Cộng đồng giám sát, bảo vệ sức khỏe dòng sông

Người dân tham gia tập huấn trong chương trình Cộng đồng giám sát và bảo vệ sức khỏe dòng sông. Ảnh: HIỆP CƯỜNG

Đồng bào Cơ tu gìn giữ nguồn nước

Sau khi được tập huấn giám sát và sử dụng thiết bị đo chất lượng nước cầm tay, tổ giám sát và bảo vệ sức khỏe dòng sông của tổ dân phố Nam Mỹ (phường Hải Vân) thống nhất ngày đi quan sát màu nước sông, độ đục, thủy sinh, các nguồn xả thải và các hoạt động, hành vi xâm hại nguồn nước sông Cu Đê đoạn qua địa bàn.

Đồng thời, lấy mẫu nước sông tại ngã ba sông Cu Đê với khe Đào, sử dụng thiết bị cầm tay để đo các chỉ tiêu chất lượng nước như: độ pH, chất rắn lơ lửng trong nước (TTS), độ mặn…

Tổ giám sát và bảo vệ sức khỏe dòng sông của tổ dân phố Giàn Bí (phường Hải Vân) triển khai giám sát đoạn sông Cu Đê từ Vũng Bọt về phía trước Trung tâm văn hóa du lịch cộng đồng Tà Lang - Giàn Bí vào ngày thứ Bảy hằng tuần, kết hợp tuyên truyền, vận động du khách tắm suối, dã ngoại hạn chế các tác động xâm hại đến chất lượng nguồn nước và thủy sinh.

Người dân hai thôn Tà Lang, Giàn Bí góp phần bảo vệ nguồn nước thượng nguồn sông Cu Đê. Ảnh: HIỆP CƯỜNG

Bà Trần Thị Phương (tổ dân phố Giàn Bí, phường Hải Vân) cho biết, hằng tháng bà tham gia giám sát, bảo vệ dòng sông Cu Đê, theo dõi chất lượng nước; đồng thời thu gom rác thải, tuyên truyền, nhắc nhở người dân, du khách không khai thác cá liêng (cá niên) theo hướng tận diệt, góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Ông Hà Xuân Tàu, Tổ phó tổ giám sát và bảo vệ dòng sông tại tổ dân phố Tà Lang (phường Hải Vân) cho biết tổ gồm 6 thành viên, chia 2 nhóm giám sát khu vực sông Nam (thượng lưu sông Cu Đê). Tổ sử dụng thiết bị cầm tay đo nhanh chất lượng nước, cập nhật dữ liệu thường xuyên; đồng thời kiểm tra, bảo vệ cá liêng định kỳ hằng tháng và tăng tần suất hằng tuần khi xuất hiện nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản.

"Để bảo vệ chất lượng nguồn nước sông, người dân được tuyên truyền không xả rác bừa bãi, tập kết rác đúng nơi quy định. Khi thấy có người đến các khe, suối đào đãi vàng, người dân sẽ báo ngay để tổ dịch vụ bảo vệ môi trường rừng và cán bộ kiểm lâm ngăn chặn kịp thời, bảo vệ nguồn nước đầu nguồn”, ông Tàu cho biết.

Ông Nguyễn Văn Trung, Trưởng ban công tác Mặt trận tổ dân phố Tà Lang (phường Hải Vân), cho biết người dân Tà Lang, Giàn Bí sử dụng nguồn nước khe, suối đưa về để ăn uống, sinh hoạt nên rất có ý thức bảo vệ nguồn nước.

Hơn nữa, từ khi đập dâng Nam Mỹ được xây dựng và vận hành cấp nước cho Nhà máy nước Hòa Liên, trách nhiệm giữ gìn sông Cu Đê, nhất là khu vực đầu nguồn, được người dân chú trọng hơn, coi sức khỏe dòng sông là yếu tố then chốt gắn với đời sống.

