Củ cải cũng nhừ…

Trụ sở xã H'ra và trạm thu phí rất sát nhau sau sáp nhập (ảnh Lê Tiền).

Là sáng qua đang ngồi cà phê, lướt báo và mạng, tràn ngập tin "VETC dừng triển khai thu phí ví điện tử, gửi lời xin lỗi khách hàng"…, và gần như ngay lập tức, ePass cũng thế: "Sau VETC, ePass cũng thông báo dừng thu phí 6.600 đồng/tháng".

Cũng cần trình bày lại theo hiểu biết hạn hẹp của tôi về sự việc là như thế này. Lâu nay người dùng ô tô khi qua các trạm BOT, đường cao tốc, đều phải trả phí, dù vẫn còn những điều vô lý, như mỗi trạm thu phí BOT trung bình đặt cách nhau khoảng 70km, xe 5 chỗ qua trạm ấy là phải nộp 40 ngàn. Vấn đề là, có người chỉ đi qua khoảng 10km rồi rẽ, không đi nữa, thì vẫn phải trả đủ phí cho quãng đường 70km thu phí. 

Thậm chí mới đây, báo chí phản ánh một trạm thu phí trên đường 19 ở tỉnh Gia Lai, cán bộ, nhân viên xã H'ra sau sáp nhập hàng ngày đều đi làm qua cái trạm này dù nhà cách trạm rất gần, nhưng cái trạm ấy nó lại… sát trụ sở xã. Có đề xuất của xã và cả tỉnh Gia Lai tới tận bộ Xây dựng, nhưng không được giải quyết, mỗi tháng mỗi người có ô tô đi làm hàng ngày đều phải qua đây. 

Với mức phí 40.000 đồng/lượt, nếu di chuyển 2 - 4 lượt/ngày, chi phí BOT dao động từ 1,7 đến hơn 3,5 triệu đồng/tháng (tính 22 ngày làm việc). Nếu mua vé tháng thì cũng trên 1,2 triệu đồng. Và tất nhiên, tiền ấy lấy từ thu nhập cá nhân, tức từ lương công chức cấp xã.

Một tờ báo cho biết: "Đề xuất giảm phí BOT cho cán bộ, công chức xã Hra, tỉnh Gia Lai bị Cục Đường bộ Việt Nam phúc đáp từ chối vì không đúng đối tượng theo quy định. Địa phương phải tự xoay xở bằng một lối đi tạm quanh trạm thu phí".

Nhưng ngay sau đó, "đại diện Trạm thu phí BOT tại km124+720 cho biết, đơn vị đang kiểm tra, xác minh thông tin có một số cán bộ xã Hra đi ô tô đường dân sinh để "né" trạm thu phí. Nếu có đơn vị sẽ làm việc, gửi công văn, yêu cầu xã không để một số cán bộ không được vượt trạm sai quy định". Và xã đã yêu cầu cán bộ của mình không… đường ngang lối tắt như thế vì trái quy định.

Nó cũng từng lằng nhằng từ thời một bộ trưởng trước đó yêu cầu chuyển tên từ thu phí sang thu… giá, để sau một thời gian lại trở về thu phí.

Và lâu nay đang thu phí bằng 2 cách, một là thủ công, dừng xe móc ví mua vé giấy, chìa ra qua trạm. Và 2 là tự động. Dán cái thẻ rồi mỗi lần chui qua sẽ được tự động trừ. Rất nhanh và tiện.

Và hiện thì có 2 đơn vị phát hành cái thẻ này, một là VETC của Công ty TNHH Thu phí tự động VETC, và nó lại thuộc Công ty Cổ phần Tập đoàn Tasco nắm giữ hơn 99% vốn, và hai là ePass của Viettel.

Và mới đây, đồng loạt cả 2 đơn vị thẻ này không trừ tiền trực tiếp từ tài khoản ngân hàng của khách hàng nữa, mà yêu cầu phải tạo ra một cái tài khoản trung gian, tiền từ tài khoản ngân hàng đổ vào đấy, rồi mỗi lần chạy cao tốc hay qua trạm thu phí sẽ trừ từ cái tài khoản trung gian ấy.

Vấn đề là không phải ai cũng rành món này, nên cái chuyện quên chuyển tiền vào đấy, hoặc chuyển thiếu… là bình thường.

Đang cố dần quen như thế thì đùng phát, cả hai đơn vị này đều phát thông báo, thực hiện ngay tức thì, cùng thu phí 6.600 đồng một tháng đối với cá nhân và với các tổ chức/doanh nghiệp là 66.000 đồng/tháng/, gọi là phí duy trì tài khoản.

Thế là ào lên một cơn sóng… thắc mắc.

Rằng căn cứ vào đâu thu như thế, đã xin phép ai chưa, rằng những xe không chạy cao tốc, không qua trạm thì sao, có bị thu món phí duy trì tài khoản này không?

Rồi có người giỏi kinh tế, còn ngồi tính, với số thẻ như thế, số thu như thế, mỗi năm đơn vị thu phí sẽ có bao nhiêu. Trong khi trước đấy, các tài khoản này đều phải có tiền nằm trong ấy, số tiền lãi ấy làm gì, đi đâu… 

Và cú huých này cũng làm lãnh đạo 2 đơn vị thẻ này chờn: Ủy ban cạnh tranh quốc gia vào cuộc.

Đâu như một ngày sau khi thông tin Ủy ban cạnh tranh quốc gia vào cuộc, thì như có một chiếc đũa thần chỉ huy, cả 2 đơn vị đòi thu phí 6.600 đồng/tháng cá nhân và 66.000đ doanh nghiệp đồng loạt thông báo… rút.

VETC còn lịch sự gửi lời xin lỗi: "Chúng tôi chân thành xin lỗi quý khách hàng vì những băn khoăn và trải nghiệm chưa tốt vừa qua, đồng thời trân trọng cảm ơn sự tin tưởng, góp ý và đồng hành của quý khách hàng".

Đấy, nói phải củ cải cũng nhừ là thế, dù nói thật, với vụ này, chưa chắc là do nghe nói phải, và cũng… chưa chắc đã nhừ.

Nhưng dù sao đấy cũng là động thái đáng khen của cả 2 đơn vị này. Bởi, nói thật, họ cứ mũ ni che tai, cứ cương quyết thực hiện, thì khách hàng của họ, những người phải di chuyển trên đường bằng ô tô, hàng ngày hoặc tháng vài lần, có… bay được không, có dám rút hết tiền khỏi thẻ đồng nghĩa với xe chỉ chạy loanh quanh trong làng không?

Quy luật thị trường, đã sử dụng dịch vụ là phải trả phí, mua hàng là phải trả tiền, nó là sự đương nhiên. Nhưng nó phải hợp lý và thuận tiện, thân thiện nữa. Nhiều người cho rằng đi 10km mà trả phí như 70km, hay việc hiện tại cán bộ công chức xã H'ra Gia Lai đang chịu là vô lý. Và nữa, nó cũng phải dễ sử dụng nữa. Chúng ta đã có tài khoản VneID rất tiện lợi, mọi thứ đang được quy về đấy, thế mà đã có tài khoản ngân hàng, lâu nay đang được trừ trực tiếp, giờ lại thêm một cái tài khoản trung gian nữa, nó có hợp lý không? Giờ mua bó rau vỉa hè, tờ vé số trong quán cà phê, đến gửi xe vào chợ… đều có thể quét mã QR để trả tiền, thế mà đã có cái thẻ tự động rồi, kết nối với tài khoản ngân hàng rồi, lại vẫn thêm cái… ví, và nó suýt bị thu phí để duy trì...

* Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả!