COP31: Tài chính khí hậu thiếu hụt 840 tỷ USD so với mục tiêu

Ảnh: UN Climate Change

Các quốc đảo nhỏ đang kêu gọi những quốc gia giàu có đẩy nhanh hỗ trợ tài chính khí hậu tại COP31 ở Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, các chính phủ phương Tây đang ưu tiên các vấn đề an ninh và chi phí sinh hoạt. Phân tích của Brazil, quốc gia đăng cai COP trước đó, dự báo nguồn tài chính sẽ thiếu hụt 840 tỷ USD so với mục tiêu 1.300 tỷ USD mỗi năm.

Hai năm trước, các quốc gia giàu có đã nhất trí tăng gấp ba nguồn tài chính khí hậu dành cho các nước nghèo, lên 300 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035. Tuy nhiên, mục tiêu trước đó là huy động 100 tỷ USD mỗi năm vào năm 2020 đã phải chậm hai năm mới đạt được. Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó đã rút lại các khoản tài trợ quốc tế. Các cuộc xung đột tại Ukraine và Trung Đông cũng làm gia tăng lạm phát.

Các quốc đảo cho biết nguồn tài chính hỗ trợ khắc phục thiệt hại và phòng ngừa những cuộc khủng hoảng trong tương lai một lần nữa đang được giải ngân quá chậm. Những yêu cầu kỹ thuật từ các tổ chức cho vay cũng có thể vượt quá năng lực hành chính của các quốc gia nhỏ.

“Giống như nhiều quốc đảo nhỏ đang phát triển khác, chúng tôi liên tục phải ở trong tình trạng khắc phục hậu quả thiên tai do biến đổi khí hậu”, ông Matthew Wale, Thủ tướng Quần đảo Solomon, cho biết. “Chúng tôi không thể xây dựng khả năng chống chịu khi dư địa tài khóa ngày càng bị thu hẹp”.

Nước chủ nhà Thổ Nhĩ Kỳ và Australia, quốc gia giữ vai trò chủ trì đàm phán, đang tập trung thúc đẩy thực hiện các cam kết hiện có thay vì thiết lập một mục tiêu mới.

 Nguồn tài chính cần được triển khai “nhanh hơn, đơn giản hơn và công bằng hơn. COP31 phải đáp ứng bối cảnh toàn cầu hiện nay và gửi đi thông điệp rõ ràng về việc đẩy nhanh thực hiện các cam kết.

Ông Chris Bowen Chủ tịch đàm phán COP31 của Australia

Phân tích của Brazil cho thấy, năm 2024, tổng cộng 137 tỷ USD đã được huy động, tăng nhẹ so với trước đó, mặc dù nguồn viện trợ trực tiếp giảm. Báo cáo kêu gọi chia sẻ rủi ro và tăng cường liên kết giữa các kế hoạch quốc gia với ngân sách.

“Căng thẳng địa chính trị, dư địa tài khóa hạn chế tại nhiều quốc gia đang phát triển và chi phí vốn cao tại những nơi cần nguồn vốn nhất là một trong những trở ngại”, báo cáo nêu.

Một số quốc đảo nhỏ cũng đang cam kết sử dụng nguồn lực của chính mình. Hôm thứ Năm, Quần đảo Solomon cam kết đóng góp 400.000 USD, đồng thời kêu gọi các quốc gia giàu có đóng góp tương ứng. Bahamas cam kết 75 triệu USD để phục hồi các đồng cỏ có khả năng lưu trữ carbon, qua đó thu hút các nhà đầu tư vào những dự án các-bon.

Theo Ngân hàng Đầu tư châu Âu, các ngân hàng phát triển đa phương đã đạt mức cho vay cao kỷ lục trong năm 2025. Tuy nhiên, Trung tâm Phát triển Toàn cầu, một tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Washington, cho rằng các ngân hàng này vẫn có thể làm nhiều hơn nữa.

Một nhóm quỹ đa phương hiện có kế hoạch sử dụng kết quả đánh giá của nhau đối với các hoạt động đồng tài trợ. Tuy nhiên, tên các quỹ tham gia và thời điểm bắt đầu triển khai chưa được công bố.

Đối với các nhà đầu tư tư nhân, trở ngại chính là các công cụ tài chính chưa bảo đảm được khả năng sinh lời.

Ông Julian Wentzel, Giám đốc Phát triển bền vững của HSBC, cho biết “Khách hàng của chúng tôi nhìn thấy những cơ hội trong quá trình chuyển dịch năng lượng, nhưng họ cần nguồn cung điện đáng tin cậy, chi phí có thể dự đoán và niềm tin vào nhu cầu của khách hàng trước khi quyết định đầu tư. COP31 cần góp phần tạo dựng niềm tin đó”.

Cũng trong ngày 13/11/2026, phát biểu tại Phiên đối thoại cấp bộ trưởng cấp cao hai năm một lần lần thứ 7 về tài chính khí hậu trong khuôn khổ COP31, ông Simon Stiell, Thư ký điều hành Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC), nhấn mạnh tài chính khí hậu không chỉ cần đáp ứng các mục tiêu huy động vốn mà còn phải giúp các quốc gia thoát khỏi vòng xoáy nợ nần, thiên tai và chi phí vốn cao.

Theo ông, nhiều nước đang phát triển phải đối mặt với nguy cơ lũ lụt, cháy rừng, bão và hạn hán, khiến chi phí vay vốn tăng ngay cả trước khi thiên tai xảy ra. Khi các cú sốc khí hậu xuất hiện, nguồn thu suy giảm, chi phí phục hồi tăng và gánh nặng nợ ngày càng lớn, làm thu hẹp nguồn lực dành cho đầu tư thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ông Stiell cũng kêu gọi đơn giản hóa thủ tục tiếp cận tài chính, tăng cường phối hợp giữa các tổ chức tài chính và sử dụng, củng cố hệ thống tài chính trong nước thay vì bỏ qua các thiết chế hiện có. Bên cạnh đó, tài chính, công nghệ và nâng cao năng lực cần được phối hợp chặt chẽ, gắn với các ưu tiên phát triển của từng quốc gia.

Theo Thư ký điều hành Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu, "các khoản tài trợ ban đầu có thể giúp xây dựng năng lực thể chế và danh mục dự án đầu tư; trong khi nguồn vốn ưu đãi và các công cụ chia sẻ rủi ro sẽ tạo điều kiện để mở rộng quy mô dự án."