Con bụ bẫm nhưng vẫn thiếu chất, cha mẹ dễ mắc sai lầm này

Nhiều trẻ trông bụ bẫm nhưng vẫn có nguy cơ thiếu dưỡng chất vì nhiều nguyên nhân. Ảnh: Shutterstock.

Một đứa trẻ có vẻ ngoài bụ bẫm, cân nặng cao nhưng chưa chắc đã được cung cấp đầy đủ dưỡng chất cần thiết cho tăng trưởng. Trẻ có thể đồng thời thừa năng lượng nhưng thiếu vitamin, khoáng chất và protein nếu chế độ ăn chủ yếu gồm thực phẩm giàu calo nhưng nghèo dinh dưỡng.

Theo Times of India, tình trạng này được gọi là "gánh nặng kép của suy dinh dưỡng", trong đó thừa cân, béo phì có thể tồn tại cùng thiếu hụt vi chất.

Ăn nhiều nhưng chưa chắc đã đủ chất

Cân nặng chủ yếu phản ánh lượng năng lượng cơ thể nhận vào và dự trữ, không phản ánh khẩu phần ăn có đủ dưỡng chất hay không. Một trẻ thường xuyên ăn bánh kẹo, đồ ăn nhanh, khoai tây chiên, nước ngọt hoặc thực phẩm chế biến sẵn có thể nạp nhiều calo nhưng vẫn thiếu sắt, canxi, vitamin D, vitamin B12, kẽm, chất xơ và protein.

Thừa cân không đồng nghĩa với được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng. Trẻ có thể ăn nhiều, thường xuyên cảm thấy no nhưng khẩu phần lại thiếu đa dạng.

Chẳng hạn, một bữa ăn chứa nhiều đồ chiên rán, tinh bột tinh chế và đồ uống có đường có thể cung cấp lượng năng lượng lớn. Tuy nhiên, nếu thiếu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, sữa, trứng, cá hoặc những nguồn protein phù hợp, trẻ vẫn có nguy cơ thiếu các dưỡng chất quan trọng.

Thiếu chất kéo dài có thể ảnh hưởng đến quá trình tạo máu, sức khỏe xương, miễn dịch và sự phát triển của trẻ. Trong khi đó, lượng mỡ dư thừa cũng có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa một số vitamin, chẳng hạn vitamin D.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) định nghĩa suy dinh dưỡng theo nghĩa rộng, bao gồm tình trạng thiếu hoặc thừa dưỡng chất, mất cân đối các chất thiết yếu hoặc gặp vấn đề trong quá trình cơ thể sử dụng dưỡng chất. Vì vậy, một trẻ có cân nặng cao vẫn có thể gặp vấn đề về chất lượng dinh dưỡng.

Thiếu vi chất cũng là một dạng suy dinh dưỡng; thừa cân và béo phì cũng có thể thuộc nhóm vấn đề này. Sự tồn tại đồng thời của nhiều dạng suy dinh dưỡng được gọi là "gánh nặng kép của suy dinh dưỡng".

Cha mẹ nên làm gì để trẻ vừa đủ chất vừa kiểm soát cân nặng?

Khi trẻ thừa cân, mục tiêu không nên chỉ là cắt giảm thức ăn hoặc ép trẻ giảm cân. Nếu giảm khẩu phần một cách thiếu kiểm soát, trẻ thậm chí có thể tiếp tục thiếu những dưỡng chất cần thiết cho quá trình phát triển.

Điều quan trọng hơn là cải thiện chất lượng bữa ăn.

Cha mẹ nên ưu tiên các nhóm thực phẩm giàu dinh dưỡng như rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, trứng, cá, thịt nạc, sữa và các sản phẩm từ sữa phù hợp với độ tuổi. Đồng thời, nên hạn chế nước ngọt, bánh kẹo, đồ ăn nhanh và những thực phẩm chứa nhiều đường, muối hoặc chất béo nhưng ít giá trị dinh dưỡng.

Thay vì chỉ hỏi trẻ "ăn có nhiều không?", cha mẹ nên quan tâm trẻ đang ăn những gì và khẩu phần có đa dạng hay không.

Nếu trẻ thường xuyên mệt mỏi, khó tập trung, chậm phát triển hoặc có những biểu hiện bất thường khác, gia đình nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá tình trạng dinh dưỡng. Không nên tự ý cho trẻ sử dụng vitamin hay khoáng chất chỉ vì trẻ thừa cân.

Một đứa trẻ khỏe mạnh không chỉ được đánh giá bằng con số trên cân. Điều quan trọng là trẻ được cung cấp đủ năng lượng, protein, vitamin, khoáng chất và các dưỡng chất cần thiết cho quá trình tăng trưởng, đồng thời duy trì vận động và thói quen ăn uống lành mạnh.