Công nghiệp văn hóa là đây - Mường Lò vỡ òa trong 'Xòe Thái - Trọn một vòng yêu'

Những tràng vỗ tay không ngớt, niềm xúc động dâng trào và vòng xòe tiếp tục nối dài sau khi chương trình khép lại đã cho thấy sức lay động của "Xòe Thái - Trọn một vòng yêu". Với câu chuyện tình yêu thủy chung, những làn điệu Khắp Thái da diết, công nghệ trình diễn hiện đại và đại cảnh quy tụ 2.026 người, chương trình đã biến di sản thành trải nghiệm nghệ thuật mãn nhãn, khơi dậy niềm tự hào của cộng đồng. Đó cũng là một gợi mở về cách tài nguyên văn hóa có thể trở thành sản phẩm giàu sức hấp dẫn của công nghiệp văn hóa.

Báo Thể Thao & Văn Hóa - Thông tấn xã Việt Nam

2 giờ trước Gốc

Dưới bầu trời Pháo hoa rực rỡ là vòng xòe 2.026 người trên sân vận động Nghĩa Lộ

Tối 16/10, tại Sân vận động Nghĩa Lộ, phường Nghĩa Lộ, tỉnh Lào Cai, chương trình nghệ thuật "Xòe Thái - Trọn một vòng yêu" diễn ra trong khuôn khổ khai mạc Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026. Hơn 10.000 khán giả chứng kiến một không gian sân khấu rộng lớn, nơi câu chuyện tình yêu của đôi trai gái người Thái được kể bằng âm nhạc, vũ đạo, ánh sáng và công nghệ trình chiếu.

Điều đọng lại sau những đại cảnh rực rỡ không chỉ là sự choáng ngợp trước quy mô dàn dựng. Đó còn là cảm giác văn hóa của chính mình được tôn vinh, được kể bằng một ngôn ngữ nghệ thuật mới mà vẫn giữ nguyên mạch nguồn truyền thống.

Khi câu chuyện tình yêu mở ra cả một không gian văn hóa

Lấy cảm hứng từ "Xống chụ xon xao" - kiệt tác truyện thơ dân gian của người Thái, Tổng đạo diễn Lê Hải Yến xây dựng chương trình qua ba chương: "Mầm thương", "Sợi nhớ" và "Vòng yêu". Từ những rung động đầu đời đến tháng ngày xa cách, đợi chờ rồi đoàn tụ, câu chuyện tình yêu cũng mở ra đời sống văn hóa Mường Lò với phong tục, dân ca, nghi lễ và sinh hoạt cộng đồng.

Mầm thương bắt đầu từ thuở khai khoang dựng bản... bên dòng Nậm Thìa

Ở "Mầm thương", hình ảnh khai hoang, dựng bản, cày bừa, gieo mạ bên dòng Nậm Thia đưa khán giả về với miền sơn cước. Sàn hoa Hạn Khuống trở thành nơi trai gái gặp gỡ, giao duyên trong tiếng sáo, tiếng đàn và những làn điệu Khắp Thái. Sợi "xai peng" - biểu tượng của sự gắn kết giữa hai trái tim được trao đi như lời hẹn ước, đặt nền móng cho câu chuyện về tình yêu và lòng thủy chung.

Suối tóc xuân thì của người con gái Thái được thể hơn rất thơ trên sân khấu

Sang "Sợi nhớ", tình yêu đối diện với thử thách khi chàng trai mang trầu cau đến dạm ngõ nhưng phải đáp ứng yêu cầu sính lễ. Anh hẹn mùa hoa ban trở lại, còn cô gái ở nhà dệt khăn thổ cẩm, gửi nỗi nhớ vào từng sợi chỉ. Những mùa Xuân - Hạ - Thu - Đông đi qua, nối dài sự chờ đợi của đôi lứa.

Cao trào được đẩy lên bằng hai câu thơ nổi tiếng trong "Xống chụ xon xao": "Không lấy được nhau mùa hạ, ta sẽ lấy nhau mùa đông/ Không lấy được nhau thời trẻ, ta sẽ tìm nhau khi góa bụa về già". Lời thơ trở thành tiếng lòng của nhân vật, khẳng định khát vọng gắn bó vượt qua thời gian và những ràng buộc của cuộc sống.

Màn trình diễn cùng lời thơ Xống chụ xon xao khiến khán giả ngỡ ngàng (Video: Lê Thư)

Ngày chàng trai trở về với sính lễ, nghi thức Tằng cẩu - nghi lễ quan trọng trong đời sống hôn nhân của phụ nữ Thái đen - được tái hiện trang trọng cùng lời chúc phúc của người mẹ qua làn điệu Khắp Thái. Các chi tiết văn hóa vì thế không đứng riêng như những tiết mục minh họa, mà gắn với bước ngoặt trong cuộc đời nhân vật.