Người dân các thôn trên địa bàn xã Hòa Vang tham gia các tổ giám sát và bảo vệ sức khỏe dòng sông. Ảnh: HIỆP CƯỜNG

Các tổ giám sát và bảo vệ sức khỏe dòng sông ở các thôn Bắc An (xã Hòa Tiến), Thạch Bồ và Bồ Bản (xã Hòa Vang), Thái Lai (xã Bà Nà) cũng định kỳ giám sát, đo chất lượng nước các sông Yên, Túy Loan, hồ Bàu Trai… nhằm bảo vệ nguồn nước sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, nhất là phục vụ Nhà máy nước Cầu Đỏ, nơi đang cấp trữ lượng nước lớn cho thành phố Đà Nẵng.

Dữ liệu về chất lượng nước từ thiết bị đo cầm tay kết hợp quan sát thực tế được các tổ ghi chép, cập nhật lên hệ thống thông tin và bản đồ số trực tuyến, giúp cơ quan chức năng, địa phương theo dõi thường xuyên chất lượng nước đầu nguồn, kịp thời xử lý khi phát sinh nguy cơ ô nhiễm.

Bảo vệ sức khỏe dòng sông

Sức khỏe của một dòng sông không chỉ thể hiện qua trữ lượng nước dồi dào vào mùa khô, màu nước trong xanh, không có dấu hiệu bị ô nhiễm bởi rác và nước thải… mà còn được thể hiện qua các loại thủy sinh, hệ sinh thái tốt cũng như các chỉ tiêu chất lượng nguồn nước đảm bảo quy chuẩn.

Khi dòng sông khỏe mạnh vào mùa khô, nhất là các sông đang cấp nước sinh hoạt, phục vụ sản xuất nông nghiệp và các ngành kinh tế sẽ góp phần đảm bảo sức khỏe của con người và sự phát triển kinh tế - xã hội.

Đó là mục tiêu hướng đến của chương trình Cộng đồng giám sát và bảo vệ sức khỏe dòng sông trong khuôn khổ dự án Thúc đẩy hiệu quả sự tham gia của cộng đồng trong bảo vệ môi trường và quản lý bền vững tài nguyên nước tại thành phố Đà Nẵng.

Dự án do Trung tâm Nghiên cứu môi trường và cộng đồng (CECR) phối hợp các đơn vị, địa phương triển khai từ tháng 10/2024 đến tháng 10/2027 với sự tài trợ của Tổ chức Stichting Oxfarm Novib.

Các thành viên tham gia tập huấn trong chương trình Cộng đồng giám sát và bảo vệ sức khỏe dòng sông. Ảnh: HIỆP CƯỜNG

Bà Nguyễn Ngọc Lý, Chủ tịch Hội đồng quản lý Trung tâm Nghiên cứu môi trường và cộng đồng (CECR) thông tin, dự án được triển khai nhằm thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng trong bảo vệ môi trường và quản lý bền vững tài nguyên nước tại thành phố Đà Nẵng hiệu quả và bền vững.

Ông Nguyễn Bá Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng cho rằng các dòng sông Yên, Túy Loan, Cu Đê không chỉ phục vụ sinh kế của người dân ở hai bên bờ mà còn góp phần cấp nước sinh hoạt và đảm bảo an ninh nguồn nước cho trung tâm thành phố.

Do đó, các hoạt động bảo vệ nguồn nước tập trung vào kiểm soát hoạt động du lịch và các nguồn xả thải, bảo đảm tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, đồng thời hạn chế xây dựng công trình gây tác động đến dòng chảy. Khi phát hiện vi phạm, người dân chủ động phản ánh, kiến nghị chính quyền và cơ quan chức năng kịp thời xử lý.

Theo ông Sơn, hệ thống pháp luật hiện nay có nhiều quy định liên quan đến bảo vệ nguồn nước, nhất là trong Luật Bảo vệ môi trường, Luật Tài nguyên nước, Luật Tiếp cận thông tin…

Trong đó, Luật Tiếp cận thông tin chỉ dẫn cho cộng đồng dân cư thực hiện quyền bảo vệ nguồn nước với tư cách là một chủ thể bảo vệ sinh kế, nguồn sống của chính mình, góp phần định hình hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong tương lai.

[VIDEO] - Bảo vệ sức khỏe cho các dòng sông: