'Cơn sóng' mới trên thị trường trái phiếu toàn cầu

Trụ sở Bộ Tài chính Mỹ tại Washington, DC. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN (Không được phép chia sẻ và sử dụng bới bên thứ ba)

Theo truyền thông Mỹ, lợi suất trái phiếu tăng mạnh trong tuần này, lên các mức cao mới trong năm. Diễn biến ngày 25/9 diễn ra sau đợt bán tháo trái phiếu mạnh vào ngày 24/9. Đợt bán tháo xảy ra khi số liệu mới của S&P Global cho thấy hoạt động kinh doanh tại Mỹ tăng trưởng mạnh trong tháng 9 nhưng lạm phát tăng cao do giá năng lượng tăng.

Những số liệu này khiến các nhà giao dịch gia tăng đặt cược vào khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát. Theo công cụ dự báo CME FedWatch, các nhà giao dịch hiện nhận định xác suất Fed tăng lãi suất vào tháng 10 là 71%, tăng mạnh so với mức 11% một tháng trước.

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm có thời điểm tăng lên 5,22% ngày 25/9, mức cao mới trong năm và cao nhất kể từ năm 2007. Lợi suất này đã tăng hơn 20 điểm cơ bản trong tuần này. Đây là mức biến động đáng kể trên thị trường trái phiếu.

Lợi suất trái phiếu giúp định hình lãi suất trong toàn bộ nền kinh tế. Khi lợi suất tăng lên các mức cao nhất trong nhiều năm, chi phí vay của người tiêu dùng, doanh nghiệp và chính phủ cũng tăng theo.

Trong khi đó, giá dầu Brent kỳ hạn chốt phiên tăng 3,41%, lên 106,6 USD/thùng. Diễn biến này làm gia tăng sức ép lạm phát và đẩy lợi suất trái phiếu tăng.

Giá dầu Brent có thời điểm tăng lên 108 USD/thùng nhưng không giữ được mức cao nhất trong ngày sau khi các nhà đàm phán Mỹ và Iran đã thảo luận về phương án mở lại eo biển Hormuz. Giá dầu Brent có lúc giảm xuống khoảng 104 USD/thùng sau thông tin này trước khi tăng trở lại lên 106,6 USD/thùng.

Ông Gennadiy Goldberg, Trưởng bộ phận chiến lược lãi suất Mỹ tại TD Securities, nhận định: “Đây thực sự là môi trường rất khó lường vì các nhà đầu tư đang giao dịch dựa trên tin tức nhiều hơn bất cứ yếu tố nào khác, đơn giản vì thiếu chắc chắn”.

Lợi suất trái phiếu tăng là hiện tượng diễn ra trên toàn cầu: lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Pháp và Đức tăng lên mức cao nhất trong khoảng 15 năm. Tại Nhật Bản, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng lên 3,08%, mức chưa từng được ghi nhận kể từ năm 1996.

Ông Nigel Green, Giám đốc điều hành deVere Group, nhận định trong một lưu ý: “Mọi thị trường trái phiếu lớn đều đang chịu sức ép cùng lúc”.

Lợi suất tăng khi giá trái phiếu giảm. Đang có một đợt bán tháo gây chấn động các thị trường trái phiếu toàn cầu, đẩy lợi suất tăng khi các nhà giao dịch điều chỉnh theo khả năng các ngân hàng trung ương tăng lãi suất.

Lợi suất trái phiếu tăng mạnh trong năm nay khi các nhà giao dịch đánh giá về lạm phát và chính sách lãi suất của Fed, cùng nhiều yếu tố khác.

Vào đầu năm, một số nhà phân tích Phố Wall dự đoán Fed có dư địa để cắt giảm lãi suất trong năm nay. Tuy nhiên, cú sốc năng lượng do cuộc chiến với Iran gây ra cùng nền kinh tế duy trì sức chống chịu đã làm thay đổi triển vọng. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm, vốn phản ánh kỳ vọng về chính sách của Fed, đã tăng từ 3,48% vào đầu năm lên 4,93% trong tháng này.

Giá năng lượng tăng mạnh do eo biển Hormuz bị đóng cửa đã làm gia tăng trở lại sức ép lạm phát tại các nền kinh tế trên toàn thế giới, khiến các ngân hàng trung ương thay đổi triển vọng chính sách theo hướng ưu tiên tăng lãi suất.

Ông Green cho biết: “Những ai đặt cược vào một chu kỳ nới lỏng tiền tệ trên toàn cầu đã bị đảo lộn hoàn toàn”.

Tuy nhiên, các đặt cược của nhà giao dịch vào chính sách của ngân hàng trung ương có thể thay đổi tùy theo triển vọng giá dầu và diễn biến xung đột tại Trung Đông. Lợi suất có thể giảm nếu các nhà giao dịch bắt đầu thu hẹp đặt cược vào khả năng các ngân hàng trung ương tăng lãi suất.

Đối với trái phiếu dài hạn, vốn cũng chịu tác động của các yếu tố như tăng trưởng kinh tế và lạm phát, một số nhà phân tích cho rằng lợi suất có khả năng tiếp tục duy trì ở mức cao nhất trong nhiều năm. Lợi suất tăng cũng có thể khiến chi phí sinh hoạt đắt đỏ hơn khi đẩy lãi suất vay thế chấp, vay mua ô tô và các khoản vay kinh doanh khác tăng lên.

Ngày 25/9, Bộ Tài chính Mỹ đã mua lại khoảng 4,08 tỷ USD trái phiếu dài hạn trong đợt thứ hai của một loạt hoạt động mua lại. Các đợt mua lại nhằm cải thiện thanh khoản trên thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ dài hạn nhưng cho đến nay chưa giúp kiềm chế đà tăng của lợi suất. Các nhà đầu tư cho rằng những yếu tố cơ bản của thị trường đang cho thấy lợi suất trái phiếu dài hạn sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn.

Thị trường chứng khoán biến động khi các nhà giao dịch tiếp nhận những thông tin mới về xung đột tại Trung Đông: Chỉ số S&P 500 chốt phiên giảm 0,02%, trong khi chỉ số Nasdaq tăng 0,01%. Chứng khoán vừa trải qua một phiên giảm điểm khi lợi suất trái phiếu tăng gây sức ép lên thị trường.

Ông Padhraic Garvey, Trưởng bộ phận chiến lược nợ và lãi suất toàn cầu tại ING, viết trong một lưu ý: “Các yếu tố thúc đẩy lãi suất tăng vẫn còn đó”.