Hình ảnh sinh hoạt đời thường và những nét văn hóa đặc trưng của dân tộc Thái

Theo nhà nghiên cứu văn hóa Thái Lê Thanh Tùng, cố vấn dân tộc học của chương trình, ê-kíp đã lựa chọn những tình tiết từ "Xống chụ xon xao", thể hiện khéo léo cách người Thái gửi gắm yêu thương và không khí một đám cưới có sự chung vui của cả bản Mường. Ông đánh giá Tổng đạo diễn Lê Hải Yến có sự am hiểu văn hóa truyền thống, biết đưa chất liệu dân gian vào kịch bản một cách phù hợp.

Cách kể chuyện này giúp khán giả tiếp cận di sản bằng cảm xúc trước khi đi sâu vào nhận thức. Hạn Khuống hiện diện trong cuộc gặp gỡ giao duyên; "xai peng" trở thành biểu tượng của lời hẹn ước; nghi lễ Tằng cẩu gắn với khoảnh khắc chuyển tiếp trong đời người phụ nữ. Văn hóa được kể từ chính đời sống con người, nhờ đó trở nên gần gũi và dễ tiếp nhận.

Công nghệ mở rộng không gian sân khấu, di sản giữ chiều sâu neo vào trái tim khán giả

Nếu câu chuyện tình yêu là linh hồn, công nghệ mở rộng không gian biểu đạt cho "Xòe Thái - Trọn một vòng yêu". Theo ê-kíp, hệ thống 24 máy chiếu 3D mapping công suất lớn bao phủ hơn 3.000m² sân vận động, đưa cảnh sắc núi rừng, bản làng, mặt trăng, mặt trời và những gam màu thổ cẩm vào một tổng thể sân khấu chuyển động.

"Siêu đám cưới" của bản làng đẹp rực rỡ khi kết hợp cùng công nghệ

Các lớp cảnh quan biến đổi theo diễn biến câu chuyện, từ dựng bản, giao duyên bên sàn hoa Hạn Khuống đến những mùa chờ đợi và ngày cưới. Hình tượng mặt trăng, mặt trời vừa tạo hiệu quả thị giác, vừa gợi nhịp điệu của thời gian, mùa vụ và nỗi mong ngóng của đôi lứa.

Âm nhạc do Giám đốc âm nhạc Mạnh Tiến thực hiện chuyển từ những giai điệu Khắp Thái tình tứ sang sắc thái da diết của chia xa, rồi bừng lên trong tiếng trống, nhịp nhạc và bước chân xòe. Lời hát dân ca kết hợp phụ đề tiếng Việt giúp khán giả theo dõi câu chuyện, đồng thời cảm nhận vẻ đẹp của ngôn ngữ và giai điệu bản địa.

Âm nhạc là sự kết hợp nhuần nhị giữa truyền thống và hiện đại (Video: Lê Thư)

Sự phối hợp giữa âm thanh, ánh sáng, vũ đạo và công nghệ trình chiếu tạo nên những đại cảnh giàu tính tạo hình. Tuy nhiên, sức hấp dẫn của chương trình không nằm riêng ở hiệu ứng kỹ thuật. Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi làm nổi bật những giá trị vốn có của di sản: một lời hẹn, một nghi lễ cưới, một làn điệu dân ca và niềm vui đoàn tụ.

Đặc biệt, chương trình quy tụ 2.026 người dân tộc Thái cùng hàng trăm nghệ sĩ, diễn viên. Sự hiện diện của cộng đồng tạo nên khác biệt căn bản: người dân không chỉ đứng ngoài thưởng thức một màn trình diễn về văn hóa của mình, mà trực tiếp tham gia kể câu chuyện ấy. Ký ức, tri thức phong tục và trải nghiệm của những người thực hành văn hóa đem lại chiều sâu mà công nghệ không thể thay thế.

Sân khấu mãn nhãn với những điệu xòe cổ

Vòng xòe khép lại, niềm tự hào còn lan xa...

Ở chương cuối "Vòng yêu", câu chuyện tình yêu riêng tư mở rộng thành niềm vui chung của bản Mường. Từ ngọn lửa trong lễ cưới, các đội hình xòe dần hình thành, kết nối những con người trong vòng tay cộng đồng. Đại cảnh quy tụ 2.026 người dân trở thành điểm nhấn của chương trình, như một "siêu đám cưới" nơi cả bản cùng chúc phúc cho đôi lứa.

