao động. Ảnh: TTXVN phát
Theo Chuyên gia kinh tế - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp tại Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU), Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân được ban hành, không chỉ là một văn bản định hướng vĩ mô, mà thực sự là một cuộc "đại phẫu" mang tính chiến lược. Bằng việc đặt đổi mới sáng tạo làm bệ phóng và kiên quyết dỡ bỏ những rào cản hành chính cồng kềnh, Nghị quyết 68 đang kiến tạo một không gian khoáng đạt cho cộng đồng doanh nghiệp tư nhân vươn lên với tâm thế chủ động. Sự cởi trói về mặt thủ tục mới chỉ là bước khởi đầu. Để đi đường dài, doanh nghiệp cần một môi trường dung dưỡng cho sự sáng tạo.
Qua theo dõi sát sao các biến động toàn cầu từ xung đột địa chính trị đến tái cấu trúc chuỗi cung ứng, từ góc nhìn của một doanh nhân kiều bào luôn đau đáu với quê hương, bà Phạm Thị Minh Hường, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài (BAOOV), chia sẻ niềm tin vào tầm nhìn chiến lược của Đảng, đặc biệt là các định hướng từ Đại hội XIV của Đảng. "Tôi đặc biệt kỳ vọng vào các định hướng về tinh gọn bộ máy, hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư - kinh doanh, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đây là những yếu tố then chốt để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, tận dụng hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước; trong đó có nguồn lực từ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài", bà Phạm Thị Minh Hường nhìn nhận.
Tuy nhiên, chính sách dù hay đến mấy, nếu các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) phải "tự bơi" thì cũng rất dễ hụt hơi giữa biển lớn. Nhìn từ lăng kính thực tiễn sâu sát, ông Phạm Đình Đoàn, Chủ tịch Tập đoàn Phú Thái nhận định, đưa một doanh nghiệp nhỏ 'lớn lên được' đã khó, giúp họ có thể vươn ra thị trường quốc tế còn khó gấp nhiều lần. Vì đó là bài toán tổng hòa giữa năng lực nội tại, hệ sinh thái hỗ trợ và môi trường thể chế. Do đó, nếu Việt Nam thực sự muốn có một thế hệ SME hội nhập quốc tế chủ động, cần phải bắt đầu từ ba ưu tiên căn bản. Thứ nhất là định nghĩa lại thế nào là SME vươn tầm quốc tế một cách linh hoạt theo từng khâu của chuỗi cung ứng. Thứ hai là xây dựng một "hệ sinh thái nâng đỡ xuất khẩu" bao gồm logistics, pháp lý song ngữ, truy xuất nguồn gốc... Cuối cùng là ưu tiên thứ ba - cũng là yếu tố cốt lõi nhất, đó là cộng đồng doanh nghiệp lớn cần mở vai trò dẫn dắt - từ tư duy đến hành động. Nếu họ chủ động chia sẻ nền tảng hạ tầng, kết nối thị trường, kinh nghiệm pháp lý và thậm chí là chuyển giao đơn hàng - thì SMEs sẽ đi nhanh hơn, giảm được chi phí thử – sai và tiếp cận thị trường với mức độ sẵn sàng cao hơn.
Báo cáo về mức độ trưởng thành văn hóa doanh nghiệp, văn hóa đổi mới sáng tạo năm 2025 và xu hướng 2026 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tiến hành và công bố mới đây cho thấy, niềm tin và động lực kinh doanh được bắt nguồn từ chính những cải cách thực chất đang được Đảng, Chính phủ triển khai. Cụ thể như việc số hóa các thủ tục hành chính, nhất là những "điểm nóng" liên quan đến thuế, đất đai, bảo hiểm... giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý và giảm trực tiếp chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Sự chuyển mình của bộ máy chính quyền theo mô hình hai cấp cũng đang phát huy tác dụng giúp tinh gọn hệ thống hành chính, tập trung đầu mối xử lý và tăng tính trách nhiệm giải trình của cán bộ công quyền. Hơn thế nữa, tinh thần của Nghị quyết 68 không chỉ dành sự chú ý cho những doanh nghiệp đã trưởng thành, mà còn đưa luồng gió mới vào phân khúc có số lượng đông đảo nhất nhưng lại dễ bị tổn thương nhất: khối doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh...
Khát vọng là rất lớn, chủ trương là đúng đắn, nhưng qua tổng hợp ý kiến từ nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ số, các doanh nghiệp viễn thông tư nhân thường chia sẻ, dù đang gánh vác sứ mệnh xây dựng hạ tầng cho chuyển đổi số, họ vẫn vấp phải những rào cản mang tính đặc thù như phân bổ tài nguyên tần số chưa công bằng, chi phí băng tần 5G cao, hay sự thiếu vắng khung pháp lý rõ ràng cho mô hình hợp tác công - tư (PPP) số. Vì lẽ đó, lúc này, họ mong muốn được tiếp cận băng tần 5G linh hoạt hơn theo tinh thần "tối ưu hóa hiệu quả, không tối đa hóa thu ngân sách". Bên cạnh đó, đề xuất Nhà nước cần sớm ban hành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) để doanh nghiệp dám dấn thân vào mô hình kinh doanh mới, cùng với các ưu đãi về thuế, tín dụng dài hạn cho hạ tầng số. Chỉ khi những rào cản chi tiết này được gỡ bỏ, sự kiến tạo của Nhà nước mới thực sự "thẩm thấu" đến từng tế bào của nền kinh tế.
Năm 2026 đang mở ra vận hội mang tính bước ngoặt giữa bối cảnh nền kinh tế thế giới tái cấu trúc mạnh mẽ. Nghị quyết 68 thực sự trở thành bản kế hoạch với tư duy hành chính thông thoáng, cơ chế bứt phá và nội lực doanh nghiệp được kích hoạt tối đa. Chắc chắn rằng, "cỗ máy" kinh tế tư nhân Việt Nam sẽ không chỉ bám đuổi những mục tiêu tăng trưởng cơ học bằng con số, mà thực sự cất cánh đầy triển vọng.
