Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật: Đa dạng hóa kênh tiếp cận thông tin

Xóa "điểm nghẽn" trong phổ biến giáo dục pháp luật

Sau hơn một thập kỷ triển khai, Luật PBGDPL đã tạo dựng được nền tảng quan trọng, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc. Hơn 3,6 triệu cuộc PBGDPL được tổ chức với gần 492 triệu lượt người tham gia; trên 277 triệu tài liệu được phát hành; hệ thống dữ liệu pháp luật từng bước được số hóa với hơn 148.400 văn bản được cập nhật, phục vụ khoảng 30.000 lượt truy cập mỗi ngày.

Thiết chế Hội đồng phối hợp PBGDPL được hình thành rộng khắp từ Trung ương đến địa phương; đội ngũ hơn 10.600 báo cáo viên và 144.500 tuyên truyền viên trở thành lực lượng nòng cốt; nguồn lực tài chính cũng được tăng cường, đạt hơn 3.700 tỷ đồng giai đoạn 2022 - 2025.

Toàn cảnh cuộc họp Ảnh: Đỗ Quyên

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy nhiều "điểm nghẽn" mang tính hệ thống. Nhiều ý kiến cho rằng, hạn chế lớn nhất hiện nay nằm ở cơ chế phân công và nguồn lực. Việc phân định trách nhiệm giữa các cơ quan còn chưa rõ, dẫn tới tình trạng "khoán trắng" cho ngành tư pháp ở nhiều lĩnh vực chuyên ngành. Đội ngũ tuy đông nhưng chưa đồng đều về chất lượng, cơ chế kiêm nhiệm khiến hiệu quả chưa cao. Đặc biệt, nguồn lực tài chính còn phân tán, thiếu cơ chế đột phá, tỷ lệ xã hội hóa rất thấp.

Phó Cục trưởng Cục PBGDPL và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp Phan Hồng Nguyên cho biết, theo Quyết định số 2352 ngày 24/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ về phân công cơ quan chủ trì soạn thảo và thời hạn trình các dự án luật, pháp lệnh thuộc Chương trình lập pháp năm 2026, Bộ Tư pháp được giao chủ trì xây dựng dự án Luật PBGDPL (sửa đổi). Dự án luật sẽ được trình Chính phủ vào tháng 5/2026 và trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận vào tháng 7/2026.

Thực hiện nhiệm vụ được giao, Bộ Tư pháp đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương xây dựng hồ sơ chính sách theo quy trình sửa đổi toàn diện văn bản quy phạm pháp luật. Hồ sơ đã được gửi tới Hội đồng thẩm định. Việc sửa đổi Luật PBGDPL nhằm giải quyết các hạn chế, khó khăn, vướng mắc do quy định của Luật PBGDPL năm 2012 đã được các bộ, cơ quan, tổ chức ở Trung ương, địa phương phản ánh, kiến nghị qua quá trình sơ kết, tổng kết việc thi hành Luật; đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác truyền thông chính sách, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, PBGDPL, tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ, công chức, viên chức, người dân, doanh nghiệp trong tiếp cận pháp luật; góp phần xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân.

Mở rộng đối tượng tiếp cận pháp luật

Tại cuộc họp thẩm định, các chuyên gia thống nhất cao với nội dung hồ sơ, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu mở rộng đối tượng tiếp cận pháp luật theo hướng thực chất hơn. Cụ thể, đề xuất bổ sung "vùng tôn giáo" vào nhóm đối tượng đặc thù để có phương thức tuyên truyền phù hợp với đặc điểm tín ngưỡng; đồng thời, cần rà soát kỹ để tránh chồng chéo với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025, đặc biệt trong nội dung truyền thông chính sách.

Một điểm đáng chú ý khác là kiến nghị đa dạng hóa kênh tiếp cận thông tin pháp luật. Theo đó, không nên chỉ tập trung vào Cổng Pháp luật quốc gia mà cần khai thác đồng bộ hệ thống cổng thông tin điện tử của các bộ, ngành, từ đó tăng tính chủ động và khả năng tiếp cận của người dân.

Đại diện Bộ Công an nhấn mạnh yêu cầu đột phá về nguồn lực con người và tài chính; cần có cơ chế thu hút chuyên gia, nhà khoa học có kỹ năng truyền đạt tham gia đội ngũ báo cáo viên; đồng thời cập nhật định mức chi theo Luật Ngân sách nhà nước năm 2025, tăng mức kinh phí và cụ thể hóa danh mục hoạt động để tháo gỡ khó khăn trong triển khai thực tế.

Đại diện Cục Pháp chế Bộ Quốc Phòng nêu rõ, trong quân đội, công tác PBGDPL không chỉ là nhiệm vụ pháp lý mà còn là một phần quan trọng trong công tác giáo dục chính trị, tư tưởng thường xuyên. Đối tượng thụ hưởng của luật trong môi trường quân ngũ rất đa dạng, trải dài từ cấp Bộ Quốc phòng đến Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Nhấn mạnh việc PBGDPL là nhiệm vụ thường xuyên, gắn liền với công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân vùng biên giới, hải đảo, đại diện Bộ Quốc phòng đề xuất cần đẩy mạnh phân cấp rõ ràng, giao quyền cho các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Quốc phòng và Bộ Công an có thể tự quyết định các mô hình tổ chức Hội đồng phối hợp trong nội bộ để phù hợp với thực tiễn phân cấp hiện nay.

Ngoài ra, Bộ Quốc phòng cũng đề xuất cơ quan soạn thảo nghiên cứu chỉnh lý báo cáo đánh giá tác động liên quan đến chi ngân sách quốc phòng, an ninh nhằm bảo đảm phù hợp với đặc thù quản lý ngân sách và làm nổi bật các tác động tích cực của chính sách trong tình hình mới.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến tại cuộc họp tập trung vào yêu cầu huy động nguồn lực xã hội. Việc thu hút sự tham gia của các tổ chức tôn giáo, người có uy tín trong cộng đồng, cũng như các tổ chức xã hội, doanh nghiệp được xác định là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả PBGDPL, ở vùng sâu, vùng xa và nhóm yếu thế. Đặc biệt, mở rộng đối tượng thụ hưởng, không chỉ dừng ở vùng khó khăn mà phải bao phủ các nhóm dễ bị tổn thương như người dân tộc thiểu số, người yếu thế trong xã hội.

Thanh Điểu