Từ vòng tay của hai người yêu nhau đến vòng tay của cộng đồng, điệu xòe hiện lên như biểu tượng của sự sẻ chia, gắn kết và niềm vui sống. Di sản không còn là đối tượng để ngắm nhìn từ xa, mà trở thành trải nghiệm được cảm nhận bằng chính cơ thể và cảm xúc của con người.

Sức cộng hưởng ấy được thể hiện qua phản ứng của khán giả. Ông Chinoros Benjachavakul, người Thái Lan đã sinh sống tại Việt Nam hơn 20 năm, cho biết những giai điệu dân tộc Thái trong chương trình khiến ông nhớ quê hương. Ông có thể hiểu nhiều câu hát, điệu múa bởi nhận thấy những nét tương đồng giữa văn hóa Thái ở Việt Nam và Thái Lan.

Ông Chinoros Benjachavakul (Thái Lan) không giấu nổi sự phấn khích khi xem chương trình

Với người dân Mường Lò, cảm xúc còn gắn trực tiếp với niềm tự hào về bản sắc của mình. Bà Mai Thị Thanh xúc động khi chứng kiến văn hóa dân tộc được đưa lên sân khấu lớn và tiếp tục tham gia vòng xòe sau khi chương trình kết thúc. Chị Hà Thị Dung, người trực tiếp tham gia trình diễn, chia sẻ niềm hạnh phúc sau nhiều tháng tập luyện để điệu xòe được thể hiện trên sân khấu với sự hỗ trợ của công nghệ. Chị cho biết trải nghiệm ấy khiến mình càng thêm yêu và trân trọng điệu xòe.

Người dân và Du khách xúc động hân hoan khi được chứng kiến chương trình mãn nhãn

Những phản ứng đó cho thấy thành công của chương trình không dừng ở sự tán thưởng dành cho một đêm diễn. Khi cộng đồng thấy văn hóa của mình được tôn vinh bằng một hình thức nghệ thuật hấp dẫn, niềm tự hào có thể trở thành động lực để tiếp tục gìn giữ và trao truyền di sản.

Tổng đạo diễn Lê Hải Yến đã "ăn nắng, dầm sương" cùng ekip để "Trọn một vòng yêu"

Xúc động trước sự đón nhận của khán giả, Tổng đạo diễn Lê Hải Yến cho biết tình yêu dành cho văn hóa Thái là động lực để chị dành trọn tâm sức cho dự án. Chị kể ê-kíp làm việc từ sáng sớm đến 2 giờ sáng hôm sau trong những ngày chuẩn bị, vượt qua nhiều khó khăn và áp lực để hoàn thành chương trình.

"Sau tất cả, tôi nghĩ, điều duy nhất có thể lý giải cho hành trình ấy chính là tình yêu. Chỉ có tình yêu mới tạo nên sức mạnh và nguồn năng lượng lớn lao đến như vậy", chị chia sẻ.

Theo Tổng đạo diễn, vòng xòe chỉ thực sự trọn vẹn khi mỗi bàn tay nắm lấy một bàn tay, khi tình yêu kết nối con người với cộng đồng và cội nguồn văn hóa. Trước sự tiếc nuối của khán giả khi chương trình chỉ diễn ra một đêm, chị ví trải nghiệm ấy như một món ăn ngon, đôi khi cần để người thưởng thức còn chút thòm thèm, mong chờ và lưu luyến.

Tổng đạo diễn Lê Hải Yến vỡ òa cảm xúc sau thành công rực rỡ của chương trình (Video: Lê Thư)

Từ "Xòe Thái - Trọn một vòng yêu", một hướng đi cho công nghiệp văn hóa hiện lên khá rõ: lấy di sản làm nền tảng, sáng tạo nghệ thuật làm phương thức biểu đạt, công nghệ làm công cụ mở rộng trải nghiệm và cộng đồng làm chủ thể. Quy mô có thể tạo sức hút ban đầu, nhưng giá trị lâu dài phụ thuộc vào khả năng giúp công chúng hiểu, yêu và trân trọng văn hóa.

Đêm diễn khép lại, vòng xòe vẫn tiếp tục trong cảm xúc của người dân và du khách. Công nghệ làm sân khấu rộng hơn, nghệ thuật làm câu chuyện cuốn hút hơn; nhưng chính con người và tình yêu dành cho văn hóa mới tạo nên chiều sâu của một vòng xòe trọn vẹn.

Xem tiếp tin tức tại đây