'Công chúa Hollywood' gây ngỡ ngàng

Gustav Borg (Stellan Skarsgård), 70 tuổi, lê những bước chân nặng nề trên bờ biển, trong nỗi dằn dở, bế tắc khi chưa thể thực hiện bộ phim cuối cùng của cuộc đời. 15 năm chuẩn bị, cũng là 15 năm đời sống lẫn điện ảnh thay đổi chóng mặt. Ngay cả cộng sự của ông, tay máy cừ khôi Peter, giờ đây cũng trở nên rệu rã, không còn đủ sức đồng hành cùng.

“Chỉ cần đừng bảo tôi ông muốn theo kịp thời đại là được. Chủ đề này, ông chưa từng đối diện theo cách này trước đây. Thuần khiết và đầy tính cá nhân”, nhà sản xuất Michael, cũng là cộng sự nhiều năm của Gustav, động viên ông.

Song thực chất, chính sự thuần khiết và đầy tính cá nhân ấy mới là rào cản của Gustav trong bộ phim này, khi con gái Nora (Renate Reinsve) - người ông viết kịch bản này dành riêng - đã phũ phàng khước từ lời mời tham gia.

Chuyện điện ảnh, chuyện gia đình và tổn thương liên thế hệ

Trước khi hạ cánh tại rạp Việt vào cuối tháng 3, Sentimental Value (tựa Việt: Căn nhà ký ức) từng chật kín khán giả trong những suất chiếu ít ỏi tại LHP Châu Âu được tổ chức tại TP.HCM. 4 tháng sau đó, đứa con tinh thần của Joachim Trier đã làm nên lịch sử cho điện ảnh Na Uy, khi nâng cao tượng vàng Oscar cho Phim quốc tế xuất sắc nhất.

Hơn 100 phút, với phong cách chậm chạp, tối giản nhưng giàu triết lý của những bộ phim nghệ thuật châu Âu, Sentimental Value đem đến câu chuyện nhiều lớp, kể cả cách diễn đạt lẫn tầng nghĩa. Từ cấu trúc đan xen đời thật, phim trong phim, và cả những mảnh ký ức rời rạc; cho đến việc song song vừa tái hiện quá trình làm phim gian truân, vừa cố gắng giải phẫu, hàn gắn mối quan hệ gia đình đã trải qua nhiều mất mát, sang chấn.

Bị cha bỏ lại từ khi còn bé, Nora lớn lên với đầy nỗi bất an, những cơn sang chấn, cùng suy nghĩ “bản thân không xứng đáng”. Và từ đó, cô cũng chẳng thể có nổi một mối liên kết đàng hoàng suốt chừng ấy năm trời. Nora giận dữ với cha, nhưng đồng thời vẫn mong đợi sự quan tâm từ ông, dù giờ đây đã gần 40. Không dưới một lần, cô thăm dò ông như một đứa trẻ, thắc mắc liệu mình có được yêu thương hay không, rồi lại trở nên giận dữ khi không nhận được câu trả lời như chính bản thân mong chờ.

Gustav Borg và Nora trong phim.

Trong khi đó, Gustav Borg đem đến hình ảnh một người cha khô khan, xa cách. Ông quyết liệt với nghệ thuật bao nhiêu thì lạnh lùng bấy nhiêu với gia đình. Sự thờ ơ của Gustav Borg, mà điển hình là việc đã bỏ rơi chị em Nora chừng ấy năm trời, khiến cả hai người con tin rằng ông chẳng mảy may quan tâm đến gia đình.

Xuyên suốt phim, Sentimental Value đào xới lại những nỗi đau, rạn nứt, ẩn ức trong mối quan hệ cha con đã chôn sâu suốt nhiều năm. Bên cạnh đó, phim cũng mở ra những cuộc đối thoại với quá khứ, khi lần giở lại đời sống các thế hệ trong gia đình Nora tại căn nhà, từ đó đưa ra lời giải cho những sang chấn kéo dài.

Vì sao Gustav Borg lại bỏ bê con cái? Vì sao bà của Nora lại tự tử? Vì sao em gái của Nora có thể sống một cuộc đời bình thường trong khi cả hai chị em đều trải qua tuổi thơ khó khăn? Và tất cả những chuyện ấy liên quan gì đến nhau?

Suốt hành trình đi tìm lời giải cho những câu hỏi đó, ngôi nhà hiện lên như “vật chứa cảm xúc”, là nhân chứng của ký ức đau buồn trong gia đình. Joachim Trier cũng phân bổ dày đặc các cú máy lặp lại không gian, quay nhiều lần cùng một hành lang, một căn phòng, đặc biệt là hành lang dẫn tới phòng tự sát, nhằm tạo nghĩa cũng như sức sống cho mọi ngóc ngách của căn nhà.

