Cộng đồng vào cuộc gìn giữ màu xanh

Sự phối hợp giữa lực lượng chuyên trách và cộng đồng góp phần nâng cao hiệu quả giữ rừng

Chủ động sớm

Theo phân công quản lý, Trạm QLBVR Đạ R’Măng đang phụ trách hơn 11.254 ha đất rừng và đất lâm nghiệp, trải rộng trên 11 tiểu khu. Trong đó, diện tích rừng phòng hộ đầu nguồn chiếm hơn 5.738 ha, phần còn lại là rừng sản xuất với hơn 5.515 ha. Một vùng rừng rộng, xen kẽ nhiều dạng địa hình, kéo theo áp lực không nhỏ trong công tác quản lý.

Lực lượng trực tiếp của trạm hiện có 11 người, trong đó 9 biên chế và 2 hợp đồng, cùng với 4 nhân sự nhận khoán bảo vệ rừng hỗ trợ. Con số không lớn so với diện tích quản lý nhưng từng vị trí đều được phân công cụ thể, gắn trách nhiệm theo từng tiểu khu.

Địa bàn Đạ R’Măng được xác định là phức tạp, nhất là tại các tiểu khu 179 và 198 - nơi tình trạng xâm lấn, phá rừng vẫn diễn ra dưới nhiều hình thức tinh vi. Các đối tượng thường len lỏi sâu vào rừng, tận dụng những khoảng thời gian lực lượng sơ hở để phát dọn, lấn chiếm đất canh tác. Nếu không phát hiện kịp thời, nguy cơ đốt dọn dẫn đến cháy rừng rất dễ xảy ra. Dù vậy, từ đầu năm đến nay, trên địa bàn trạm chưa ghi nhận vụ cháy rừng hay vi phạm nổi cộm. Kết quả này không đến từ may mắn, mà là hệ quả của việc kiểm soát chặt ngay từ đầu. Bởi phía sau đó, tình trạng “gặm nhấm” rừng vẫn còn, chỉ khác là được phát hiện sớm và ngăn chặn kịp thời.

Trong bối cảnh thời tiết khô hanh kéo dài, khu vực Đam Rông được dự báo cháy rừng ở cấp IV và cấp V, đây là mức nguy hiểm và cực kỳ nguy hiểm. Điều này khiến công tác phòng cháy không thể chậm trễ. Ngay từ đầu mùa khô, trạm đã xây dựng lịch trực, lịch tuần tra cụ thể cho từng cán bộ và các hộ nhận khoán. Các phương án phòng cháy, chữa cháy rừng được chuẩn bị song song với việc phát dọn thực bì, làm đường ranh cản lửa và chủ động xử lý vật liệu cháy trước thời điểm cao điểm.

Theo anh Phạm Hoàng Thiện - Phó phụ trách Trạm QLBVR Đạ R’Măng: Không có tuyến tuần tra cố định, bởi thực tế cho thấy, các đối tượng vi phạm luôn theo dõi quy luật hoạt động của lực lượng chức năng. Thay vào đó, cán bộ trạm lựa chọn thời điểm và vị trí linh hoạt, tập trung vào những khu vực dễ phát sinh phát phá, những thời điểm đối tượng có thể lợi dụng để vào rừng. “Một ngày làm việc vì thế không lặp lại theo khuôn mẫu. Buổi sáng dành cho tuần tra, kiểm tra hiện trạng rừng, nắm bắt thông tin tại các tiểu khu phụ trách. Buổi chiều, lực lượng trực chốt tại các điểm có nguy cơ cao, sẵn sàng ứng phó khi có tình huống phát sinh. Lịch trực 24/24h được duy trì liên tục, kể cả ngày nghỉ hay lễ, tết”, anh Thiện nói.

Công tác QLBVR được triển khai linh hoạt theo từng thời điểm và khu vực

Giữ rừng từ sự đồng hành của cộng đồng

Bên cạnh lực lượng chuyên trách, mạng lưới 141 hộ nhận khoán bảo vệ rừng đang góp phần quan trọng trong việc giữ rừng tại Đạ R’Măng. Họ không chỉ nhận khoán diện tích cụ thể, mà còn trở thành những người theo dõi, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trong rừng. Trong số đó, bà K’ Doanh (42 tuổi) với gần 30 ha nhận khoán là một trong những hộ gắn bó nhiều năm với công việc này. Là người K’ho theo chế độ mẫu hệ, họ vừa là lao động chính, vừa là người quyết định trong gia đình. Việc tham gia nhận khoán bảo vệ rừng vì thế không chỉ là trách nhiệm, mà còn gắn với sinh kế và sự ổn định cuộc sống.

Hơn 3 năm gắn bó với rừng, những người phụ nữ ấy không xa lạ với những buổi đi rừng kiểm tra, phát hiện dấu hiệu xâm lấn hay cảnh báo nguy cơ cháy. “Rừng gần nhà, mình đi thường xuyên nên thấy có dấu hiệu lạ là báo ngay cho trạm. Giữ rừng cũng là giữ đất sống của mình”, bà K’ Doanh nói.

Sự hiện diện thường xuyên của các hộ nhận khoán đã góp phần thu hẹp khoảng trống mà lực lượng chuyên trách khó có thể bao quát hết. Những thông tin từ người dân giúp việc phát hiện sớm các nguy cơ trở nên kịp thời hơn. Từ thực tế đó, công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức người dân được xác định là một trong những yếu tố then chốt. Trạm phối hợp với chính quyền địa phương, kiểm lâm và các đơn vị liên quan để hướng dẫn người dân sử dụng lửa an toàn, hạn chế đốt nương rẫy trong thời điểm nguy cơ cao.

Theo anh Phạm Hoàng Thiện, để giữ được rừng trong điều kiện hiện nay, trước hết phải nâng cao ý thức của người dân sống gần rừng. Song song đó là việc quan tâm đến sinh kế, hạn chế tình trạng người dân sống đan xen trong rừng và cần có những chế tài đủ mạnh đối với các hành vi vi phạm. Những yếu tố này không tách rời, mà bổ trợ lẫn nhau. Khi người dân có sinh kế ổn định, áp lực lên rừng sẽ giảm. Khi ý thức được nâng lên, những hành vi vi phạm sẽ khó xảy ra hơn. Và khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng chuyên trách và cộng đồng, việc phát hiện, xử lý nguy cơ cháy rừng sẽ kịp thời hơn.