'Con át chủ bài' của Iran và kịch bản ác mộng đối với các quốc gia vùng Vịnh

Tàu hàng mang cờ hiệu Iran M/V Touska bị chặn bởi tàu khu trục USS Spruance của hải quân Mỹ trên biển Arab, ngày 19/4/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Theo báo Israel Hayom (Israelhayom.com) ngày 25/4, tình hình thực tế tại Trung Đông đang diễn biến theo chiều hướng phức tạp và khó lường. Iran dường như đang chuẩn bị sẵn những "con át chủ bài" chiến lược để đáp trả lệnh phong tỏa của Mỹ, tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng và thương mại toàn cầu qua các eo biển huyết mạch.

Chiến lược "câu giờ" và áp lực quân sự từ phía Mỹ

Theo nguồn tin từ Fox News, Tổng thống Donald Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn thêm từ 3 đến 5 ngày. Đây là khoảng thời gian vừa đủ để tàu sân bay George Bush đến Trung Đông, hội quân cùng hai tàu sân bay khác đã đóng quân sẵn trong khu vực. Động thái này làm dấy lên nghi vấn liệu Washington đang thực sự tìm kiếm giải pháp ngoại giao hay chỉ đang trì hoãn để hoàn tất công tác chuẩn bị quân sự cho các cuộc tấn công mới.

Trong khi đó, Mỹ tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa hải quân nhằm buộc Iran chấp nhận các yêu cầu khắt khe, đặc biệt là về vấn đề hạt nhân. Dù ông Trump thỉnh thoảng đưa ra tuyên bố lạc quan về một thỏa thuận sắp ký kết, nhưng việc hủy bỏ phút chót vòng đàm phán tại Islamabad cho thấy những rạn nứt sâu sắc vẫn tồn tại.

Theo AFP ngày 26/4, Tổng thống Trump cho biết ông đã hủy chuyến đi của các đặc phái viên đến Pakistan để đàm phán hòa bình với Iran, nói rằng không có ích khi "ngồi đó nói chuyện mà chẳng có gì", nhưng nói thêm rằng "chiến tranh sẽ không ngay lập tức tiếp diễn".

"Họ đã đưa cho chúng tôi một bản dự thảo lẽ ra phải tốt hơn và - điều thú vị là - ngay lập tức, khi tôi hủy bỏ chuyến thăm, trong vòng 10 phút, chúng tôi đã nhận được một bản báo cáo mới tốt hơn nhiều", ông Trump nói với các phóng viên mà không giải thích thêm.

Chia rẽ trong nội bộ lãnh đạo Iran?

Báo Israel Hayom lưu ý bên trong Tehran, giới lãnh đạo Iran cũng dường như không có tiếng nói thống nhất. Phe ôn hòa, liên kết với Tổng thống Masoud Pezeshkian và Ngoại trưởng Abbas Araghchi - người trực tiếp tham gia đàm phán - phản ánh đường lối tương đối hòa giải. Họ hiểu rằng cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội của Iran là một quả bom hẹn giờ.

Ngược lại, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dưới sự lãnh đạo của Tướng Ahmad Vahidi đang công khai tuyên bố không lùi bước. Đứng đầu phái đoàn đàm phán là Mohammad Bagher Ghalibaf - cựu chỉ huy không quân IRGC, hiện là Chủ tịch Quốc hội Iran - người nổi tiếng với lập trường cứng rắn. Tuy nhiên, chính ông Ghalibaf gần đây đã công khai thừa nhận: "Chúng tôi không tiêu diệt Israel, chúng tôi chỉ đảm bảo sự tồn tại", đồng thời kêu gọi tận dụng cơ hội đàm phán từ vị thế mạnh, trước khi Iran suy yếu đáng kể hơn nữa.