Sau cùng, Gustav và Nora giống hệt nhau. Cô trốn chạy sự gắn bó bởi mất điểm tựa quan trọng nhất từ tấm bé. Gustav biết điều đó, và cũng hiểu là do mình gây ra, nhưng để giúp được Nora thì chính ông phải vượt qua được rào cản tâm lý. Ông không dám đến xem Nora diễn kịch, vì biết cách cô trốn chạy vào vai diễn cũng như ông trốn chạy vào việc làm phim.

Và chẳng hạn, cách duy nhất để giải thích vì sao Gustav biết Nora từng tự tử, là vì ông cũng đã trải qua. Họ quá giống nhau, điều ông mong chờ từ mẹ mình là điều Nora mong chờ từ ông. Phải đến khi nói chuyện với Rachel lần cuối, ông mới nhìn thấu ảo giác về việc tự đạo diễn cuộc đời mình, và chấp nhận mình đang trốn chạy.

Từ chuyện làm phim đến khủng hoảng liên thế hệ; từ nỗi cô đơn, lạc lõng đến sự trật nhịp của những kẻ rất yêu thương nhau, những câu chuyện trong Sentimental Value thực chất không quá phức tạp, nhưng lại xếp chồng lên nhau một cách đầy cầu kỳ. Và ở đó, điện ảnh trở thành công cụ để tái dựng ký ức, đồng thời là trung gian để những người không thể nói chuyện được với nhau có thể đối thoại.

Sentimental Value có phần thất thế tại rạp Việt.

Điểm mạnh về diễn xuất

Trước đó, khi không nhận được cái “gật đầu” của con gái, Gustav Borg đã mời Rachel (Elle Fanning) - một minh tinh Hollywood đang bấp bênh trong sự nghiệp - vào thế chỗ, sau một cuộc gặp gỡ duyên nợ tại Pháp. Song cũng từ đây, cô trở thành kẻ ngoài cuộc vô tình bước vào bi kịch gia đình Gustav Borg. Nữ diễn viên vừa là người thay thế, nhưng cũng vừa như tấm gương phản chiếu những cảm xúc phức tạp của Nora, thậm chí lạc lối trong mớ hỗn độn mà chính Nora cũng không thể hiểu nổi.

Nhân vật của Elle Fanning được xây dựng với nguồn năng lượng nhẹ nhàng, cởi mở, trở thành điểm sáng hiếm hoi giữa bầu không khí gia đình nặng nề và chất chứa nhiều tổn thương.

Với sự chín muồi sau nhiều năm trau dồi, Elle Fanning mang đến sự đa diện cho một vai diễn vốn phức tạp. Cô vừa toát lên vẻ lộng lẫy của một minh tinh Hollywood thứ thiệt, nhưng cũng vừa bộc lộ sự nhạy cảm, bất an của một người đang loay hoay với con đường nghệ thuật mình theo đuổi.

Và không thể không nhắc đến Renate Reinsve, Stellan Skarsgård hay Ibsdotter Lilleaas, với những màn thể hiện cực kỳ tinh vi, dẫn dắt câu chuyện bằng những biểu cảm nhỏ trước hàng loạt cú máy cận mặt rất gần. Không ngoa khi nói, chính diễn xuất mới là điểm mạnh nhất của Sentimental Value.

Bởi lẽ, xuyên suốt gần 2 tiếng, không ít thời điểm cách làm phim của Joachim Trier đem đến sự khó chịu cho người xem. Bằng hình thức kể chuyện mô-đun, tách thành nhiều mảnh rời để khán giả tự kết nối, phim đôi lúc mang lại cảm giác thiếu liền mạch, đòi hỏi sự tập trung khi theo dõi.

Elle Fanning trong vai một minh tinh Hollywood.

Hay nhiều thời điểm, Sentimental Value đem đến bầu không khí khá bức bối khi quẩn quanh, mắc kẹt trong sự bế tắc của các nhân vật, gần như lạc lối trong việc thúc đẩy câu chuyện hay giải quyết các vấn đề đặt ra.

Nhân vật Nora từ đầu đến cuối vẫn chưa nhìn ra hướng thoát khỏi những cơn sang chấn đã hành hạ bản thân bấy lâu, trong khi Rachel vẫn quanh quẩn, sự nghiệp vẫn bấp bênh, gần như không thay đổi gì sau khi trải qua một hành trình dài và hy sinh nhiều thứ cho Gustav Borg.

Bên cạnh đó, việc Gustav Borg bỏ bê gia đình suốt nhiều năm nhưng lại được hàn gắn nhanh chóng cũng tạo cảm giác thiếu thuyết phục. Bởi lẽ, thay vì hướng câu chuyện đến sự hòa giải, phim dành khá nhiều thời lượng để các nhân vật mắc kẹt trong trạng thái bất lực của chính mình.

Bù lại, tác phẩm vẫn tương đối dễ xem, khi giữ được sự hài hước nhờ các đoạn đối thoại mang màu sắc trào phúng, châm biếm, trong một chủ đề không quá phức tạp.

Thuận Minh