Con gái Bill Gates bị tố “nhận vơ” hoa hồng thông qua startup AI, có nguy cơ bị kiện hàng loạt

Ty phú Bill Gates và con gái Phoebe Gates. Ảnh: NYPost.

Con gái tỷ phú Bill Gates nhiều khả năng không phải đối mặt với mức án tối đa 20 năm tù nếu bị truy tố liên quan đến cáo buộc “cookie stuffing” đang bao trùm startup mua sắm bằng AI có tên Phia. Tuy nhiên, nếu các cáo buộc được chứng minh, Phoebe Gates và công ty có thể phải đối mặt với hàng loạt vụ kiện dân sự cùng những khoản phạt tài chính đáng kể, các chuyên gia pháp lý nhận định.

Star Kashman, đối tác sáng lập công ty luật Cyber, cho biết hành vi gian lận qua mạng (wire fraud) theo luật liên bang Mỹ có mức hình phạt tối đa lên tới 20 năm tù, đồng thời có thể đi kèm các khoản phạt tài chính.

Tuy nhiên, bà nhấn mạnh công tố viên trước hết phải chứng minh được Phoebe Gates biết rõ và cố ý tham gia vào một kế hoạch nhằm lừa đảo.

“Đây không thể chỉ là một sai sót do bất cẩn hay sơ suất”, bà Kashman nói.

Theo bà, nếu cáo buộc gian lận được đưa ra, bên công tố phải chứng minh tồn tại một kế hoạch có chủ đích, được tổ chức nhằm chiếm đoạt tiền của những bên liên quan, chẳng hạn các đối tác tiếp thị liên kết, doanh nghiệp hoặc những chủ thể khác.

Rủi ro lớn nhất có thể nằm ở tiền bạc

Theo bà Kashman, mối nguy trước mắt đối với Phoebe Gates và Phia có thể không phải là án tù mà là những hậu quả tài chính.

“Khoản phạt tài chính có khả năng là hình thức xử lý dễ xảy ra hơn”, bà nhận định.

Những bên có thể chứng minh rằng họ bị thiệt hại tài chính do hành vi bị cáo buộc của Phia có thể khởi kiện dân sự, liên quan đến tiền hoa hồng, hợp đồng, quan hệ kinh doanh, cũng như các vấn đề về quyền riêng tư và bảo vệ người tiêu dùng.

Phoebe Gates, 23 tuổi, là con gái của Bill Gates, đồng sáng lập Microsoft. Cô thành lập Phia cùng Sophia Kianni, một cựu sinh viên Stanford.

Phia là nền tảng mua sắm sử dụng AI, ra mắt ứng dụng dành cho người tiêu dùng và tiện ích mở rộng trình duyệt vào tháng 4/2025.

Theo Bloomberg, tiện ích trình duyệt của Phia có thể tự động đặt cookie theo dõi tiếp thị liên kết ngay cả khi người mua chưa thực hiện hành động thông thường để startup này được ghi nhận công lao cho một giao dịch.

Hoạt động này được gọi là “cookie stuffing”, và theo Bloomberg, các đối tác liên kết bị ảnh hưởng bao gồm Nike, Nordstrom và Gap. Những công ty này chưa công khai bình luận về vụ việc.

Bloomberg cho biết báo cáo của họ dựa trên các trao đổi nội bộ trên Slack và mã nguồn, qua đó cho thấy những người sáng lập Phia đã biết về các tính năng tự động đặt cookie từ nhiều tháng trước khi công ty công khai vấn đề liên quan đến việc xác định bên được ghi nhận doanh số.

Phia đã phản bác một số nội dung trong kết quả điều tra của Bloomberg và chưa bị truy tố hình sự.

“Ngay cả khi có yếu tố cố ý, việc truy tố cũng không tự động xảy ra”, bà Kashman nói.

Bà cho rằng khả năng một doanh nhân trẻ không có tiền án, tiền sự phải nhận mức án tối đa trong trường hợp phạm tội lần đầu là “rất thấp”.

Nhưng các vụ kiện dân sự lại là một câu chuyện khác.

