Công trình xanh là gì? 6 tiêu chuẩn phổ biến và lợi ích vượt trội

Công trình xanh là gì mà lại được xem là giải pháp then chốt để giải quyết bài toán biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường trong ngành xây dựng hiện nay?

Với sự gia tăng nhận thức về phát triển bền vững, các công trình xanh không chỉ là xu hướng kiến trúc mới mẻ mà còn mang lại những giá trị kinh tế, xã hội và sức khỏe vô cùng to lớn.

1. Định nghĩa toàn diện: Công trình xanh là gì?

Định nghĩa đơn giản

Công trình xanh là tòa nhà được thiết kế và vận hành để tiết kiệm điện, nước, vật liệu, đồng thời tạo ra môi trường sống trong lành, gần gũi với thiên nhiên cho con người.

Định nghĩa chuẩn kỹ thuật

Theo Nghị định 15/2021/NĐ-CP, công trình xanh là công trình xây dựng được thiết kế, xây dựng và vận hành đáp ứng các tiêu chí về sử dụng hiệu quả năng lượng, tiết kiệm tài nguyên; đảm bảo tiện nghi, chất lượng môi trường sống bên trong và bảo vệ môi trường bên ngoài.

Hội đồng Công trình xanh thế giới (WGBC) bổ sung thêm rằng, mô hình này phải góp phần bảo tồn tài nguyên thiên nhiên đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.

Phân biệt để tránh hiểu lầm

• Công trình xanh ≠ Chỉ là trồng nhiều cây: Cây xanh là một phần của cảnh quan nhưng "xanh" ở đây tập trung vào hiệu suất sử dụng năng lượng, nước và vật liệu bền vững.

• Công trình xanh ≠ Công trình hiệu quả năng lượng: Công trình hiệu quả năng lượng chỉ tập trung vào tiết kiệm điện, trong khi công trình xanh có phạm vi rộng hơn, bao gồm cả sức khỏe con người và bảo vệ hệ sinh thái.

• Không chỉ là giai đoạn xây dựng: Một công trình xanh thực thụ phải duy trì các tiêu chuẩn bền vững ngay cả trong quá trình vận hành và tháo dỡ sau này.

2. 6 Lợi ích kinh tế và môi trường không thể bỏ qua

Những lợi ích nhận được từ thực hành công trình xanh.

Việc đầu tư vào công trình xanh không mang tính chất ngắn hạn mà mang lại những ảnh hưởng tích cực kéo dài:

• Hiệu quả về năng lượng: Nhờ áp dụng hệ thống điều khiển thông minh và vật liệu cách nhiệt, các tòa nhà này tiết kiệm từ 15 - 30% năng lượng so với công trình truyền thống.

• Bảo vệ tài nguyên nước: Việc thu gom nước mưa và sử dụng thiết bị tiết kiệm nước giúp giảm 30 - 50% lượng nước sử dụng, giảm áp lực lên hệ thống cấp nước địa phương.

• Tối ưu chi phí vận hành: Dù chi phí đầu tư ban đầu có thể cao hơn, nhưng công trình xanh giúp giảm 50 - 70% chi phí xử lý chất thải và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

• Đảm bảo sức khỏe: Ô nhiễm không khí trong nhà thường cao hơn ngoài trời 2 - 5 lần. Công trình xanh sử dụng vật liệu không độc hại, giúp cải thiện chất lượng không khí và tăng năng suất lao động.

• Giảm phát thải: Trung bình các công trình xanh giúp giảm 30 - 35% lượng khí thải carbon, góp phần trực tiếp vào mục tiêu chống biến đổi khí hậu.

• Giữ gìn cảnh quan: Thiết kế vườn treo, thảm thực vật giúp giảm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị và tạo không gian sống thư thái.

