Công bố Lệnh của Chủ tịch nước về ba Pháp lệnh

Ba Pháp lệnh được công bố gồm: Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng; Pháp lệnh Trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Chi phí tố tụng.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước công bố Lệnh của Chủ tịch nước về ba Pháp lệnh

Chăm lo tốt hơn người có công và thân nhân

Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua tại Phiên họp thứ 4 ngày 8.7.2026.

Theo bà Nguyễn Thị Hà, Thứ trưởng Bộ Nội vụ, việc sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng, Nhà nước về ưu đãi người có công với cách mạng; kịp thời sửa đổi những quy định không còn phù hợp với tổ chức bộ máy mới của Chính phủ và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; đồng thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong công nhận và thực hiện chính sách ưu đãi người có công thời gian qua.

Một trong những nội dung đáng chú ý là Pháp lệnh bổ sung khái niệm người có công với cách mạng theo hướng khái quát, ghi nhận, biểu dương những người có công lao, cống hiến, đóng góp cho sự nghiệp cách mạng, đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận.

Pháp lệnh cũng hoàn thiện các điều kiện, tiêu chuẩn xem xét công nhận người có công với cách mạng, bảo đảm chặt chẽ, phù hợp với thực tiễn, ghi nhận đầy đủ, xứng đáng, tôn vinh đúng đối tượng và giải quyết các vướng mắc, tồn đọng.

Trong đó, Pháp lệnh hoàn thiện quy định về công nhận liệt sĩ đối với trường hợp thương binh chết do vết thương tái phát; bổ sung điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh đối với các lực lượng chức năng trong quá trình trực tiếp làm nhiệm vụ, công vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm. Việc thay đổi này nhằm bảo đảm phù hợp với yêu cầu thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm và tính chất đặc thù của nhiệm vụ quốc phòng, an ninh trong giai đoạn hiện nay.

Pháp lệnh cũng bổ sung quy định giao Chính phủ quyết định công nhận hoặc giao cơ quan, người có thẩm quyền công nhận người có công với cách mạng trong trường hợp còn thiếu hồ sơ nhưng có căn cứ thực tiễn, lịch sử rõ ràng hoặc trong trường hợp đặc biệt. Quy định này góp phần tháo gỡ khó khăn đối với những trường hợp thực sự có công nhưng hồ sơ, giấy tờ bị mất, thất lạc trong quá trình hoạt động cách mạng, tham gia bảo vệ Tổ quốc hoặc thực hiện nhiệm vụ đặc biệt.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà giới thiệu Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng

Đáng chú ý, Pháp lệnh bổ sung đối tượng được công nhận là người có công với cách mạng, trong đó có người làm nhiệm vụ ở biên giới, hải đảo; làm nghĩa vụ quốc tế ở Lào, Campuchia và được Nhà nước khen tặng Huân chương Chiến công.

Bên cạnh đó, Pháp lệnh bổ sung chế độ trợ cấp người phục vụ đối với người hoạt động cách mạng trước ngày 1.1.1945 và người hoạt động cách mạng từ ngày 1.1.1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945; bổ sung đối tượng hưởng chế độ điều dưỡng hằng năm. Một số đối tượng đang hưởng chế độ điều dưỡng 2 năm một lần được chuyển sang điều dưỡng hằng năm, trong đó có thương binh, người hưởng chính sách như thương binh, bệnh binh, người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học có tỉ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80%.

Pháp lệnh cũng bổ sung nguyên tắc bảo đảm người có công với cách mạng và gia đình người có công với cách mạng có mức sống từ trung bình khá trở lên so với mức sống của cộng đồng dân cư nơi cư trú; quy định chế độ hỗ trợ cải thiện nhà ở đối với người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ là chính sách thường xuyên, ổn định, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước.

Thủ tục thân thiện, kịp thời với người chưa thành niên đi cai nghiện bắt buộc

Pháp lệnh số 03/2026/UBTVQH16 về Trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua tại Phiên họp thứ 4 ngày 8.7.2026, có hiệu lực thi hành từ ngày 1.8.2026.

Pháp lệnh gồm 5 chương, 48 điều, thay thế Pháp lệnh số 01/2022/UBTVQH15, nhằm bảo đảm áp dụng thống nhất Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong việc xem xét, quyết định đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc.

Theo Tòa án nhân dân tối cao, Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định liên quan đến đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc. Vì vậy, nhiều quy định của Pháp lệnh năm 2022 không còn phù hợp, cần được thay thế để bảo đảm đồng bộ, thống nhất.

