Công thức 4x3 trong kiểm soát bệnh tay chân miệng tại Đà Nẵng

BS CKII Nguyễn Đại Vĩnh- Giám đốc CDC Đà Nẵng (thứ hai từ trái sang) kiểm tra công tác phòng, chống dịch bệnh tay chân miệng tại trường mầm non trên địa bàn thành phố.

P.V: Thưa bác sĩ! Trong số 483 ca mắc tay chân miệng trên địa bàn thành phố từ đầu năm đến nay, địa bàn nào có số ca mắc cao nhất và đâu là nguyên nhân?

BS.CKII Nguyễn Đại Vĩnh: Nhìn vào bức tranh dịch tễ từ đầu năm 2026 đến nay, phường Ngũ Hành Sơn và phường An Khê là hai địa bàn ghi nhận số ca mắc cao nhất (cùng 54 ca), tiếp đó là phường Thanh Khê (45 ca) và phường Hòa Xuân (43 ca). Đáng chú ý, chỉ trong tháng 3 và đầu tháng 4, số ca mắc mới tăng khá nhanh ở một số nơi, ví dụ, Ngũ Hành Sơn tăng thêm 25 ca, Thanh Khê tăng thêm 24 ca.

Về nguyên nhân, có 3 yếu tố chính: Thứ nhất, do sự "tinh vi" của virus. Các chủng virus gây tay chân miệng (như EV71, Coxsackie) lây rất nhanh qua đường tiêu hóa và tiếp xúc. Thậm chí, nhiều trẻ chưa có triệu chứng rõ ràng nhưng đã có thể lây bệnh cho trẻ khác. Thứ hai là môi trường sinh hoạt. Theo đó, các khu vực ghi nhận nhiều ca bệnh thường tập trung đông dân cư, có nhiều khu đô thị mới với số lượng lớn trường mầm non và nhóm trẻ tư thục. Nếu việc vệ sinh, khử khuẩn đồ chơi ở các cơ sở này không được thực hiện thường xuyên và đồng bộ, virus sẽ có môi trường "lý tưởng" để lây lan. Thứ ba là nhịp sống giao thương và di biến động dân cư cao. Ở những địa bàn phát triển mạnh về dịch vụ, du lịch và di biến động dân cư cao, sự giao lưu liên tục khiến mầm bệnh dễ dàng xâm nhập và gây khó khăn cho việc cắt đứt hoàn toàn chuỗi lây nhiễm.

P.V: Qua kiểm tra thực tế tại một số địa phương, trường học trên địa bàn thành phố, ông nhận thấy công tác phòng, chống bệnh tay chân miệng được triển khai như thế nào? Có vấn đề gì cần lưu ý?

BS.CKII Nguyễn Đại Vĩnh: Qua các đợt giám sát thực tế, chúng tôi ghi nhận hầu hết các phường, xã và trường học đã phản ứng khá chủ động, bám sát các hướng dẫn xử lý ổ dịch của ngành Y tế. Các thầy, cô giáo cũng rất quan tâm đến việc nhắc nhở, hướng dẫn học sinh cách phòng bệnh.

Tuy nhiên, để bảo vệ sức khỏe các cháu tốt nhất, vẫn còn một số điểm cần rút kinh nghiệm: Ở một số trường mầm non, nhóm trẻ gia đình hoặc cơ sở tư thục, việc rửa tay cho trẻ và khử khuẩn đồ chơi đôi lúc chưa được duy trì đều đặn hoặc chưa đúng cách. Một số giáo viên, người chăm sóc trẻ cần được y tế địa phương hướng dẫn sâu hơn về kỹ năng nhận biết sớm dấu hiệu bệnh ở trẻ. Điểm đáng lo ngại nhất là sự phối hợp từ gia đình. Một số phụ huynh vì bận rộn nên khi con có dấu hiệu ốm vẫn cho trẻ đi học, chưa cho các con nghỉ đủ thời gian cách ly. Điều này vô tình gây ra nguy cơ lây nhiễm chéo cho rất nhiều trẻ khác trong cùng lớp.

Các trường mầm non chủ động trong công tác phòng chống bệnh tay chân miệng.

P.V: Để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, không để dịch bệnh lây lan, bùng phát, thời gian tới CDC tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào? Có khuyến cáo gì đối với người dân?

BS.CKII Nguyễn Đại Vĩnh: Để kiểm soát tốt tình hình, CDC Đà Nẵng đang đồng hành cùng các địa phương, ngành Giáo dục triển khai một chiến lược tổng thể mà chúng tôi vui gọi là công thức "4x3", gồm 4 trụ cột, mỗi trụ cột có 3 nhiệm vụ trọng tâm: Về chuyên môn: Tăng cường giám sát từ cộng đồng, trường học đến bệnh viện; xử lý triệt để ổ dịch ngay khi phát hiện; chú trọng lấy mẫu xét nghiệm các ca đầu tiên hoặc ca nặng (từ độ 2b trở lên) để nhận diện chính xác chủng virus. Về tham mưu: Trạm Y tế đóng vai trò nòng cốt, thường xuyên báo cáo tình hình dịch tễ, kết quả triển khai và khó khăn để chính quyền kịp thời hỗ trợ. Về hậu cần: Chủ động kiểm tra, đảm bảo đủ hóa chất Chloramin B phục vụ công tác phòng, chống dịch. Về truyền thông: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao hơn nữa nhận thức của chính quyền, phụ huynh và nhà trường trong công tác chủ động phòng bệnh.

Tuy nhiên, dù ngành Y tế có nỗ lực đến đâu cũng rất cần sự chung tay bảo vệ từ mỗi gia đình. Vì vậy, rất mong các bậc cha mẹ thực hiện tốt nguyên tắc "4 SẠCH" rất đơn giản sau: Ăn uống sạch; Ở sạch; Bàn tay sạch; Đồ chơi sạch. Khi thấy con trẻ có biểu hiện sốt, nổi mụn nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân hoặc niêm mạc miệng, cần đưa đến cơ sở y tế ngay. Đồng thời cho trẻ nghỉ học và cách ly ít nhất 10 ngày kể từ ngày khởi phát bệnh, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác và không tụ tập đông người để cắt đứt chuỗi lây lan. Không tự ý làm vỡ mụn nước để tránh nguy cơ nhiễm trùng. Cho trẻ ăn thức ăn lỏng, mềm, tăng cường dinh dưỡng để trẻ nhanh hồi phục. Cùng đó, theo dõi các dấu hiệu nặng để xử lý kịp thời…

P.V: Xin cảm ơn bác sĩ!

P.Thủy (thực hiện)