Con học trước quên sau, cha mẹ nên làm gì?

Trong các buổi hội thảo, họp phụ huynh và đào tạo giáo viên, chuyên gia về nuôi dạy con Kira Willey cho biết khó khăn phổ biến nhất mà bà thường nghe là người lớn không thể khiến trẻ tập trung.

Khả năng tập trung của trẻ đang chịu nhiều áp lực

Viết trên CNBC, Kira Willey cho biết có nhiều nguyên nhân khiến trẻ khó tập trung trong thời gian dài.

Thứ nhất, trẻ ngày nay ít vận động, trong khi bộ não cần vận động để học hỏi và phát triển. Việc thường xuyên sử dụng thiết bị điện tử cũng khiến trẻ liên tục chuyển từ hoạt động này sang hoạt động khác, dần quen với những kích thích mới.

Bên cạnh đó, khi cha mẹ thường xuyên dùng điện thoại, làm nhiều việc cùng lúc hoặc thiếu chú ý khi trò chuyện với con, trẻ có thể coi đó là cách tương tác bình thường.

Lịch trình dày đặc, giờ ngủ thất thường và thói quen sử dụng màn hình trước khi ngủ cũng khiến trẻ thiếu thời gian nghỉ ngơi cần thiết, ảnh hưởng đến khả năng tập trung.

Theo Willey, cha mẹ khó có thể loại bỏ hoàn toàn những yếu tố gây xao nhãng khỏi cuộc sống của trẻ. Thay vào đó, phụ huynh có thể giúp con rèn luyện khả năng kiểm soát sự chú ý và sử dụng công nghệ có chủ đích hơn.

Cùng quan điểm, trong cuốn Đánh thức khả năng tập trung của trẻ, PGS.TS Myung-kyung Lee, Giám đốc Trung tâm Tăng cường khả năng tập trung cho trẻ tại Hàn Quốc, cho rằng tập trung là năng lực được hình thành từ nhiều kỹ năng nền tảng, như xử lý thông tin, tự điều chỉnh bản thân và duy trì sự chú ý.

Vì vậy, khả năng tập trung không thể cải thiện chỉ nhờ can thiệp y khoa hay luyện tập trong vài ngày. Đây là năng lực cần được rèn luyện qua một quá trình lâu dài và bền bỉ.

Nhiều nguyên nhân khiến trẻ khó tập trung trong thời gian dài. Ảnh: Pexels.

Bốn cách giúp trẻ rèn khả năng tập trung

Dùng cử chỉ chạm nhẹ nhàng để kết nối với con

Chuyên gia Willey kể lại cách một giáo viên mầm non xử lý khi trẻ bắt đầu ngọ nguậy hoặc quậy phá. Thay vì gọi tên và nhắc nhở trẻ trước cả lớp, cô đi đến bên trẻ, vẫn tiếp tục trò chuyện với cả nhóm, rồi nhẹ nhàng đặt tay lên vai trẻ. Cử chỉ này như một lời nhắn: “Cô nhìn thấy con và cô đang ở đây".

Theo chuyên gia, cha mẹ có thể áp dụng cách tương tự tại nhà. Khi con mất tập trung và cần được nhắc nhở, phụ huynh có thể nhẹ nhàng chạm vào vai hoặc nắm tay con trong lúc nói chuyện. Sự tiếp xúc này giúp trẻ bình tĩnh, đồng thời tạo kết nối giữa cha mẹ và con.

Dùng lời nói tích cực thay vì chỉ nhắc lỗi của con

Thay vì chỉ ra những điều trẻ đang làm sai, cha mẹ nên nói rõ hành vi mình mong muốn. Những chỉ dẫn cụ thể giúp trẻ hình dung điều cần làm và dễ tiếp nhận, thực hiện hơn.

Chẳng hạn, thay vì nói “Đừng chạy nữa”, cha mẹ có thể nói “Con đi bộ nhé”. Với trẻ thường xuyên hét to, cha mẹ có thể nhắc “Chúng ta nói nhỏ thôi” thay vì “Đừng hét nữa”.

Theo Willey, thay đổi cách dùng từ giúp cha mẹ vừa duy trì sự nghiêm khắc, vừa hướng dẫn con bằng thái độ tôn trọng và yêu thương, thay vì liên tục ngăn cấm những hành vi không mong muốn.

Nói rõ thời điểm trẻ cần thực hiện một việc

Thay vì hỏi “Chúng ta có nên dọn đồ chơi không?”, cha mẹ nên nói “Bây giờ là lúc dọn đồ chơi”.

Willey cho rằng trẻ cảm thấy an tâm hơn khi hiểu chính xác người lớn mong đợi điều gì ở mình. Vì vậy, cha mẹ nên dành câu hỏi cho những tình huống mà trẻ thực sự có quyền lựa chọn.

Trong khi đó, chỉ dẫn cần được dùng với những việc trẻ cần thực hiện. Việc phân biệt rõ hai tình huống giúp giảm những cuộc tranh cãi giữa cha mẹ và con về việc ai có quyền quyết định.

Cha mẹ cần giữ bình tĩnh trước khi yêu cầu con tập trung

Trong cuốn Đánh thức khả năng tập trung của trẻ, GS.TS Myung-kyung Lee nhấn mạnh vai trò của các bậc phụ huynh. Bà cho rằng cha mẹ sẽ là hình mẫu và thước đo “giám sát” mọi hành vi của con trẻ, giúp thói quen tập trung của trẻ dần đi vào khuôn khổ.

Chuyên gia Willey cũng cho rằng trạng thái tinh thần của cha mẹ có ảnh hưởng đáng kể đến trẻ. Trẻ không chỉ vô thức bắt chước cách người lớn nói chuyện và cử chỉ mà còn tiếp nhận, phản ánh mức độ năng lượng và cảm xúc của họ.

Cách cha mẹ thể hiện bản thân, từ việc thường xuyên xao nhãng đến khả năng tập trung và hiện diện trọn vẹn khi ở bên con, đều có thể ảnh hưởng đến khả năng chú ý của trẻ. Vì vậy, khi cha mẹ giữ được sự bình tĩnh, ổn định và chú tâm trong tương tác hàng ngày, trẻ có thêm điều kiện để tập trung.

Tác giả / Tác phẩm

Đánh thức khả năng tập trung của trẻ

Tác giảMyung-kyung Lee

Nhà xuất bảnLao Động

Cuốn sách được viết với mong muốn đánh thức khả năng tập trung của các bạn nhỏ. Để từ đó, việc học tập, giao tiếp và ứng xử trong cuộc sống sẽ trở nên dễ dàng hơn.