Công nghiệp TP.HCM tăng tốc hai chữ số, doanh nghiệp nội địa dần 'bắt nhịp' chuỗi giá trị

Thông tin này được Sở Công Thương TP.HCM chia sẻ tại họp báo cung cấp thông tin về các vấn đề kinh tế - xã hội chiều 16.4 do Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM phối hợp Sở Văn hóa và Thể thao tổ chức.

Sở Công Thương cho biết chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) toàn ngành tăng 11% so với cùng kỳ. Động lực chính vẫn đến từ ngành chế biến, chế tạo - là lĩnh vực được xem là “xương sống” của công nghiệp Thành phố - với mức tăng 12,4%. Con số này không chỉ phản ánh sức chống chịu của doanh nghiệp trước áp lực chi phí và logistics, mà còn cho thấy sự phục hồi rõ nét của nhu cầu thị trường.

Đi sâu vào từng nhóm ngành, bức tranh tăng trưởng có nhiều điểm nhấn đáng chú ý. Sở Công Thương cho biết nhóm hóa chất và sản phẩm hóa chất tăng tới 44%, nằm trong số những ngành tăng mạnh nhất, cho thấy nhu cầu từ sản xuất và tiêu dùng đang cải thiện rõ rệt. Đáng chú ý hơn là lĩnh vực lọc hóa dầu (than cốc, dầu mỏ tinh chế) ghi nhận mức tăng đột biến 212%, một con số hiếm thấy trong nhiều năm trở lại đây.

Bên cạnh đó, các ngành gắn với nền tảng sản xuất như phương tiện vận tải tăng 20,6%; sản phẩm kim loại đúc sẵn tăng 17,3%; vật liệu xây dựng tăng 21,3%. Ngành chế biến thực phẩm - trụ cột ổn định của công nghiệp Thành phố - tiếp tục tăng trưởng 14,2%. Ngành gỗ và sản phẩm từ gỗ cũng ghi nhận mức tăng 14,8%, trong đó riêng gỗ dán tăng tới 30,1%, còn đồ nội thất tăng gần 15%.

Không gian triển lãm thiết bị, công nghệ và vật liệu mới tại ProPak Vietnam 2026, DrinkTech Vietnam 2026 và Plastics & Rubber Vietnam 2026 vừa diễn ra tại TP.HCM. Ảnh: T.D.

Ở cấp độ sản phẩm, nhiều mặt hàng ghi nhận sản lượng tăng khá cao như gỗ dán (30,1%), dầu đậu nành thô (25,2%), nước chấm các loại (19%), thuốc lá (15,1%), đồ gỗ nội thất (14,9%) và sữa, kem chưa cô đặc (11,9%). Những con số này phần nào phản ánh sự phục hồi đồng đều ở cả nhóm hàng công nghiệp chế biến lẫn tiêu dùng thiết yếu.

Từ các số liệu trên, Sở Công Thương nhìn nhận một số chuyển biến đáng chú ý trong nội tại nền sản xuất. Trước hết, doanh nghiệp nội địa đang dần nâng cao vai trò trong chuỗi giá trị, đặc biệt ở các lĩnh vực như chế biến thực phẩm, sản phẩm gỗ và cơ khí chế tạo. Đây vốn là những ngành có tính lan tỏa lớn và gắn với năng lực sản xuất thực của nền kinh tế.

Song song đó, khoảng cách giữa doanh nghiệp trong nước và khối FDI đang từng bước được thu hẹp. Trong bối cảnh thị trường biến động, nhiều doanh nghiệp nội địa vẫn duy trì được đơn hàng, chủ động hơn về nguồn nguyên liệu cũng như khai thác thị trường trong nước.

Dù vậy, Sở Công Thương cũng đánh giá bức tranh không hoàn toàn màu hồng. Thực tế cho thấy doanh nghiệp nội địa vẫn còn những hạn chế cố hữu về quy mô, công nghệ lõi và khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc chuyển dịch từ gia công, sản xuất đơn giản sang nâng cao hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng vẫn diễn ra chậm so với yêu cầu thực tiễn.

Trong bối cảnh đó, chính sách hỗ trợ đang được Thành phố điều chỉnh theo hướng tập trung và thực chất hơn. Một trong những động thái đáng chú ý là việc ban hành Kế hoạch 136/KH-UBND ngày 11.4.2026, nhằm triển khai các giải pháp hỗ trợ phát triển doanh nghiệp và sản phẩm ngành cơ khí - tự động hóa.

Kế hoạch này đặt trọng tâm vào việc xác định nhóm sản phẩm công nghiệp chủ lực và tiềm năng, đồng thời thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực, xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường. Các giải pháp về vốn, kích cầu đầu tư, ứng dụng công nghệ, truyền thông và hỗ trợ mặt bằng sản xuất cũng được thiết kế đồng bộ, thay vì triển khai rời rạc như trước.

Với ngành cao su - nhựa, một mắt xích quan trọng trong chuỗi hóa chất, chính sách riêng cũng đang được UBND TP.HCM xem xét và dự kiến ban hành trong thời gian tới, cho thấy cách tiếp cận theo chuỗi ngành đang dần rõ nét.

Ở góc độ tài chính, Thành phố đang xây dựng dự thảo Nghị quyết mới về hỗ trợ lãi suất cho các dự án vay vốn từ Công ty Đầu tư tài chính nhà nước TP.HCM. Điểm đáng chú ý là mức hỗ trợ có thể lên tới 100% lãi vay đối với các lĩnh vực ưu tiên như công nghiệp trọng yếu (cơ khí, hóa dược), y tế và giáo dục. Nếu được thông qua, đây sẽ là cú hích đáng kể giúp doanh nghiệp giảm chi phí vốn và mạnh dạn đầu tư vào chiều sâu.

Không dừng ở đó, các hoạt động xúc tiến thương mại và đầu tư cũng đang được tổ chức lại theo hướng quy mô lớn, có trọng tâm. Kế hoạch xúc tiến thương mại năm 2026 tập trung hỗ trợ các ngành hàng chủ lực, có lợi thế cạnh tranh và tiềm năng xuất khẩu, đồng thời đẩy mạnh quảng bá thương hiệu sản phẩm và doanh nghiệp.

Song song, Chương trình xúc tiến đầu tư năm 2026 đặt mục tiêu tăng cường giới thiệu môi trường, chính sách và cơ hội đầu tư của TP.HCM, đồng thời công bố danh mục các dự án thu hút đầu tư giai đoạn 2026–2030 tới cộng đồng nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Theio Sở Công Thương mức tăng trưởng hai con số của ngành chế biến, chế tạo trong quý I không chỉ là tín hiệu tích cực về mặt số liệu. Quan trọng hơn, nó phản ánh một xu hướng chuyển dịch: từ tăng trưởng dựa vào mở rộng quy mô sang tăng trưởng dựa trên chất lượng, với trọng tâm là công nghệ, tài chính và thị trường.

Trong thời gian tới, cơ quan này cho biết sẽ tiếp tục tham mưu để tập trung nguồn lực phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, đặc biệt là cơ khí và hóa dược. Mục tiêu không chỉ là duy trì đà tăng trưởng, mà còn nâng cao tính tự chủ và sức cạnh tranh của toàn bộ nền công nghiệp Thành phố trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.