Cơn sốt hạ tầng AI châu Á và cuộc săn lùng vốn khổng lồ

Các trung tâm dữ liệu trong kỷ nguyên AI ngày càng ngốn năng lượng

Tuy nhiên, đi kèm với quy mô xây dựng chưa từng có là sự leo thang chóng mặt của chi phí và mức độ phức tạp trong các cấu trúc tài chính. Tại các điểm nóng công nghệ như Đặc khu Kinh tế Johor-Singapore (JS-SEZ), các nhà phát triển đang buộc phải từ bỏ những phương thức huy động vốn truyền thống để tìm đến các dòng tiền mới từ các quỹ đầu tư quốc gia, tín dụng tư nhân, chấp nhận những rủi ro cao hơn để không bị bỏ lại phía sau trong cuộc chơi nghìn tỉ đô.

Khi nguồn vốn truyền thống trở nên "lỗi thời"

Trước đây, việc xây dựng một trung tâm dữ liệu thường dựa vào công thức tài chính khá đơn giản: vốn chủ sở hữu từ các nhà sáng lập hoặc nhóm nhà đầu tư ban đầu, kết hợp với các khoản vay ngân hàng thương mại thông thường. Tuy nhiên, mô hình này đang dần trở nên lỗi thời trước quy mô "siêu khủng" của các dự án Hyperscale phục vụ AI ngày nay.

Gary Goh, người sáng lập công ty tư vấn Sprint DC Consulting tại Kuala Lumpur, nhận định thẳng thắn: "Mọi người đều đã đi đến điểm buộc phải huy động thêm vốn bổ sung. Bạn sẽ cần vốn tư nhân theo cách này hay cách khác". Lời khẳng định này phản ánh một thực tế khắc nghiệt: chi phí xây dựng đang tăng vọt. Pritesh Swamy, chuyên gia nghiên cứu tại Cushman & Wakefield, ước tính chi phí xây dựng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương (chưa bao gồm thiết bị IT) vào khoảng 10 triệu USD cho mỗi megawatt (MW). Điều này đồng nghĩa với việc một dự án Hyperscale công suất 100 MW sẽ ngốn khoảng 1 tỉ USD chỉ riêng cho phần vỏ công trình.

Với hàng trăm dự án đang được lên kế hoạch, số vốn cần thiết lên tới hàng trăm tỉ USD. Để đáp ứng nhu cầu khổng lồ này, các nhà phát triển đang chuyển hướng sang các nhà đầu tư tổ chức như các quỹ đầu tư quốc gia, các công ty vốn cổ phần tư nhân và các quỹ tín dụng. Họ buộc phải sử dụng các chiến lược vay mượn mới, phức tạp hơn và rủi ro hơn. Một số cấu trúc tài chính bao gồm lãi suất cao hơn, hoặc thậm chí chấp nhận pha loãng cổ phần của các cổ đông hiện hữu bằng cách phát hành thêm vốn cổ phần cho bên cho vay như một phần thưởng để tăng lợi nhuận cho họ.

Khả năng tiếp cận các thỏa thuận tài chính đầy tham vọng này của các nhà phát triển Châu Á phần lớn dựa vào "cơn khát" năng lực tính toán toàn cầu. Những khách thuê tiềm năng, từ các công ty viễn thông đến các gã khổng lồ đám mây (Hyperscalers) như Google và Amazon, đang ký kết những cam kết thuê khổng lồ. Chính sự uy tín tín dụng của những khách thuê giàu có này đã trở thành tấm vé bảo đảm giúp các nhà phát triển tiếp cận nguồn vốn vay.

Sự thận trọng của ngân hàng và rủi ro từ những "cam kết tỉ đô"

Tuy nhiên, bức tranh tài chính không hoàn toàn màu hồng. Các nhà đầu tư và ngân hàng thương mại tại châu Á đang bắt đầu "chùn tay". Gần đây, cổ phiếu của Oracle đã giảm mạnh khi các cam kết thuê trung tâm dữ liệu của hãng này vọt lên con số khổng lồ 248 tỉ USD, dấy lên lo ngại về tính bền vững của các hợp đồng thuê dài hạn.

Theo các nguồn tin từ giới ngân hàng và vận hành trung tâm dữ liệu, các ngân hàng thương mại tại châu Á đã thắt chặt tiêu chuẩn cho vay. Họ lo ngại về việc quá phụ thuộc vào xếp hạng tín dụng của khách hàng thuê để ra quyết định cấp vốn, cũng như rủi ro tập trung khi nhóm khách hàng tiềm năng chỉ xoay quanh một vài cái tên Big Tech. Giờ đây, các ngân hàng yêu cầu thẩm định kỹ lưỡng hơn và đòi hỏi tỉ lệ lấp đầy cao hơn trước khi phê duyệt tín dụng.

Mark Fong, CEO của Empyrion Digital, cảnh báo về rủi ro dòng tiền rằng các nhà vận hành chỉ được trả tiền khi khách thuê thực sự chuyển vào và sử dụng năng lực IT. Đối với các trung tâm dữ liệu đơn khách hàng, nếu khách thuê không sử dụng hoặc rút lui, nhà vận hành sẽ bị bỏ lại với các cơ sở hạ tầng tốn kém cần thêm vốn để cải tạo lại.

Bên cạnh rủi ro tài chính, yếu tố địa chính trị cũng đang trở thành một rào cản lớn. Các ngân hàng lo ngại về khả năng công nghệ sử dụng trong các dự án AI có thể bị chuyển hướng sang Trung Quốc, vi phạm các lệnh hạn chế xuất khẩu của Mỹ. Điển hình là vụ việc vào tháng 3, khi nhà phát triển Malaysia Exsim Group phải chấm dứt hợp đồng với Aperia Cloud Services sau khi hai giám đốc của Aperia bị buộc tội tại Singapore vì lừa dối nhà cung cấp về người dùng cuối của các máy chủ chứa chip Nvidia quan trọng. Các nhà chức trách Singapore đang điều tra xem liệu những con chip bị hạn chế này có được sử dụng để phục vụ cho startup AI Trung Quốc DeepSeek hay không.

Vivian Wong, chuyên gia phân tích tại DC Byte, nhận định: "Các ngân hàng đang lo ngại về thách thức địa chính trị, điều gì sẽ xảy ra nếu họ đang tài trợ cho một địa điểm phục vụ người dùng cuối Trung Quốc và những người dùng này gặp khó khăn trong chuỗi cung ứng GPU tiên tiến? Khi đó, hợp đồng thuê chỗ này có thể đổ sông đổ bể".

Dẫu vậy, sức hấp dẫn từ lợi nhuận tiềm năng vẫn khiến dòng vốn tư nhân khó có thể cưỡng lại. Dữ liệu từ MSCI cho thấy trong thập kỷ qua, gần 70 tỉ USD vốn cổ phần tư nhân đã được rót vào các nhà vận hành trung tâm dữ liệu tại châu Á - Thái Bình Dương, trong đó riêng 2 năm qua đã chiếm tới 40 tỉ USD. Những thương vụ tỉ đô như Blackstone mua lại Airtrunk (16 tỉ USD) hay KKR đàm phán mua lại ST Telemedia Global Data Centers đang chứng minh rằng, bất chấp rủi ro, cuộc chơi vẫn đang ở giai đoạn cao trào.

Bùi Tú