Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Cần sớm hoàn thiện mô hình quản lý an toàn thực phẩm toàn quốc

Khảo sát từ thực tiễn để xây dựng mô hình thống nhất

Ngày 16/4, đoàn công tác của Bộ Y tế do Bộ trưởng Đào Hồng Lan dẫn đầu đã làm việc với UBND TPHCM nhằm khảo sát mô hình quản lý an toàn thực phẩm (ATTP).

Theo Bộ trưởng, việc khảo sát không chỉ nhằm đánh giá mô hình đang vận hành tại TPHCM mà còn là bước quan trọng để Bộ Y tế hoàn thiện đề án quản lý ATTP thống nhất từ Trung ương đến địa phương – nhiệm vụ được giao trong các chỉ đạo của Bộ Chính trị, Chính phủ.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tại buổi làm việc.

"Thời gian không còn nhiều, trong khi yêu cầu đặt ra là rất cấp bách. Chúng tôi mong muốn lắng nghe đầy đủ thực tiễn, đặc biệt là những khó khăn, vướng mắc để có cơ sở hoàn thiện đề án một cách sát thực" - Bộ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh.

Trước đó, Việt Nam từng thí điểm mô hình Ban quản lý ATTP tại TPHCM, Đà Nẵng và Bắc Ninh. Tuy nhiên, sau quá trình sắp xếp bộ máy, hiện chỉ TPHCM duy trì và nâng cấp thành Sở ATTP theo cơ chế đặc thù của Quốc hội.

Theo Bộ trưởng, dù mỗi địa phương có đặc thù riêng, nhưng những kinh nghiệm từ giai đoạn thí điểm là "dữ liệu quý" để xây dựng mô hình quản lý hiệu quả, thống nhất trên phạm vi cả nước.

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Nguyễn Mạnh Cường – Phó Chủ tịch UBND TPHCM cho biết, với quy mô dân số lớn, nhu cầu tiêu thụ thực phẩm tại TPHCM luôn ở mức rất cao, kéo theo áp lực lớn trong công tác quản lý.

Báo cáo từ Sở ATTP TPHCM cho thấy, thành phố hiện có hơn 20.000 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm; hàng nghìn bếp ăn tập thể, trường học và khu công nghiệp – những khu vực tiềm ẩn nguy cơ cao về mất an toàn thực phẩm.

Ông Nguyễn Mạnh Cường – Phó Chủ tịch UBND TPHCM cho biết, nhu cầu tiêu thụ thực phẩm tại TPHCM luôn ở mức rất cao, kéo theo áp lực lớn trong công tác quản lý.

Bà Phạm Khánh Phong Lan – Giám đốc Sở ATTP TPHCM nhìn nhận, việc hình thành Sở ATTP giúp tập trung đầu mối quản lý, tạo thuận lợi trong điều phối và xử lý sự cố. Tuy nhiên, mô hình này cũng đang đối mặt với nhiều thách thức.

Một trong những khó khăn lớn là nguồn nhân lực. Từ năm 2017 đến nay, việc tuyển dụng mới rất hạn chế trong khi nhân sự liên tục giảm do nghỉ việc hoặc chuyển công tác. Tình trạng "già hóa đội ngũ" đang dần rõ nét, ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, áp lực công việc ngày càng tăng khi thành phố mở rộng quy mô, trong khi biên chế không được bổ sung tương xứng.

Bà Phạm Khánh Phong Lan báo cáo thực tiễn mô hình quản lý ATTP tại TPHCM.

"Điểm nghẽn" thanh tra, kiểm tra cần được tháo gỡ

Một trong những vấn đề được nhấn mạnh tại buổi làm việc là bất cập trong cơ chế thanh tra, kiểm tra ATTP. Theo lãnh đạo Sở ATTP TPHCM, quy trình thanh tra hiện nay còn rườm rà, phụ thuộc nhiều vào thủ tục hành chính, khiến việc kiểm tra thực tế bị chậm trễ. Trong khi đó, thị trường thực phẩm diễn biến nhanh, nhiều vi phạm mang tính thời điểm, nếu không kiểm tra kịp thời sẽ khó phát hiện.

Đáng chú ý, việc thanh tra theo kế hoạch có thể làm giảm hiệu quả do doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị đối phó. Trong khi đó, thanh tra đột xuất lại gặp rào cản về thẩm quyền và quy trình pháp lý.

"Chúng ta đang bị 'trói tay' trong khi yêu cầu thực tiễn đòi hỏi phải linh hoạt hơn. Nếu không cải tiến, rất khó nâng cao hiệu quả quản lý" – lãnh đạo Sở ATTP TPHCM nêu quan điểm.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan ghi nhận những khó khăn này và cho biết đây chính là những vấn đề cốt lõi cần được giải quyết trong đề án sắp tới.

Ngoài vấn đề tổ chức bộ máy, các đại biểu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn – từ sản xuất đến tiêu dùng.

TPHCM đã triển khai nhiều chương trình phối hợp với các tỉnh, thành để phát triển nguồn thực phẩm sạch, truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Tuy nhiên, việc tiêu thụ vẫn gặp khó do giá thành cao, trong khi người tiêu dùng vẫn có xu hướng lựa chọn sản phẩm giá rẻ.

Theo bà Phạm Khánh Phong Lan, đây là "bài toán kép": Vừa phải nâng cao nhận thức người dân, vừa hỗ trợ doanh nghiệp duy trì chất lượng trong bối cảnh kinh tế khó khăn.

"Thực phẩm an toàn không thể chỉ dựa vào quản lý nhà nước mà cần sự tham gia của cả doanh nghiệp và người tiêu dùng" - Giám đốc Sở ATTP TPHCM nói.

Bên cạnh đó, công tác truyền thông đã có chuyển biến tích cực, giúp người dân quan tâm hơn đến ATTP. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra thách thức khi thông tin tiêu cực dễ gây hoang mang nếu không được kiểm chứng.

Quang cảnh buổi làm việc.

Kết luận buổi làm việc, Bộ trưởng Đào Hồng Lan đánh giá cao nỗ lực của TPHCM trong việc duy trì và phát triển mô hình Sở ATTP – một mô hình "đi trước" trong cả nước.

Bộ trưởng cho rằng, việc tổ chức một đầu mối quản lý là hướng đi phù hợp, giúp tăng tính chủ động và trách nhiệm trong xử lý các vấn đề liên quan đến ATTP.

Tuy nhiên, để mô hình này phát huy hiệu quả, cần đồng bộ nhiều giải pháp, từ hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thanh tra, đến bổ sung nguồn nhân lực và tăng cường phối hợp liên ngành.

"Kinh nghiệm từ TPHCM sẽ là cơ sở quan trọng để chúng tôi xây dựng đề án trình Chính phủ. Mục tiêu là hình thành một hệ thống quản lý ATTP hiệu quả, thống nhất, đáp ứng yêu cầu bảo vệ sức khỏe nhân dân trong tình hình mới" - Bộ trưởng nhấn mạnh.