Bệnh có thể khiến da hoại tử, 5 nhóm người cần đặc biệt đề phòng

Vi khuẩn não mô cầu lây truyền qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần với người mang vi khuẩn, đặc biệt trong môi trường đông người, kín và thông khí kém. Ảnh: Hoài Bảo.

Bệnh não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, có thể dẫn đến viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm trùng và đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Dù không phổ biến, bệnh vẫn là mối đe dọa đáng lưu ý bởi khả năng diễn tiến nhanh và gây biến chứng nghiêm trọng.

Theo ThS.BS Trần Đăng Ninh, Trung tâm Vaccine và Y học du lịch, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh do não mô cầu, nhưng một số nhóm có nguy cơ cao hơn hoặc cần được bảo vệ đặc biệt.

Bác sĩ Ninh cho biết vi khuẩn não mô cầu lây truyền từ người sang người qua đường hô hấp, chủ yếu khi tiếp xúc gần với dịch tiết mũi, họng của người mang vi khuẩn. Một số người có thể mang vi khuẩn ở vùng hầu họng mà không có triệu chứng nhưng vẫn có khả năng lây truyền cho người khác.

Bệnh có thể biểu hiện dưới nhiều hình thức, trong đó hai thể xâm lấn nguy hiểm nhất là viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết. Người bệnh có thể xuất hiện sốt, đau đầu, cứng gáy, buồn nôn, nôn, mệt mỏi hoặc rối loạn ý thức. Trong trường hợp nhiễm khuẩn huyết, ban xuất huyết trên da, đặc biệt là những nốt sẫm màu, có dấu hiệu hoại tử, là biểu hiện cảnh báo đáng chú ý.

Bệnh có thể diễn tiến nhanh chóng, khiến người bệnh chuyển nặng chỉ trong thời gian ngắn. Vì vậy, khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, đặc biệt là tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh, người dân cần đến cơ sở y tế ngay, không chờ đến khi xuất hiện ban xuất huyết mới đi khám.

Đặc biệt, 5 nhóm dưới đây cần lưu ý hơn về nguy cơ mắc bệnh, chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa và theo dõi sát những dấu hiệu bất thường.

Trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi

Trẻ nhỏ là nhóm cần được chú ý khi phòng bệnh não mô cầu, đặc biệt trong những năm đầu đời. Ở trẻ dưới 1 tuổi, hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện, khiến trẻ dễ bị tổn thương trước các tác nhân gây bệnh.

Trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi, có nguy cơ mắc bệnh não mô cầu cao do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Ảnh: Duy Hiệu.

Bên cạnh đó, trẻ em có thể tiếp xúc gần với nhau tại nhà trẻ, trường học hoặc trong các hoạt động sinh hoạt tập thể, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn lây lan. Phụ huynh cần theo dõi sức khỏe của trẻ, lưu ý các dấu hiệu bất thường như sốt, li bì, quấy khóc khác thường hoặc tình trạng xấu đi nhanh chóng và đưa trẻ đi khám kịp thời.

Người suy giảm miễn dịch

Những người có khiếm khuyết miễn dịch nhất định cũng thuộc nhóm cần đặc biệt cảnh giác. Theo bác sĩ Ninh, nhóm này bao gồm người bị thiếu hụt bổ thể, người sử dụng thuốc ức chế bổ thể, người đã cắt lách hoặc bị teo lách và người nhiễm HIV.

Các tình trạng này có thể làm suy giảm khả năng chống lại vi khuẩn, khiến nguy cơ mắc bệnh não mô cầu xâm lấn tăng lên. Người thuộc nhóm nguy cơ cần được bác sĩ tư vấn về biện pháp phòng bệnh phù hợp, trong đó có lịch tiêm vaccine theo tình trạng sức khỏe.

Người sống trong môi trường tập thể kín

Ký túc xá, doanh trại quân đội, nhà trẻ và trường nội trú là những môi trường có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn não mô cầu lây truyền khi nhiều người sinh hoạt gần nhau trong thời gian dài.

Việc tiếp xúc gần, dùng chung không gian sinh hoạt và ở trong phòng kín, thông khí kém có thể làm tăng cơ hội lây truyền qua dịch tiết đường hô hấp. Sinh viên sống trong ký túc xá, binh sĩ và những người thường xuyên sinh hoạt tại các môi trường tập thể cần chú ý giữ vệ sinh cá nhân, bảo đảm không gian thông thoáng và chủ động tiêm vaccine theo khuyến cáo.

Khi xuất hiện trường hợp nghi mắc bệnh trong tập thể, những người liên quan cần phối hợp với cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và hướng dẫn theo dõi, phòng bệnh.

Người tiếp xúc gần với bệnh nhân não mô cầu, đặc biệt là người sống cùng nhà, cần được đánh giá nguy cơ và hướng dẫn dùng kháng sinh dự phòng khi có chỉ định của nhân viên y tế. Ảnh: Duy Hiệu.

Người tiếp xúc gần với ca bệnh

Người sống cùng nhà, người thường xuyên tiếp xúc gần hoặc người tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, họng của bệnh nhân có nguy cơ phơi nhiễm với vi khuẩn não mô cầu.

Trong những trường hợp này, tiêm vaccine trước đó không đồng nghĩa với việc được bảo vệ tuyệt đối. Người tiếp xúc gần cần nhanh chóng thông báo cho cơ sở y tế để được đánh giá và hướng dẫn biện pháp dự phòng phù hợp.

Tùy trường hợp, nhân viên y tế có thể chỉ định kháng sinh dự phòng nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh. Người dân không nên tự mua kháng sinh sử dụng vì việc chỉ định cần dựa trên mức độ tiếp xúc và đánh giá chuyên môn.

Người có nguy cơ phơi nhiễm do nghề nghiệp hoặc đi du lịch

Một số nhóm nghề nghiệp có nguy cơ tiếp xúc với vi khuẩn não mô cầu, gồm nhân viên y tế trực tiếp chăm sóc người bệnh và nhân viên xét nghiệm vi sinh làm việc với vi khuẩn sống.

Ngoài ra, người đi du lịch đến các khu vực lưu hành bệnh não mô cầu, đặc biệt là những nơi có nguy cơ dịch bệnh cao, cũng cần chủ động tìm hiểu biện pháp phòng ngừa. Một số khu vực thuộc châu Phi, thường được gọi là “vành đai viêm màng não”, ghi nhận gánh nặng bệnh đáng chú ý.

Theo bác sĩ Trần Đăng Ninh, người có kế hoạch đến những khu vực này nên khám và tư vấn y học du lịch trước chuyến đi khoảng 4-6 tuần để được đánh giá nguy cơ, kiểm tra tình trạng tiêm chủng và hướng dẫn biện pháp phòng bệnh phù hợp.