'Cột mốc lòng dân' nơi biên giới

Trên tuyến biên giới từ tỉnh Thanh Hóa đến TP Huế, đồng bào các dân tộc Thái, Mông, Khơ Mú, Pa Cô, Vân Kiều... sinh sống rải rác ở các bản làng vùng sâu, vùng xa, điều kiện phát triển kinh tế-xã hội còn nhiều khó khăn. Thực tiễn cho thấy, để tuyên truyền hiệu quả đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, vận động người dân xóa bỏ hủ tục, phát triển kinh tế, giữ gìn an ninh trật tự, điều quan trọng hàng đầu là cán bộ phải hiểu phong tục, tập quán và nói được tiếng của đồng bào.

Bộ đội, dân quân tỉnh Thanh Hóa sử dụng tiếng dân tộc thiểu số để tuyên truyền pháp luật, tháng 9-2025.

Tại Thanh Hóa, hằng năm, Bộ CHQS tỉnh tổ chức 2-3 lớp dạy tiếng DTTS cho khoảng 100-150 học viên là cán bộ, chiến sĩ. Đại tá Nguyễn Xuân Toàn, Phó chính ủy Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa cho biết: “Khi bộ đội hiểu được phong tục, tập quán, nói được tiếng của đồng bào thì bà con sẽ mở lòng hơn. Nhờ đó, công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thuận lợi hơn rất nhiều”.

Ở địa bàn phía Tây tỉnh Quảng Trị, nơi gần 66% dân số là đồng bào Vân Kiều, Đoàn Kinh tế-Quốc phòng (KT-QP) 337 xác định rõ, việc học tiếng dân tộc và tìm hiểu phong tục tập quán là yêu cầu bắt buộc đối với cán bộ làm công tác dân vận. Đơn vị duy trì các lớp dạy tiếng Vân Kiều, đồng thời mời già làng, người có uy tín trực tiếp truyền dạy phong tục, tập quán của đồng bào. Trung tá Trần Đình Công, Trợ lý Dân vận Đoàn KT-QP 337 chia sẻ: “Những ngày đầu đến các thôn, bản, mỗi khi cần giao tiếp với đồng bào, chúng tôi đều phải nhờ người phiên dịch. Khi hiểu được phong tục, nói được tiếng đồng bào, bà con xem mình như người nhà, thường xuyên chia sẻ những khó khăn để cùng bộ đội tháo gỡ”.

Vào mùa mưa bão, xã Hướng Lập (tỉnh Quảng Trị) thường xuyên đối mặt với nguy cơ xảy ra lũ quét, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân. Trước tình hình đó, Đoàn KT-QP 337 đã chủ động phối hợp với chính quyền địa phương tuyên truyền, vận động, hỗ trợ người dân di chuyển đến nơi ở an toàn. Cuối năm 2021, khi mưa lớn kéo dài, nguy cơ lũ quét đe dọa bản Trăng (thôn Trăng Tà Puồng, xã Hướng Lập), cán bộ đơn vị đã trực tiếp xuống bản, kiên trì thuyết phục bà con di dời nhà ở. Nhờ nói được tiếng Vân Kiều, chỉ trong thời gian ngắn, cán bộ đã vận động được 30 hộ dân tự nguyện di chuyển đến nơi cao hơn. Bà Hồ Kha Chải, người dân bản Trăng, chia sẻ: “Bộ đội nói tiếng đồng bào mình, mình nghe là hiểu và làm theo ngay”.

Tại Nhà văn hóa bản Ka Trên (xã Na Ngoi, tỉnh Nghệ An), chúng tôi chứng kiến đông đảo người dân tham gia buổi tuyên truyền, vận động không tàng trữ, mua bán, sử dụng trái phép vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ do Đồn Biên phòng Na Ngoi (Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng, Bộ CHQS tỉnh Nghệ An) phối hợp với Đoàn KT-QP 4 và chính quyền địa phương tổ chức. Bộ đội giải thích các quy định của pháp luật bằng tiếng Mông, kết hợp những câu chuyện thực tế, hình ảnh trực quan nên bà con dễ nghe, dễ hiểu. Kết thúc đợt vận động, tại các bản Ka Trên, Thăm Hón, Tặng Phăn, Huồi Thum, hơn 350 lượt người đã ký cam kết và giao nộp 10 khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ nguy hiểm. Thượng tá Lương Hải Kiên, Phó chính ủy Đoàn KT-QP 4 nhấn mạnh: “Làm dân vận phải hiểu văn hóa, biết ngôn ngữ của đồng bào thì vận động mới "thấm". Nhiều mô hình kinh tế, nhiều điểm sáng nơi biên giới đã thành công nhờ cán bộ nói chung ngôn ngữ với đồng bào”.

Hiện nay, mỗi năm, Quân khu 4 tổ chức hàng chục lớp bồi dưỡng kiến thức dân tộc và dạy tiếng DTTS, thu hút hàng nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia. Nhờ tuyên truyền bằng tiếng của đồng bào, ý thức chấp hành pháp luật của người dân được nâng lên rõ rệt; tình trạng đốt nương làm rẫy, vượt biên trái phép, truyền đạo trái phép, tàng trữ vũ khí tự chế giảm mạnh. Nhiều mô hình hiệu quả như “Làng văn hóa quân dân kiểu mẫu”, “Tiếng nói vùng biên”, “Chung tay thực hiện 3 chương trình mục tiêu quốc gia” đều mang dấu ấn đậm nét của đội ngũ cán bộ, chiến sĩ am hiểu phong tục, thông thạo tiếng nói của đồng bào.

Từ những lớp học tiếng dân tộc đến từng thôn bản biên giới, tiếng nói của đồng bào đã trở thành nhịp cầu gắn kết bền chặt tình quân dân, là “sức mạnh mềm” giúp bộ đội bám bản, bám dân, đồng hành với bà con trong phát triển kinh tế-xã hội, xây dựng đời sống mới. Chính từ đó, những “cột mốc lòng dân” ngày càng được bồi đắp vững chắc, góp phần giữ yên biên cương Tổ quốc từ gốc rễ nhân dân.