Ngay trước khi Tổng thống Trump hủy bỏ chuyến đi của các đặc phái viên Mỹ, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã kết thúc chuyến thăm Islamabad sau khi gặp gỡ Tướng Asim Munir, người đứng đầu quân đội Pakistan, Thủ tướng Shehbaz Sharif và Ngoại trưởng Ishaq Dar.

Iran cho biết ông Araghchi đã đến Muscat (Oman) và sẽ trở lại Pakistan sau các cuộc họp ở Oman trước khi đến Nga để đàm phán về việc chấm dứt cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động vào ngày 28/2. Ông Araghchi mô tả chuyến đi Pakistan của mình là “rất hiệu quả” nhưng bày tỏ sự hoài nghi về ý định của Washington.

Ông Araghchi nói: “Tôi vẫn chưa biết liệu Mỹ có thực sự nghiêm túc về ngoại giao hay không”. Ngay cả trước động thái của Tổng thống Trump, triển vọng đàm phán đã không chắc chắn. Đài truyền hình nhà nước Iran cho biết Ngoại trưởng Araghchi không có kế hoạch gặp các quan chức Mỹ và Islamabad sẽ đóng vai trò trung gian truyền đạt các đề xuất.

Thủ tướng Sharif tiết lộ thêm rằng ông đã trao đổi với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và nhắc lại cam kết của Islamabad trong việc tạo điều kiện cho "hòa bình bền vững". Đáp lại, Tổng thống Pezeshkian nói với ông Sharif rằng Tehran sẽ không bị ép buộc bởi "các hành động thù địch" của Washington trong các cuộc đàm phán.

"Lá bài Houthi" của Iran

Áp lực chấm dứt chiến tranh đã gia tăng khi eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển dầu khí quan trọng - vẫn bị phong tỏa. Nhưng IRGC cho biết họ không có ý định dỡ bỏ lệnh phong tỏa, điều đã gây xáo trộn thị trường năng lượng.

"Kiểm soát eo biển Hormuz và duy trì ảnh hưởng răn đe đối với Mỹ và những bên ủng hộ Nhà Trắng trong khu vực là chiến lược dứt khoát của Iran", IRGC cho biết trên kênh Telegram chính thức.

Mỹ đã áp đặt lệnh phong tỏa các cảng của Iran để trả đũa. Trong một tuyên bố được truyền thông nhà nước đăng tải, quân đội Iran cảnh báo rằng việc Mỹ tiếp tục phong tỏa sẽ dẫn đến phản ứng đáp trả. Nghị sĩ Iran Esmail Kosari ám chỉ rằng mục tiêu của Tehran không chỉ dừng lại ở Hormuz mà còn mở rộng sang các tuyến đường vận chuyển trên Biển Đỏ.

Nếu đàm phán thất bại, Iran có thể sử dụng lực lượng Houthi tại Yemen để gây áp lực lên thương mại quốc tế bằng cách: Đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb (tuyến đường huyết mạch vận chuyển năng lượng và hàng hóa), tấn công cảng Yanbu của Saudi Arabia (cửa ngõ của đường ống dẫn dầu đi vòng qua eo biển Hormuz ra Biển Đỏ), tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng (làm ngừng trệ hoàn toàn sản lượng dầu mỏ khu vực).

Israel Hayom cho rằng đây chính là "kịch bản ác mộng" đối với các quốc gia vùng Vịnh. Trong khi đó, chỉ huy cấp cao của lực lượng Houthi Mohammed al-Atifi khẳng định họ đang ở trạng thái báo động cao nhất, đồng thời nhấn mạnh sự "mong manh" của các căn cứ Mỹ trong khu vực.

Hiện tại, các bên đang ở trong tình thế giằng co. Mỹ hài lòng với chiến lược "bóp nghẹt" kinh tế và sẵn sàng tấn công nếu Iran tiếp tục phong tỏa tại các eo biển. Ngược lại, Iran đang nỗ lực khôi phục kho tên lửa bị hư hại và chuẩn bị cho khả năng xung đột khu vực tái bùng phát.