Cơn thiếu máu não thoáng qua: Hồi chuông cảnh báo trước đợt đột quỵ tàn khốc

Nhận diện sớm sự nguy hiểm tiềm ẩn

Cơn thiếu máu não thoáng qua hay còn được gọi là đột quỵ thoáng qua, mini stroke, có biểu hiện lâm sàng giống hệt đột quỵ nhưng thời gian diễn ra thường rất ngắn, kéo dài vài phút và hầu hết là dưới một tiếng. Khác với đột quỵ thực sự, tình trạng này có thể tự phục hồi hoàn toàn mà không để lại bất kỳ tổn thương vĩnh viễn nào cho não bộ.

ThS.BS Đoàn Dư Mạnh - thành viên Hội Bệnh Mạch máu Việt Nam

Triệu chứng của cơn thiếu máu não thoáng qua rất điển hình, bao gồm cảm giác tê hoặc yếu nửa người, méo miệng, yếu tay chân, mờ mắt, nói khó, chóng mặt và thậm chí là ngất xỉu. Do các biểu hiện này thoái lui nhanh chóng nên người bệnh thường nảy sinh tâm lý chủ quan. Đa số bệnh nhân tự chẩn đoán mình bị tụt huyết áp, hạ đường huyết hay trúng gió, từ đó tự ý cạo gió hoặc đi ngủ tiếp. Chính sự lơ là này đã vô tình làm mất đi cơ hội điều trị vàng.

Bác sĩ cảnh báo, nếu không được can thiệp xử lý, những người từng trải qua tình trạng này hoàn toàn có nguy cơ đối mặt với một cơn đột quỵ thực sự trong tương lai. Thậm chí, theo nghiên cứu của Hội Tim mạch Mỹ, cơn thiếu máu não có thể chuyển biến thành đột quỵ thực sự chỉ trong vòng một năm.

Phân biệt cơn thiếu máu não thoáng qua với các bệnh lý thông thường

Việc nhận biết chính xác đâu là cơn thiếu máu não báo trước đột quỵ và đâu là chóng mặt do thoái hóa đốt sống cổ hay tụt huyết áp thực sự rất khó khăn vì các triệu chứng tương đối giống nhau.

Tuy nhiên, đặc trưng của thiếu máu não thoáng qua là các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột ở một bên cơ thể và tác động trực tiếp đến các trung khu thần kinh chi phối việc nói, nhìn và vận động. Ngược lại, chứng chóng mặt do thoái hóa đốt sống cổ thường liên quan mật thiết đến việc thay đổi tư thế như xoay cổ, cúi đầu, nằm lệch hoặc kê gối quá cao. Còn đối với tình trạng tụt huyết áp tư thế, người bệnh thường bị choáng váng khi đột ngột thay đổi tư thế cơ thể.

Cơn thiếu máu não thoáng qua thường chỉ kéo dài vài phút nhưng lại là dấu hiệu cảnh báo sớm nguy cơ đột quỵ.

Để nhận diện đúng nhất, người dân được khuyến cáo áp dụng nguyên tắc kinh điển F.A.C.T. Bác sĩ đặc biệt nhấn mạnh, dù chưa rõ nguyên nhân, nhưng một khi đã xuất hiện triệu chứng ngất hoặc choáng, người bệnh tuyệt đối không được tự xử lý tại nhà.

Khi bệnh nhân có biểu hiện đau nhiều, khó nói hoặc yếu liệt, cần lập tức đưa đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115 để được xử trí. Việc cấp cứu kịp thời là yếu tố mang tính quyết định, bởi nếu bỏ lỡ thời gian vàng, người bệnh có thể phải gánh chịu những di chứng đột quỵ vô cùng nặng nề.

Tại bệnh viện, bước đầu tiên để loại trừ các bệnh lý khác là chụp phim sọ não, bao gồm chụp CT hoặc cộng hưởng từ nhằm kiểm tra tình trạng tụ máu hay xuất huyết. Thực tế lâm sàng cho thấy, có những bệnh nhân xuất hiện cơn đau rất giống thiếu máu não thoáng qua, nhưng khi thăm khám lại phát hiện ra các dấu hiệu của tăng huyết áp. Dù chỉ là thoáng qua, các bằng chứng y khoa và kinh nghiệm lâm sàng đều khẳng định nguy cơ tiến triển thành đột quỵ thực sự trong tương lai là rất lớn.

Dù triệu chứng nhanh chóng biến mất, cơn thiếu máu não thoáng qua không hề vô hại.

Mục đích cốt lõi của việc tầm soát là tìm ra nguyên nhân gây bệnh, có thể xuất phát từ não bộ, hệ thống mạch máu nuôi não hoặc từ tim. Điển hình như những trường hợp bệnh nhân tăng huyết áp kèm theo rung nhĩ, huyết khối có thể hình thành ngay trong buồng tim và di chuyển lên não gây tắc nghẽn, dẫn đến đột quỵ.

Ngay khi xác định được nguyên nhân, bác sĩ sẽ đưa ra các chỉ định điều trị kịp thời, bao gồm kê đơn thuốc chống đông máu hay thuốc điều chỉnh rối loạn lipid máu để chủ động phòng ngừa. Đối với các ca bệnh có nhiều yếu tố nghi ngờ, người bệnh sẽ tiếp tục được thực hiện các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu để truy tìm triệt để các bất thường trong cơ thể.

ThS.BS Đoàn Dư Mạnh