Pháp lệnh được xây dựng trên quan điểm bảo đảm thủ tục thân thiện, bảo đảm lợi ích tốt nhất của người chưa thành niên; xem xét, giải quyết vụ việc nhanh chóng để kịp thời đưa người nghiện đi cai nghiện, giúp họ sớm phục hồi, phát triển lành mạnh, trở thành công dân có ích cho xã hội.

Pháp lệnh quy định trình tự, thủ tục Tòa án Nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc; trình tự, thủ tục xem xét việc hoãn, miễn chấp hành, tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành thời gian còn lại trong quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc; khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị và giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị trong việc đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Một điểm mới đáng chú ý là Pháp lệnh bổ sung quy định Tòa án nhân dân tối cao tổ chức thống kê, số hóa hồ sơ, xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu về xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc; bổ sung quy định về gửi, giao, nhận văn bản, quyết định, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử.

Pháp lệnh cũng sửa đổi trình tự, thủ tục phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc theo hướng không quy định quá chi tiết trình tự hỏi, tranh luận của người tham gia phiên họp, mà giao Thẩm phán căn cứ tính chất, nội dung từng vụ việc để chủ động điều hành. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm hiệu quả giải quyết vụ việc, đồng thời phù hợp hơn với yêu cầu bảo vệ người chưa thành niên.

Bên cạnh đó, Pháp lệnh rút ngắn một số thời hạn nhằm giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực cho công tác quản lý, tạm giữ người nghiện ma túy; đồng thời quy định cụ thể về hiệu lực thi hành, điều khoản chuyển tiếp để việc áp dụng thủ tục cai nghiện bắt buộc không bị gián đoạn.

Đồng bộ quy định về chi phí tố tụng

Pháp lệnh số 04/2026/UBTVQH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Chi phí tố tụng được Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 15.7.2026, có hiệu lực thi hành từ ngày 1.8.2026.

Pháp lệnh gồm 3 điều, sửa đổi, bổ sung một số quy định nhằm bảo đảm thống nhất với Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Tương trợ tư pháp về hình sự, Luật Giám định tư pháp, Luật Phục hồi, phá sản; đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong việc áp dụng các quy định về chi phí tố tụng trong quá trình giải quyết vụ việc, vụ án.

Đại diện Tòa án nhân dân tối cao cho biết, việc sửa đổi Pháp lệnh nhằm tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, thống nhất về chi phí tố tụng; bảo đảm trình tự, thủ tục thu, nộp, thanh toán tạm ứng chi phí tố tụng, chi phí tố tụng đơn giản, thuận tiện; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã; góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xét xử của Tòa án.

Toàn cảnh buổi họp báo

Một nội dung đáng chú ý là Pháp lệnh bổ sung phạm vi điều chỉnh về chi phí tố tụng theo pháp luật về phục hồi, phá sản. Quy định này nhằm cụ thể hóa Luật Phục hồi, phá sản, trong đó có việc xác định chi phí phá sản trong trường hợp ngân sách nhà nước bảo đảm; tạm ứng, chi trả chi phí phá sản và xử lý tiền tạm ứng chi phí phá sản.

Pháp lệnh cũng bổ sung, hoàn thiện quy định về miễn, giảm chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ, chi phí giám định. Trong đó, bổ sung đối tượng được miễn, giảm là người bị thiệt hại trong trường hợp phải giám định thiệt hại theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; bổ sung quy định miễn, giảm chi phí giám định trong tố tụng hình sự để phù hợp với Bộ luật Tố tụng hình sự.

Cùng với đó, Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung quy định về chi phí giám định; trách nhiệm nộp tiền tạm ứng, trách nhiệm chi trả và thủ tục nộp tiền tạm ứng chi phí giám định để phù hợp với Luật Giám định tư pháp.

Đối với chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài, Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung quy định về nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng, nghĩa vụ chịu chi phí và xử lý tiền tạm ứng trong tố tụng dân sự, tố tụng hành chính; đồng thời sửa đổi quy định về trách nhiệm chi trả chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài trong tố tụng hình sự theo hướng thực hiện theo pháp luật về tương trợ tư pháp về hình sự.

Việc ban hành Pháp lệnh góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý về chi phí tố tụng, bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật, tạo thuận lợi hơn trong quá trình giải quyết vụ việc, vụ án và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia tố tụng