Con đường ấm no

Đổi thay những bản làng

Tháng 4/2000, đường Hồ Chí Minh thời kỳ công nghiệp hóa đất nước được khởi công xây dựng. Trong những tỉnh, thành có đường Hồ Chí Minh đi qua, tỉnh Quảng Trị vinh dự vừa có nhánh Đông và nhánh Tây. Riêng cung đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ ngã ba Khe Gát, xã Phong Nha đến Quốc lộ 9, xã Khe Sanh dài khoảng 250km.

Hơn 2 thập kỷ hiện hữu, cung “đường xuyên Trường Sơn” thời kỳ đổi mới này đã thực sự làm tròn sứ mệnh mở lối phát triển, mang đến những đổi thay và cuộc sống ấm no cho người dân ở những bản làng cung đường này đi qua.

Từ Km 0 đến Km 20 đường Hồ Chí Minh nhánh Tây là 3 thôn Khe Gát, Thanh Sen và Chày Lập của xã Phong Nha. Trước năm 2000, cuộc sống của người dân nơi đây chủ yếu phụ thuộc vào rừng và sản xuất nông nghiệp bấp bênh vì khí hậu khắc nghiệt. Khi đường Hồ Chí Minh nhánh Tây mở ra, những tiềm năng của Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng được đánh thức, người dân nơi đây tham gia làm du lịch và cuộc sống đã có những đổi thay vượt bậc.

Khách du lịch trải nghiệm trên cung đường Hồ Chí Minh nhánh Tây ghé thăm Trạm bảo vệ rừng U Bò - Ảnh: P.P

Trưởng thôn Chày Lập Trần Thanh Châu cho biết: Thôn Chày Lập hiện có hơn 600 hộ, phần lớn đều có người tham gia vào các hoạt động du lịch. Đặc biệt, nhiều gia đình có mặt tiền đường Hồ Chí Minh nhánh Tây đã mở nhà hàng và các dịch vụ phục vụ khách du lịch, mang lại thu nhập cao.

Trước năm 2000, để lên với xã biên giới Trường Sơn chỉ có một con đường độc đạo duy nhất là vượt sông Long Đại bằng thuyền, mất gần 1 ngày đường. Ngày đó, người dân Trường Sơn, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) Bru-Vân Kiều, sống biệt lập trong những bản làng ven sông Long Đại.

Hoạt động kinh tế chính là đốt nương làm rẫy, với cây trồng chủ đạo là lúa rẫy và tìm kiếm sản vật rừng. Điều kiện đi lại khó khăn, người Bru-Vân Kiều chủ yếu sống “tự cung tự cấp”, ít giao lưu với thế giới bên ngoài.

Mọi chuyện bắt đầu đổi thay khi đường Hồ Chí Minh nhánh Tây được đầu tư mở rộng, nâng cấp và đi qua địa bàn xã. Con đường như một luồng sinh khí mới đánh thức những bản làng từng chìm trong sự biệt lập. Đường mở đến đâu, những cơ hội phát triển mở ra đến đó. Những bản Khe Cát, Rào Tràng, Đoàn Kết... hôm nay đã mang một diện mạo khác, với những ngôi nhà kiên cố, hàng quán, dịch vụ và nhịp sống ngày càng sôi động.

Cuộc sống đổi thay của gia đình ông Hồ Văn Thiết và bà Nguyễn Thị Na (người Bru-Vân Kiều) ở bản Khe Cát gắn liền với dấu mốc khi đường Hồ Chí Minh nhánh Tây đi qua. Ông Thiết kể, ngày trước bản Khe Cát trước mặt là sông Long Đại, bao quanh là rừng rậm.

Người dân muốn ra khỏi bản để về trung tâm xã phải đi bộ men theo bờ sông hoặc con đường mòn là dấu tích của đường Trường Sơn năm xưa. Khi đường lớn mở ra, vợ chồng ông quyết định mua đất bám mặt tiền đường để làm ăn, gây dựng cuộc sống. Đến nay, tiệm tạp hóa của gia đình ông bà là một trong những nơi mua sắm lớn nhất xã Trường Sơn, với đầy đủ các loại hàng hóa…

Nằm ngay cạnh đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, bản Làng Ho, xã Kim Ngân, hiện có 225 hộ dân, chủ yếu là đồng bào DTTS Bru-Vân Kiều. Đưa tay chỉ những ngôi nhà mái ngói kiên cố, Trưởng bản Làng Ho Hồ Văn Phơi phấn khởi cho hay, bản làng đã có nhiều đổi thay. Cùng với đời sống người dân từng bước được cải thiện, cơ sở hạ tầng, thiết chế văn hóa cũng được quan tâm đầu tư, xây dựng và sửa chữa.

Nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030, Chương trình xây dựng nông thôn mới cùng nhiều chính sách hỗ trợ vùng đồng bào DTTS của Đảng và Nhà nước đã góp phần hoàn thiện hạ tầng, tạo nền tảng để các bản làng miền Tây Quảng Trị tiếp tục phát triển.

Cung đường trải nghiệm du lịch

Không chỉ mang ý nghĩa lịch sử và phát triển kinh tế, cung đường Hồ Chí Minh nhánh Tây giờ đây còn là cung đường trải nghiệm du lịch hấp dẫn của du khách trong, ngoài nước.

Cung đường đi qua các địa danh lịch sử, những danh lam thắng cảnh nổi tiếng, trở thành điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích khám phá thiên nhiên. Những điểm du lịch như: Đỉnh U Bò, xuyên rừng nguyên sinh của Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng; thăm làng “du lịch xanh” Làng Mô; khám phá thiên nhiên Chà Rào, Chà Cùng (xã Trường Sơn), Khu dự trữ thiên nhiên Động Châu-Khe Nước Trong (xã Kim Ngân), thác Tà Puồng (Hướng Lập); đèo Sa Mù, đỉnh Cu Vơ, thôn Chênh Vênh (Hướng Phùng), sân bay Tà Cơn, đồi điện gió, vườn cà phê (Khe Sanh) … trở thành những điểm check-in độc đáo của dân phượt.

Các hoạt động trekking xuyên rừng, du lịch sinh thái, trải nghiệm văn hóa bản địa với đồng bào DTTS Vân Kiều, Pa Kô cũng ngày càng thu hút du khách.

Mùa hoa trẩu nở ven đường Hồ Chí Minh nhánh Tây đi qua xã Hướng Phùng - Ảnh: P.P

Ông Trần Xuân Cương, Giám đốc Công ty Du lịch Netin chia sẻ, phía Tây của Quảng Trị không chỉ nổi bật với vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ mà còn hấp dẫn du khách bởi các giá trị lịch sử, văn hóa độc đáo, cùng các hoạt động du lịch trải nghiệm hấp dẫn. Cung đường Hồ Chí Minh nhánh Tây được xếp vào tốp 10 những cung đường phượt bằng mô-tô tuyệt đẹp nhất thế giới. Đặc biệt, vào mùa xuân, cung đường Hồ Chí Minh như bừng sáng bởi hàng trăm loài hoa rừng khoe sắc.

Công ty Du lịch Netin hiện phối hợp với chính quyền các địa phương, các đơn vị quản lý, bảo vệ rừng để tổ chức thử nghiệm các tour du lịch khám phá thiên nhiên, tìm hiểu đời sống văn hóa người Bru-Vân Kiều ở miền Tây Quảng Trị. Theo ông Trần Xuân Cương, với các sản phẩm du lịch đang được đưa vào khai thác thí điểm, du khách rất thích thú với cung đường trekking, vượt thác và hệ thống tài nguyên thiên nhiên trên đường Hồ Chí Minh nhánh Tây…

Ông Đặng Đông Hà, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, theo Quy hoạch của tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, du lịch sinh thái trên tuyến đường Hồ Chí Minh thuộc 2 trong số 4 cụm du lịch trọng điểm để khẳng định thương hiệu “du lịch Quảng Trị” trên bản đồ du lịch quốc tế.

Tuy nhiên, so với cụm khác thì cụm quy hoạch phát triển du lịch phía Nam tỉnh, nhất là các điểm đến gắn với đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, còn thiếu về hạ tầng phục vụ phát triển du lịch, sản phẩm đặc trưng; hoạt động du lịch bị ảnh hưởng lớn của thời tiết. Hiện, ở cụm du lịch này chưa có nhiều tour, tuyến chính thức mà mới ở dạng thử nghiệm và số lượng còn hạn chế. Tuy vậy, bước đầu cho thấy sức hấp dẫn của cung đường này đối với du khách trẻ và người nước ngoài thích khám phá và có kỹ năng du lịch “phượt”.

Dưới điệp trùng của dãy Trường Sơn, men theo đường Hồ Chí Minh nhánh Tây của Quảng Trị, vẻ đẹp hoang sơ, kỳ thú của thiên nhiên, sức sống của các di tích lịch sử nổi tiếng và đời sống văn hóa độc đáo của đồng bào Pa Kô, Bru-Vân Kiều hiện lên đầy sức hút. Các ngành chức năng và địa phương nơi cung đường đi qua cần khảo sát, đánh giá cụ thể để thu hút đầu tư, khai thác hiệu quả, tạo ra những sản phẩm du lịch hấp dẫn, tiếp tục mang đến cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho người dân ở vùng biên cương miền Tây Quảng Trị.