Công nghiệp, tiêu dùng nội địa thúc đẩy tăng trưởng giai đoạn cuối năm

Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương vừa phát hành báo cáo Tình hình kinh tế - xã hội thế giới và trong nước tác động đến phát triển công nghiệp, năng lượng và thương mại Việt Nam tháng 6/2026.

Báo cáo là kết quả tổng hợp, phân tích thông tin do Viện thu thập, đồng thời tiếp thu các ý kiến đánh giá, góp ý của các chuyên gia, nhà khoa học tại hội thảo cùng chủ đề do TS. Hoàng Trường, Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương chủ trì ngày 2/7.

TS. Hoàng Trường, Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương chủ trì hội thảo. Ảnh: Lê An

Tiêu dùng trong nước được kỳ vọng tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng

Trong 6 tháng đầu năm 2026, kinh tế trong nước tiếp tục duy trì ổn định, tạo nền tảng cho tăng trưởng công nghiệp, năng lượng và thương mại. Nhu cầu điện tăng mạnh với công suất cực đại toàn quốc tăng 13,5% so với cùng kỳ năm 2025. Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao năng lực hệ thống điện, bảo đảm cung ứng ổn định, đồng thời đẩy mạnh quản lý phụ tải và sử dụng điện hiệu quả nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế.

Điện khí LNG tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng khi đóng góp trên 3.000 MW vào giờ cao điểm. Việc chủ động thu xếp nguồn LNG dài hạn kết hợp với nguồn giao ngay góp phần nâng cao tính linh hoạt trong cung ứng.

Lĩnh vực công nghiệp tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng của nền kinh tế, với công nghiệp chế biến, chế tạo là ngành dẫn dắt. Sự ổn định kinh tế vĩ mô, đẩy mạnh đầu tư công, thu hút vốn đầu tư nước ngoài và phục hồi đơn hàng xuất khẩu tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất.

Diễn biến chỉ số PMI (Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng) cho thấy hoạt động sản xuất duy trì xu hướng phục hồi, đồng thời khẳng định yêu cầu tiếp tục phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực tự chủ của chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường trong nước.

Hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục khởi sắc, trong đó nhập khẩu tăng chủ yếu ở nhóm máy móc, thiết bị, linh kiện và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất. Đáng chú ý, tư liệu sản xuất chiếm 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu trong 6 tháng đầu năm, cho thấy doanh nghiệp đang chủ động chuẩn bị đầu vào để mở rộng sản xuất, đáp ứng đơn hàng xuất khẩu và nhu cầu đầu tư. Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong xuất khẩu với mức xuất siêu 8,3 tỷ USD, góp phần duy trì đà tăng trưởng thương mại.

Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: Lê An

Tiêu dùng trong nước được dự báo tiếp tục là một động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế trong 6 tháng cuối năm. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng nhiều khả năng tiếp tục tăng trưởng, với động lực đến từ tiêu dùng hộ gia đình, thương mại điện tử và mùa mua sắm cuối năm. Kết quả này được hỗ trợ bởi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, công tác điều hành giá, bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu và bình ổn thị trường, qua đó tiếp tục củng cố vai trò của thị trường trong nước đối với tăng trưởng kinh tế.

Đề xuất nhiều giải pháp nâng cao hiệu quả

Về quản lý nhà nước, báo cáo nhận định hoạt động nhập khẩu vẫn đang được kiểm soát, đồng thời đề xuất tiếp tục triển khai các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực kinh tế trong nước, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Báo cáo cũng kiến nghị hoàn thiện các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp theo hướng mở rộng tiếp cận thị trường, duy trì đơn hàng, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn xanh, thúc đẩy chuyển đổi số, xúc tiến thương mại và tăng cường tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Cùng với đó, cần định hướng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) theo hướng ưu tiên chất lượng liên kết với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa, đẩy mạnh chế biến sâu và tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Đối với lĩnh vực năng lượng, báo cáo kiến nghị điều hành giá xăng dầu linh hoạt, tận dụng dư địa giảm của giá dầu thế giới và tiếp tục các chính sách thuế phù hợp nhằm góp phần kiểm soát lạm phát. Đồng thời, cần bảo đảm cung ứng điện trong mùa cao điểm thông qua huy động tối ưu nguồn và lưới điện, điều tiết hợp lý các hồ chứa, đẩy mạnh tiết kiệm điện, điều chỉnh phụ tải và chủ động bảo đảm nguồn cung than, khí, dầu cho phát điện. Việc đa dạng hóa thị trường và tuyến nhập khẩu nhiên liệu ngoài khu vực Trung Đông, đồng thời nghiên cứu khả năng kết nối với các nguồn cung lục địa như Trung Á và Nga cũng được xem là giải pháp giảm thiểu rủi ro từ biến động nguồn cung quốc tế.

Báo cáo cũng đề xuất nâng quy mô dự trữ xăng dầu quốc gia, tận dụng giai đoạn giá nhiên liệu có thể giảm sâu trong năm 2027 để đàm phán các hợp đồng nhập khẩu dài hạn với giá thuận lợi. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu kinh nghiệm của Nhật Bản và Hàn Quốc trong phát triển cơ cấu nguồn điện cân bằng giữa điện nền và năng lượng tái tạo; đẩy nhanh tiến độ các dự án nguồn và lưới điện trọng điểm theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đồng thời chuẩn bị hạ tầng điện phục vụ APEC 2027.