Công an TP Hà Nội: Livestream bán hàng không còn là hoạt động 'ngoài kiểm soát'

Từ ngày 01/7/2026, Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 bắt đầu có hiệu lực. Ngày 30/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 248/2026/N Đ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Thương mại điện tử, có hiệu lực cùng ngày 01/7/2026. Các quy định mới góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia thương mại điện tử, tăng cường tính minh bạch, định danh và khả năng kiểm soát hoạt động kinh doanh trên môi trường số.

Nền tảng thương mại điện tử phải nâng cao trách nhiệm

Công an TP Hà Nội cho biết, trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế số, thương mại điện tử đã trở thành một phương thức kinh doanh phổ biến, đem lại nhiều tiện ích cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Chỉ với một thiết bị có kết nối Internet, cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp có thể giới thiệu, quảng bá, mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ tới số lượng lớn khách hàng. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử cũng kéo theo nhiều nguy cơ phát sinh vi phạm pháp luật như kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng nhập lậu, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; quảng cáo sai sự thật; lừa đảo chiếm đoạt tài sản; gian lận trong thanh toán; lợi dụng nền tảng mạng xã hội, livestream để thực hiện các hành vi vi phạm.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật Thương mại điện tử là việc quy định cụ thể hơn trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử. Theo đó, các nền tảng không chỉ đóng vai trò cung cấp không gian để người bán và người mua giao dịch mà còn phải thực hiện các trách nhiệm theo quy định pháp luật trong việc công khai thông tin, quản lý hoạt động của người bán, tiếp nhận và xử lý phản ánh, khiếu nại, kiểm tra, rà soát và xử lý các nội dung vi phạm.

Đối với người bán, việc đưa hàng hóa lên nền tảng và tổ chức bán hàng phải tuân thủ quy định về thông tin hàng hóa, điều kiện kinh doanh và các quy định pháp luật chuyên ngành.

Đối với người livestream, việc giới thiệu, quảng bá sản phẩm phải bảo đảm tính trung thực, chính xác; không được cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn về công dụng, nguồn gốc, chất lượng, giá cả, khuyến mại, bảo hành và các nội dung khác liên quan đến hàng hóa, dịch vụ.

Đối với nền tảng có chức năng livestream, pháp luật đặt ra các yêu cầu về quy chế hoạt động, xác thực danh tính, tiếp nhận phản ánh, xử lý nội dung vi phạm và thực hiện các biện pháp cần thiết theo quy định pháp luật.

Theo quy định triển khai của Nghị định số 248/2026/NĐ-CP, chủ quản nền tảng thương mại điện tử thực hiện xác thực điện tử danh tính người bán và người livestream bán hàng theo lộ trình được quy định, trong đó mốc thực hiện đối với nội dung này là từ ngày 01/01/2027.

Luật Thương mại điện tử nghiêm cấm các hành vi lợi dụng hoạt động thương mại điện tử để lừa đảo, lừa dối; kinh doanh hoặc tạo điều kiện cho việc kinh doanh hàng cấm, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ và các loại hàng hóa vi phạm pháp luật khác.

Người bán hàng online cần chủ động "tự kiểm tra" trước khi kinh doanh

Một là, kiểm tra tính hợp pháp của hàng hóa, bảo đảm hàng hóa có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng và đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Hai là, đối với hàng hóa thuộc ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, phải bảo đảm đầy đủ điều kiện kinh doanh và hồ sơ liên quan theo quy định pháp luật chuyên ngành.

Ba là, thông tin cung cấp cho khách hàng phải trung thực, chính xác; không quảng cáo sai sự thật, không thổi phồng công dụng hoặc gây hiểu nhầm về sản phẩm.

Bốn là, người livestream cần chịu trách nhiệm đối với nội dung giới thiệu, quảng bá hàng hóa, dịch vụ trong phạm vi nghĩa vụ pháp luật quy định; không tiếp tay cho việc tiêu thụ hàng giả, hàng lậu, hàng không rõ nguồn gốc.

Năm là, chủ động thực hiện các yêu cầu về định danh, xác thực và cung cấp thông tin theo quy định của nền tảng cũng như pháp luật.

Sáu là, khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, gian lận thương mại, kinh doanh hàng giả, hàng cấm hoặc các hành vi vi phạm khác, cần kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng để được tiếp nhận, xử lý theo quy định.

Người tiêu dùng cần nâng cao cảnh giác khi mua hàng trực tuyến

Đối với người tiêu dùng, Công an TP Hà Nội khuyến cáo cần thận trọng trước những quảng cáo có nội dung "hàng chính hãng giá rẻ bất ngờ", "xả kho", "thanh lý", "giá sốc", "cam kết 100%" hoặc các thông tin thúc đẩy người mua chuyển tiền ngay nhưng không cung cấp đầy đủ thông tin về người bán và sản phẩm.

Khi mua hàng trên nền tảng thương mại điện tử hoặc qua livestream, người dân nên kiểm tra thông tin người bán, nguồn gốc hàng hóa, giá bán, chính sách đổi trả, bảo hành và các khoản chi phí trước khi giao dịch.

Không nên cung cấp tùy tiện thông tin tài khoản ngân hàng, mã OTP, mật khẩu hoặc các thông tin cá nhân nhạy cảm cho người bán hoặc tài khoản không rõ danh tính.

Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn, người dân cần lưu giữ các bằng chứng liên quan như đường link, tài khoản, hình ảnh, video livestream, nội dung trao đổi, hóa đơn, chứng từ, thông tin chuyển khoản và thông tin giao nhận hàng hóa để phục vụ việc phản ánh, trình báo và xác minh khi cần thiết.

Mỗi người bán hàng kinh doanh đúng pháp luật – mỗi nền tảng có trách nhiệm – mỗi người tiêu dùng chủ động cảnh giác sẽ góp phần xây dựng môi trường thương mại điện tử an toàn, minh bạch, lành mạnh; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và giữ vững an ninh, trật tự trên không gian mạng.