Công chứng sẽ được giao dịch nhà đất trên toàn quốc kèm điều kiện về dữ liệu

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 413/2026/NĐ-CP, chính thức quy định lộ trình cho phép công chứng viên thực hiện các giao dịch bất động sản trên phạm vi toàn quốc từ ngày 31/12/2028. Tuy nhiên, thẩm quyền mới này sẽ đi liền với điều kiện bắt buộc về tính đồng bộ của hệ thống dữ liệu quốc gia.

Theo quy định hiện hành, thẩm quyền công chứng các giao dịch về bất động sản thường bị giới hạn trong phạm vi địa giới hành chính cấp tỉnh nơi có tài sản.

Tuy nhiên, rào cản này sẽ từng bước được tháo gỡ theo nội dung của Nghị định số 413/2026/NĐ-CP ngày 16/11/2026 (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 104/2025/NĐ-CP) vừa được Chính phủ ban hành.

Nghị định 413/2026/NĐ-CP tháo gỡ nhiều rào cản, tạo thuận lợi tối đa cho người dân khi thực hiện công chứng giao dịch nhà đất ngoài trụ sở.

Nghị định 413/2026/NĐ-CP tháo gỡ nhiều rào cản, tạo thuận lợi tối đa cho người dân khi thực hiện công chứng giao dịch nhà đất ngoài trụ sở.

Theo lộ trình mới, bắt đầu từ ngày 31/12/2028, các công chứng viên thuộc tổ chức hành nghề công chứng sẽ có quyền thực hiện nghiệp vụ đối với mọi giao dịch bất động sản trên toàn quốc.

Dù vậy, để bảo đảm an toàn pháp lý và phòng ngừa rủi ro tranh chấp, việc thực thi thẩm quyền vượt địa giới hành chính không diễn ra một cách tự động.

Nghị định nêu rõ, mốc thời gian 31/12/2028 chỉ được áp dụng nếu cơ sở dữ liệu về công chứng, đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản đã được vận hành và công bố theo đúng quy định của pháp luật (cụ thể là Luật số 46/2024/QH15 và Luật số 04/2026/QH16).

Trong trường hợp đến thời hạn trên mà các hệ thống dữ liệu số này chưa sẵn sàng, việc công chứng giao dịch nhà đất xuyên tỉnh sẽ phải lùi lại cho đến khi cơ sở dữ liệu chính thức kết nối và đi vào hoạt động.

Bên cạnh việc tháo gỡ giới hạn địa hạt công chứng, Nghị định 413/2026/NĐ-CP cũng giải quyết những vướng mắc thực tiễn liên quan đến việc ký văn bản ngoài trụ sở.

Cụ thể, văn bản mới đã bổ sung thêm trường hợp được coi là "lý do chính đáng" để công chứng viên tác nghiệp ngoài văn phòng. Đó là khi các bên ký kết giao dịch tiến hành đồng thời với việc bàn giao tài sản, giấy tờ, tài liệu liên quan hoặc thực hiện việc thanh toán tiền.

Nếu các bên tham gia thống nhất yêu cầu, công chứng viên có thể thực hiện công chứng ngay tại địa điểm diễn ra các hoạt động bàn giao, thanh toán này.

Để tạo thuận lợi tối đa cho người dân, pháp luật cũng quy định linh hoạt: khi một trong các bên tham gia giao dịch thuộc diện được công chứng ngoài trụ sở, những cá nhân còn lại hoàn toàn có thể đến cùng địa điểm đó để hoàn tất thủ tục ký kết.

Tuy nhiên, đi kèm với sự linh hoạt là trách nhiệm giám sát chặt chẽ của tổ chức hành nghề công chứng. Công chứng viên khi tiếp nhận yêu cầu phải rà soát, kiểm tra kỹ lưỡng để bảo đảm vụ việc thuộc đúng trường hợp được phép làm ngoài trụ sở.

Đồng thời, lý do cụ thể và địa điểm thực hiện phải được ghi nhận rõ ràng, minh bạch trong lời chứng.

Về lộ trình áp dụng, Nghị định 413/2026/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027.

Đáng chú ý, để đáp ứng tính cấp thiết của thực tiễn, một số điều khoản đặc thù (bao gồm các Điều 4, 5, 6 và 7) đã bắt đầu phát huy hiệu lực ngay từ ngày ký ban hành - 16/11/2026.

Trang Nguyễn

Nguồn Bảo Vệ Công Lý: https://baove.congly.vn/cong-chung-se-duoc-giao-dich-nha-dat-tren-toan-quoc-kem-dieu-kien-ve-du-lieu-548017.html