Cơn khát điện cho AI đẩy giá uranium lên mức kỷ lục
Giá uranium theo hợp đồng dài hạn đã lên mức cao kỷ lục khi nhu cầu điện từ các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) và lo ngại về an ninh năng lượng do khủng hoảng Trung Đông thúc đẩy nhiều nền kinh tế quay lại với điện hạt nhân...

Ảnh minh họa - Ảnh: Getty Image
Theo công ty tư vấn nhiên liệu hạt nhân TradeTech, vào cuối tháng 10, giá uranium theo hợp đồng dài hạn đạt 99 USD/pound, tăng 2,1% so với tháng trước.
Mức giá này vượt kỷ lục 95 USD/pound được thiết lập vào cuối thập niên 2000 và là mức cao nhất kể từ khi dữ liệu có thể so sánh bắt đầu được ghi nhận vào năm 1996.
“Triển vọng công suất điện hạt nhân toàn cầu gia tăng, cùng các cam kết chính sách hỗ trợ, đang giúp bên bán giữ lập trường cứng rắn hơn. Không chỉ về giá, bên bán còn ít nhượng bộ hơn đối với những điều khoản và điều kiện trước đây có thể thuận lợi cho bên mua”, bà Treva Klingbiel, Chủ tịch TradeTech, nhận định với tờ Nikkei Asia.
NHU CẦU ĐIỆN VÀ LO NGẠI VỀ AN NINH NĂNG LƯỢNG
Sự phát triển nhanh chóng của AI là một trong những động lực khiến nhu cầu điện tăng mạnh. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), lượng điện tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu được dự báo đạt 945 terawatt giờ (TWh) vào năm 2030, gấp hơn hai lần mức khoảng 415 TWh của năm 2024.

Đồ họa: Nikkei Asia
Ông Kenichi Onishi, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Kinh tế Năng lượng Nhật Bản, cho biết tại Mỹ, làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu đang khiến mô hình tự bảo đảm nguồn điện ngày càng phổ biến. Thay vì chỉ trông chờ vào nguồn điện sẵn có từ lưới điện, các nhà vận hành phải chủ động thu xếp nguồn phát điện mới để đáp ứng nhu cầu của mình.
Trong bối cảnh đó, các tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, Amazon và Google đã ký hợp đồng mua điện từ những nhà máy điện hạt nhân hiện hữu, tham gia các dự án khởi động lại nhà máy đã ngừng vận hành và đầu tư vào lò phản ứng mô-đun nhỏ.
Bên cạnh nhu cầu từ AI, cuộc khủng hoảng ở Trung Đông làm gia tăng rủi ro đối với nguồn cung nhiên liệu, khiến nhiều nền kinh tế đánh giá lại vai trò của điện hạt nhân. Xu hướng này đặc biệt đáng chú ý tại Nhật Bản, nơi gần như toàn bộ nhiên liệu tiêu thụ đều phải nhập khẩu.
Theo ước tính được Diễn đàn Công nghiệp Nguyên tử Nhật Bản (JAIF) công bố hồi tháng 10, việc vận hành một nhà máy điện hạt nhân giúp tiết kiệm từ 51 tỷ đến 72,5 tỷ yên chi phí nhiên liệu hóa thạch, tương đương 319-453 triệu USD. Tính toán này dựa trên chi phí nhiên liệu khoảng 6 yên/kWh đối với điện than và 9 yên/kWh đối với điện khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG). Nếu áp dụng giá nhiên liệu thực tế hiện nay, mức tiết kiệm còn lớn hơn.
Lợi ích này đang khiến điện hạt nhân được nhìn nhận lại cả về khả năng bảo đảm nguồn cung ổn định lẫn hiệu quả kinh tế.
NGUỒN CUNG URANIUM KHÓ THEO KỊP NHU CẦU
Việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân mới và khởi động lại các nhà máy cũ được dự báo tiếp tục thúc đẩy nhu cầu uranium toàn cầu trong trung và dài hạn. Tuy nhiên, nguồn cung khó tăng nhanh tương ứng, bởi quá trình phát triển một mỏ uranium mới có thể kéo dài từ 10 đến 20 năm.
Theo Hiệp hội Hạt nhân Thế giới (WNA), dù trữ lượng uranium toàn cầu dồi dào, hoạt động khai thác hiện tập trung ở một số ít quốc gia, trong đó có Kazakhstan.

Đồ họa: Nikkei Asia
“Rõ ràng có những lo ngại về khả năng đáp ứng của nguồn cung trong thập niên 2030, khi cần phát triển các mỏ uranium mới để phục vụ nhu cầu ngày càng tăng”, ông Jonathan Hinze, Chủ tịch công ty nghiên cứu uranium UxC, nhận định. Theo ông, việc phát triển các mỏ mới sẽ đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm nguồn cung.
Ông Mitsuyoshi Hasegawa, người tham gia hoạch định chiến lược nhiên liệu hạt nhân tại công ty điện lực Kansai Electric Power của Nhật Bản, nhận định việc thu mua nhiên liệu hạt nhân trong thời gian tới có thể gặp nhiều khó khăn do nguồn cung có nguy cơ không theo kịp nhu cầu.
“Chúng tôi đang nỗ lực bảo đảm nguồn cung ổn định với chi phí hợp lý thông qua các hợp đồng dài hạn, đa dạng hóa nguồn cung và tham gia vào hoạt động khai thác ở đầu chuỗi cung ứng, nhằm hạn chế ảnh hưởng đến việc thu mua nhiên liệu hạt nhân”, ông Hasegawa nói với Nikkei Asia.
Lo ngại về tình trạng cung - cầu thắt chặt cũng lan sang thị trường giao ngay. Theo công ty nghiên cứu uranium UxC, giá uranium giao ngay hiện ở mức 92,5 USD/pound, cao nhất trong 9 tháng.
Bên cạnh nhu cầu sử dụng thực tế, hoạt động mua vào của các quỹ đầu tư cũng góp phần đẩy giá uranium lên cao. Hồi tháng 1, giá mặt hàng này từng tăng vọt trong thời gian ngắn khi dòng tiền đổ vào Sprott Physical Uranium Trust, quỹ uranium vật chất lớn nhất thế giới. Đà tăng giá thường mạnh hơn khi lực mua từ các quỹ xuất hiện cùng lúc với nhu cầu thu mua nhiên liệu của doanh nghiệp.
Giá uranium tự nhiên tăng cao đang tạo thêm động lực phát triển các nguồn cung thay thế. Theo ông Masato Nabeshima, nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Thông tin Điện lực Nhật Bản, diễn biến này khiến việc tái sử dụng uranium thu hồi từ nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng trở thành lựa chọn hấp dẫn hơn về mặt kinh tế.
Theo giới phân tích, xu hướng này có thể thúc đẩy việc bổ sung nguồn cung uranium thông qua tái chế nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng. Hồi tháng 5, BLSK Energy, công ty khởi nghiệp Mỹ thành lập năm 2025, đã hợp tác với Phòng thí nghiệm Quốc gia Argonne để thương mại hóa công nghệ tái chế khô nhiên liệu hạt nhân. Hai bên đặt mục tiêu đưa một cơ sở thí điểm vào vận hành vào năm 2034.
Nguồn VnEconomy: https://vneconomy.vn/con-khat-dien-cho-ai-day-gia-uranium-len-muc-ky-luc.htm


