Công nghệ đồng hành cùng tuổi già

Robot hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi.

Áp lực từ xã hội già hóa

Già hóa dân số đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với hệ thống y tế và an sinh xã hội trên toàn thế giới. Theo Liên hợp quốc (LHQ), tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên dự kiến tăng từ khoảng 10% dân số toàn cầu năm 2022 lên 16% vào năm 2050, tương đương cứ 6 người sẽ có 1 người cao tuổi. Trong khi đó, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Đại học Harvard cho biết hiện thế giới đã có hơn 1 tỷ người trên 60 tuổi và con số này được dự báo sẽ tăng gấp đôi trong vòng 25 năm tới.

Già hóa dân số không chỉ làm gia tăng gánh nặng bệnh tật mà còn kéo theo tình trạng cô đơn, suy giảm nhận thức và sự phụ thuộc ngày càng lớn của người cao tuổi vào gia đình hoặc các cơ sở chăm sóc. Theo tổng hợp của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Đại học Harvard, cảm giác cô đơn kéo dài có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe tương đương việc hút khoảng 15 điếu thuốc lá mỗi ngày, đồng thời làm tăng nguy cơ trầm cảm, sa sút trí tuệ và tử vong sớm.

Thêm vào đó, nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, Australia, Nhật Bản và các nước châu Âu đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực chăm sóc người cao tuổi. Trong khi nhu cầu chăm sóc tại nhà ngày càng tăng, số lượng điều dưỡng và nhân viên hỗ trợ không theo kịp tốc độ già hóa dân số, tạo áp lực lớn lên các hệ thống chăm sóc hiện nay.

Bên cạnh những thách thức về sức khỏe và nhân lực, nhận thức của người cao tuổi đối với công nghệ cũng đang thay đổi nhanh chóng. Khảo sát năm 2025 của Hiệp hội Người nghỉ hưu Mỹ (AARP) cho thấy 46% người từ 80 tuổi trở lên xem công nghệ là công cụ hỗ trợ tích cực cho quá trình lão hóa khỏe mạnh. Đáng chú ý, gần như toàn bộ người tham gia khảo sát đều đang sử dụng ít nhất một thiết bị công nghệ trong cuộc sống hằng ngày.

Đồng hành cùng tuổi già

AI và các thiết bị thông minh đang mở ra nhiều giải pháp mới trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Các thiết bị đeo có thể theo dõi liên tục các chỉ số sức khỏe, phát hiện nguy cơ té ngã và hỗ trợ người dùng duy trì khả năng vận động; trong khi AI có thể dự đoán nguy cơ nhập viện, nhận diện sớm dấu hiệu sa sút trí tuệ và xây dựng phác đồ chăm sóc phù hợp. Một số nghiên cứu còn sử dụng AI để phân tích những thay đổi nhỏ trong giọng nói nhằm phát hiện sớm bệnh Alzheimer và các dạng suy giảm nhận thức.

Bên cạnh AI, robot chăm sóc đang trở thành một trong những lĩnh vực phát triển nhanh nhất của ngành công nghệ người cao tuổi. Tại Triển lãm Điện tử tiêu dùng quốc tế CES 2026 tổ chức tại Mỹ, robot hình người GR-3 của Công ty Fourier (Trung Quốc) đã thu hút sự chú ý khi có thể nhận diện khuôn mặt, giao tiếp bằng mắt, trò chuyện tự nhiên, chơi cờ và hỗ trợ lấy nước hoặc thuốc cho người sử dụng. Robot cao khoảng 1,65m, nặng 71kg và được phát triển như một trợ lý chăm sóc sức khỏe trong gia đình.

Thiết bị Luna của Công ty Cairns Health (Mỹ) được thiết kế như một trợ lý sức khỏe AI hoạt động 24/7. Luna có thể nhắc uống thuốc, nhắc lịch khám bệnh, trò chuyện hằng ngày và theo dõi các chỉ số sức khỏe bằng công nghệ radar sóng milimet mà không cần sử dụng camera. Giải pháp này vừa giúp bảo vệ quyền riêng tư, vừa có khả năng phát hiện những thay đổi bất thường trong sinh hoạt như mất ngủ, giảm vận động hoặc thay đổi thói quen ăn uống.

Không chỉ hỗ trợ sức khỏe thể chất, nhiều công nghệ mới còn tập trung giải quyết vấn đề cô đơn tuổi già. Robot Jennie của Công ty Tombot (Mỹ) được thiết kế dưới hình dạng một chú chó Golden Retriever, có thể phản ứng với giọng nói, tiếp xúc và tạo ra các tương tác cảm xúc cho người cao tuổi sống một mình hoặc mắc chứng sa sút trí tuệ.

Tại Australia, robot đồng hành Abi do Công ty Andromeda phát triển có khả năng giao tiếp bằng 90 ngôn ngữ, nhận diện khuôn mặt, ghi nhớ các cuộc trò chuyện và nhận biết cảm xúc của người dùng. Robot này hiện đã được triển khai tại nhiều cơ sở chăm sóc người cao tuổi nhằm hỗ trợ giao tiếp và giảm cảm giác cô lập xã hội.

Theo ông Wang Yanbing – Đồng sáng lập kiêm Giám đốc vận hành Công ty Deyin Tech (Trung Quốc), công nghệ cần giúp người cao tuổi tự tin và độc lập hơn thay vì nhắc họ về những hạn chế của tuổi tác. Ông cho rằng các hệ thống AI trong tương lai sẽ trở thành cầu nối giữa người cao tuổi với gia đình, bác sĩ và các dịch vụ hỗ trợ.

Dù vẫn còn những rào cản về chi phí, quyền riêng tư và khả năng tiếp cận, công nghệ đang mở ra những hướng đi mới trong chăm sóc người cao tuổi. AI, robot và các thiết bị thông minh được kỳ vọng sẽ trở thành những công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp người cao tuổi sống độc lập, an toàn và duy trì kết nối với cộng đồng.