Côn Đảo vươn mình

Những ngày đầu năm 2026, trở lại Côn Đảo, phóng viên Báo Người Lao Động cảm nhận không khí phấn khởi lan tỏa trong đời sống người dân.

Nơi đây, hạ tầng từng bước được đầu tư đồng bộ, nhiều tuyến đường gọn gàng, hoạt động du lịch diễn ra sôi động, thân thiện, tạo cảm giác an tâm và dễ chịu cho du khách.

Hồi sinh từ ký ức bi tráng

Hơn 113 năm tồn tại dưới ách thực dân, đế quốc (1862-1975), Côn Đảo từng bị biến thành "địa ngục trần gian".

Qua 53 đời chúa đảo, nơi đây giam cầm hơn 20.000 tù nhân chính trị. Những cái tên như Chuồng Cọp, Chuồng Bò, Hầm Xay Lúa, Trại Phú Hải… mang nỗi ám ảnh về hình phạt tàn bạo đối với những người yêu nước, chiến sĩ cách mạng kiên trung. Đó đồng thời cũng là ký ức bi tráng thể hiện tinh thần bất khuất và ý chí kiên cường trong nhiều người con ưu tú của đất nước.

Côn Đảo hiện được nhắc tới như một địa phương đã chuyển mình mạnh mẽ. Ảnh: MẠNH CƯỜNG

Ngày 1-5-1975, Côn Đảo hoàn toàn được giải phóng và từ thời điểm đó bắt đầu hành trình hồi sinh ngoạn mục, để trở thành điểm du lịch nổi bật, được bạn bè quốc tế biết đến.

Trong dòng chảy phát triển, Côn Đảo ghi dấu ấn đặc biệt khi chính thức trở thành đặc khu của TP HCM, mang kỳ vọng về không gian phát triển mới, vị thế mới với tầm nhìn dài hạn trên nền tảng gìn giữ giá trị lịch sử, văn hóa và sinh thái đặc biệt.

Ông Nguyễn Xuân Viên (SN 1944, cựu tù chính trị Côn Đảo) bày tỏ niềm xúc động trước sự đổi thay. Với ông, niềm vui lớn nhất là việc địa phương được quan tâm đúng mức.

Ông Viên nhận xét Côn Đảo bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội cùng không ít thách thức. "Điều tôi mong mỏi nhất là Côn Đảo phát triển nhưng vẫn giữ được hồn cốt, sự linh thiêng, trầm mặc và nghĩa tình. Những di tích lịch sử, nghĩa trang, rừng núi, biển đảo phải được gìn giữ như máu thịt" - ông Viên chia sẻ.

Xứng đáng với vị thế

Tinh thần "phát triển nhưng không đánh đổi" được quán triệt từ tầm nhìn chiến lược đến từng bước triển khai cụ thể.

Định hướng phát triển xanh, bền vững của TP HCM được xem là "kim chỉ nam" cho Côn Đảo trong giai đoạn mới. Đây vừa là yêu cầu môi trường vừa là trách nhiệm lịch sử đối với một vùng đất đặc biệt của dân tộc.

Trong đó, tháng 10-2025, UBND TP HCM ban hành kế hoạch thực hiện điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung xây dựng Côn Đảo đến năm 2045, cụ thể hóa đồ án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 566/QĐ-TTg ngày 26-6-2025. Trên cơ sở đó, nhiệm vụ và trách nhiệm của các cấp, ngành được xác định rõ, nhằm bảo đảm quy hoạch được triển khai đồng bộ, khả thi.

Mọi hoạt động đầu tư đều được định hướng hạn chế tối đa tác động đến rừng đặc dụng, di tích lịch sử và không gian sinh thái biển đảo.

Trong giai đoạn 2025-2030, Côn Đảo dự kiến triển khai 73 dự án hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và thu hút đầu tư; giai đoạn sau năm 2030 tiếp tục thực hiện thêm 3 dự án.

Các công trình trọng điểm bao gồm mở rộng Cảng Hàng không Côn Đảo, nâng cấp cảng Bến Đầm, xây dựng bến tàu khách, tuyến dây điện 110 KV ngầm Vĩnh Châu - Côn Đảo cùng hệ thống xử lý nước thải, hồ chứa nước và nhà máy nước sinh hoạt mới.

Bên cạnh đó, nhiều dự án hạ tầng xã hội có ý nghĩa lớn sẽ được đầu tư như tu bổ, tôn tạo Nghĩa trang Hàng Keo; mở rộng, chỉnh lý trưng bày Bảo tàng Côn Đảo; xây dựng Quảng trường Vinh Quang, xây dựng hệ thống nhà ở xã hội, khu tái định cư, trường học và trung tâm hành chính đặc khu.

Có thể nói, Côn Đảo không chỉ đổi thay về diện mạo mà còn định hình một tầm nhìn phát triển bền vững, nhân văn. Khi lịch sử được trân trọng, môi trường được gìn giữ và con người được đặt ở trung tâm, nơi đây tiếp tục trên hành trình phát triển vững vàng, xứng đáng với vị thế đặc biệt của mình.

Hiện thực hóa khát vọng

Cuối tháng 8-2025, trong chuyến làm việc với đặc khu Côn Đảo, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang đánh giá Côn Đảo là vùng đất bình yên, giàu tiềm năng, có dư địa lớn để phát triển du lịch đa dạng, từ du lịch truyền thống gắn với giá trị lịch sử, tâm linh đến du lịch nghỉ dưỡng cao cấp.

Tuy nhiên, quỹ đất phát triển không nhiều, vì vậy, địa phương cần "chắt chiu từng tấc đất", quản lý hiệu quả tài nguyên, đất đai, đồng thời chủ động giải quyết áp lực về hạ tầng điện, nước, môi trường trong tương lai.

(Còn tiếp)

NGỌC GIANG