Công nghệ lượng tử: Việt Nam không thể chậm chân

Chuyên gia cho rằng Việt Nam cần sớm xây dựng chiến lược quốc gia về công nghệ lượng tử, đầu tư nhân lực và hạ tầng để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Ngày 19-6, tại TPHCM, ĐHQG TPHCM phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học quốc gia "Công nghệ lượng tử trong kỷ nguyên mới: Xu hướng quốc tế, cơ hội và yêu cầu đặt ra cho Việt Nam".

Hội thảo nhằm nhận diện cơ hội, thách thức và các yêu cầu đặt ra đối với Việt Nam trong nghiên cứu, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, xây dựng hạ tầng và từng bước hình thành năng lực công nghệ chiến lược trong lĩnh vực lượng tử.

Sự kiện quy tụ các nhà hoạch định chính sách, đại diện Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, ĐHQG Hà Nội cùng nhiều chuyên gia hàng đầu về công nghệ lượng tử.

GS- TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc ĐHQG TPHCM

GS- TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc ĐHQG TPHCM

Phát biểu tại hội thảo, GS- TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc ĐHQG TPHCM, nhấn mạnh công nghệ lượng tử không chỉ là một hướng nghiên cứu mới mà đang dần trở thành năng lực công nghệ chiến lược, có thể tác động sâu sắc đến an ninh, kinh tế, khoa học và năng lực cạnh tranh quốc gia. Theo bà, vấn đề đặt ra hiện nay không còn là có nên ưu tiên công nghệ lượng tử hay không mà là làm thế nào để Việt Nam có đủ tốc độ, nền tảng và năng lực tự chủ để từng bước làm chủ công nghệ này, giảm phụ thuộc vào bên ngoài và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ chiến lược toàn cầu.

Các đại biểu tham dự đã tập trung thảo luận những vấn đề mang tính chiến lược nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong phát triển hệ sinh thái lượng tử tại Việt Nam, hướng tới chuyển đổi từ nghiên cứu hàn lâm đơn lẻ sang kiến tạo năng lực quốc gia, phục vụ nhu cầu công nghiệp, chuỗi cung ứng và thương mại hóa công nghệ.

Theo TS Nguyễn Hoàng Dương, Phó trưởng Ban Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, công nghệ lượng tử đang trở thành lĩnh vực cạnh tranh chiến lược toàn cầu với tiềm năng tạo đột phá trong tính toán, bảo mật thông tin và cảm biến chính xác.

Từ kinh nghiệm quốc tế, ông cho rằng Việt Nam cần sớm xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, đầu tư đào tạo nguồn nhân lực liên ngành, phát triển hạ tầng nghiên cứu hiện đại và đẩy mạnh hợp tác quốc tế.

Trong khi đó, TS Nguyễn Quốc Hưng, Viện trưởng Viện Công nghệ lượng tử (ĐHQG Hà Nội), cho biết Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều điểm nghẽn như hạn chế về nguồn nhân lực, hạ tầng nghiên cứu, khả năng tiếp cận công nghệ quốc tế và thiếu cơ chế điều phối cấp quốc gia.

TS Trần Nguyên Lân - Trường ĐH Khoa học tự nhiên- ĐHQG TPHCM

TS Trần Nguyên Lân - Trường ĐH Khoa học tự nhiên- ĐHQG TPHCM

Chia sẻ về hiện trạng nghiên cứu và đào tạo công nghệ lượng tử tại ĐHQG TPHCM, TS Trần Nguyên Lân (Trường ĐH Khoa học tự nhiên- ĐHQG TPHCM) cho biết các trường thành viên đã hình thành nền tảng nghiên cứu đa ngành, các nhóm nghiên cứu về tính toán lượng tử, bảo mật và vật liệu lượng tử, đồng thời từng bước triển khai đào tạo chuyên ngành liên quan. Tuy nhiên, lĩnh vực này vẫn gặp nhiều hạn chế về nhân lực, hạ tầng và kết nối doanh nghiệp.

Các chuyên gia cũng cảnh báo về những rủi ro an ninh phi truyền thống do sự phát triển nhanh chóng của công nghệ lượng tử, đặc biệt là các thách thức về an toàn thông tin. Song song đó, lĩnh vực này mở ra nhiều cơ hội trong cảm biến và đo lường chính xác, mô phỏng vật liệu, hóa học lượng tử, tối ưu hóa, quang tử, vật liệu tiên tiến và tích hợp hệ thống, tạo dư địa để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ lượng tử toàn cầu.

Đề xuất mô hình "Hub-and-Nodes" cho công nghệ lượng tử

Hội thảo công bố đề xuất khung kiến trúc chiến lược mạng lưới "Hub-and-Nodes" giai đoạn 2026-2045. Theo đó, một Trung tâm Quốc gia sẽ giữ vai trò điều phối, kết nối và phân bổ nguồn lực cho năm hạt nhân gồm Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, ĐHQG Hà Nội, ĐHQG TPHCM và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Mô hình được kỳ vọng khắc phục tình trạng phân tán nguồn lực, thúc đẩy chia sẻ hạ tầng nghiên cứu, tăng cường phối hợp liên ngành và rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thương mại hóa sản phẩm.

Huy Lân

Nguồn NLĐ: https://nld.com.vn/cong-nghe-luong-tu-viet-nam-khong-the-cham-chan-196260619100818384.htm