3. 6 Tiêu chuẩn Công trình xanh phổ biến nhất hiện nay

Hiện nay, các doanh nghiệp thường lựa chọn các bộ tiêu chuẩn sau để chứng minh tính bền vững:

1. LEED (Mỹ): Do Hội đồng Công trình xanh Hoa Kỳ (USGBC) ban hành. Đây là hệ thống phổ biến nhất thế giới, đánh giá theo các cấp độ: Certified, Bạc, Vàng và Bạch Kim.

2. LOTUS (Việt Nam): Được phát triển bởi Hội đồng Công trình xanh Việt Nam (VGBC), dành riêng cho thị trường trong nước nhằm tối ưu chi phí vận hành phù hợp với khí hậu nhiệt đới.

3. EDGE (IFC - World Bank): Tập trung vào 3 chỉ số: năng lượng, nước và năng lượng hàm chứa trong vật liệu. Ưu điểm là quy trình đơn giản, chi phí thấp, phù hợp với các quốc gia đang phát triển.

4. BCA Green Mark (Singapore): Hệ thống đánh giá dành riêng cho khu vực nhiệt đới gió mùa, rất phổ biến tại khu vực Đông Nam Á.

5. BREEAM (Anh): Bộ tiêu chuẩn tiên phong đầu tiên trên thế giới, tuy nhiên chủ yếu được áp dụng rộng rãi tại Vương quốc Anh.

6. Green Star (Úc): Tương tự như LEED nhưng được điều chỉnh để phù hợp với quy định và môi trường tại Úc.

Các cấp độ tiêu chuẩn LEED - tiêu chuẩn uy tín bậc nhất về công trình xanh.

4. Thực trạng và Lộ trình phát triển tại Việt Nam

Tính đến nay, Việt Nam đã có hơn 200 công trình đạt chứng chỉ xanh. Những cái tên biểu hiện rõ nét xu hướng này bao gồm TechnoPark Tower (Gia Lâm), The Hallmark (Thủ Thiêm) hay dự án Ecohome 3.

Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản như Luật Xây dựng 2014 và Quyết định 882/QĐ-TTg về tăng trưởng xanh để tạo hành lang pháp lý. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất vẫn là chi phí đầu tư ban đầu và thiếu hụt nguồn nhân lực chuyên môn sâu về công nghệ xanh.

Mặc dù vậy, với cam kết đạt Net Zero vào năm 2050, phát triển công trình xanh chắc chắn là lộ trình bắt buộc đối với mọi chủ đầu tư trong tương lai gần.

5. FAQ - Những câu hỏi thường gặp

Q: Chi phí xây dựng công trình xanh có đắt hơn nhiều không?

Thực tế chi phí đầu tư ban đầu có thể cao hơn từ 1 - 5%, nhưng khoản tiền này sẽ được hoàn vốn nhanh chóng thông qua việc tiết kiệm điện, nước và giảm chi phí bảo trì trong 3 - 5 năm đầu vận hành.

Q: Nhà ở dân dụng có thể làm công trình xanh không?

Hoàn toàn được. Các bộ tiêu chuẩn như EDGE hay LOTUS đều có hệ thống đánh giá dành cho nhà ở, giúp gia chủ tiết kiệm hóa đơn tiện ích và sống trong môi trường trong lành hơn.

Q: Chứng chỉ uy tín nhất dành cho công trình xanh là gì?

LEED được xem là "tiêu chuẩn vàng" toàn cầu về độ nhận diện thương hiệu, EDGE là giải pháp kinh tế và nhanh chóng nhất cho các doanh nghiệp mới bắt đầu, còn LOTUS là bộ tiêu chí phù hợp với điều kiện của Việt Nam.

Q: Làm sao để một tòa nhà cũ trở thành công trình xanh?

Bạn có thể áp dụng tiêu chuẩn dành cho công trình đang vận hành (như LEED O+M) bằng cách cải tạo hệ thống chiếu sáng, điều hòa và quy trình quản lý rác thải.

Hoàng Đông