“Nếu những cáo buộc này được chứng minh là đúng, tôi cho rằng khả năng cô ấy và/hoặc công ty bị đưa ra tòa vì kế hoạch bị cáo buộc này là khá lớn”, bà Kashman nhận định.

Phoebe Gates và người bạn cùng trường Stanford, Sophia Kianni, đã đồng sáng lập Phia, một công ty khởi nghiệp mua sắm dựa trên AI hiện đang bị giám sát chặt chẽ về các hoạt động tiếp thị liên kết của mình. Ảnh: Getty.

Cookie stuffing hoạt động như thế nào?

Tranh cãi xoay quanh hệ thống tiếp thị liên kết – nguồn doanh thu quan trọng của Phia.

Thông thường, khi một người mua truy cập thông qua đường dẫn hoặc mã giảm giá của một đối tác liên kết rồi thực hiện giao dịch, cookie theo dõi có thể xác định đối tác đó là bên tạo ra doanh số. Đối tác sau đó được nhận một khoản hoa hồng.

“Cookie stuffing” có thể thao túng cơ chế này bằng cách đặt cookie theo dõi lên thiết bị người dùng, từ đó giúp một bên nhận công lao và hoa hồng cho những giao dịch mà họ thực tế không tạo ra.

Ben Edelman, nhà nghiên cứu lâu năm về quảng cáo, người đã xem xét hoạt động của Phia, cho rằng thuật ngữ “forced clicks” – ép nhấp chuột có thể chính xác hơn nếu hành vi được thực hiện thông qua phần mềm chạy trên thiết bị người dùng, chẳng hạn tiện ích mở rộng trình duyệt.

Tuy nhiên, ông thừa nhận sự khác biệt giữa hai khái niệm có thể không quá lớn.

“Không có lý do chính đáng nào để một tiện ích mở rộng tự kích hoạt đường dẫn liên kết và đặt cookie liên kết khi người dùng chưa thực sự tương tác với nó”, ông Edelman nói.

Theo ông, lý do không chính đáng lại rất rõ ràng: giúp bên liên kết kiếm được nhiều tiền hơn, thậm chí nhiều hơn rất nhiều.

Edelman gọi “forced clicks” (nhấp chuột ép buộc) là “một trong những hành vi vi phạm nghiêm trọng nhất” các quy định của mạng lưới tiếp thị liên kết và các nhà bán hàng, bởi nó có thể nhanh chóng làm tăng thu nhập của bên liên kết trong khi đẩy chi phí của doanh nghiệp bán hàng lên cao.

Tranh chấp hoa hồng có thể trở thành vấn đề hợp đồng

Richard Newman, luật sư đã có hơn 20 năm đại diện cho các doanh nghiệp trong ngành tiếp thị dựa trên hiệu suất, cho biết “cookie stuffing” thường bị cấm theo các thỏa thuận tiếp thị liên kết.

“Cookie stuffing thường là cơ sở để vô hiệu hóa các khoản hoa hồng”, ông Newman nói.

Nếu các công tố viên chứng minh được có gian lận, Phoebe Gates có thể đối mặt với một vấn đề pháp lý nghiêm trọng hơn nhiều. Tuy nhiên, ông Newman cho rằng những tranh chấp kiểu này thường được xử lý như vấn đề hợp đồng giữa các bên tư nhân.

“Các bên vi phạm sẽ mất khoản hoa hồng của mình”, ông nói.

Bloomberg đưa tin doanh thu trung bình mỗi ngày của Phia đã lao dốc từ khoảng 80.000 USD xuống còn 10.000-28.000 USD sau khi các tính năng gây tranh cãi bị vô hiệu hóa.

Tuy nhiên, Phia cho rằng mức sụt giảm này cũng xuất phát từ quyết định của công ty về việc tắt phần lớn các hoạt động kiếm tiền.

Như vậy, với Phoebe Gates, câu chuyện hiện tại chưa đồng nghĩa với nguy cơ phải nhận mức án 20 năm tù. Rủi ro đáng kể hơn trước mắt có thể nằm ở các tranh chấp dân sự, tiền hoa hồng và thiệt hại tài chính đối với Phia nếu những cáo buộc về việc thao túng hệ thống tiếp thị liên kết được chứng minh.