Củ đậu ví như 'nhân sâm người nghèo' rất tốt nhưng có bộ phận là 'thuốc độc': Bạn đã biết chưa?

Mới đây, 6 người dân tại tỉnh Ninh Bình phải nhập viện cấp cứu sau khi ăn hạt củ đậu (sắn nước), trong đó 2 trường hợp diễn biến nặng phải chuyển tuyến trên. Trước tình hình đó, ngành Y tế khuyến cáo người dân tuyệt đối không ăn hạt củ đậu dưới bất kỳ hình thức nào.

Những lợi ích tuyệt vời từ củ đậu

Giàu vitamin: Củ đậu (sắn nước) là món ăn vặt phổ biến có vị ngọt thanh, giòn mát và giá thành rẻ nhưng chứa nguồn dinh dưỡng ấn tượng. Tuy nhiên, có những rủi ro tiềm ẩn cần lưu ý khi ăn củ đậu.

Phần lớn lượng calo trong củ đậu đến từ hàm lượng carbohydrate, với 10,6 gram (g) trong mỗi chén củ sống. Đây là nguồn nhiên liệu thiết yếu để cung cấp năng lượng cho cơ bắp, giúp não bộ minh mẫn và duy trì sự ổn định của hệ tim mạch cũng như hệ thần kinh. Dù không phải là nguồn cung cấp protein dồi dào (chỉ khoảng 0,9 g mỗi cốc), nhưng bù lại, củ đậu là một "viên vitamin tổng hợp" từ tự nhiên.

Điểm ấn tượng nhất trong thành phần dinh dưỡng của củ đậu chính là vitamin C. Một chén củ đậu tươi cung cấp tới 27% giá trị hàng ngày (DV) loại vitamin này, giúp tăng cường hệ miễn dịch và chống oxy hóa mạnh mẽ.

Tốt cho hệ tiêu hóa: Một trong những lý do khiến củ đậu được các chuyên gia dinh dưỡng đánh giá cao là hàm lượng chất xơ dồi dào. Nhu cầu chất xơ hàng ngày dao động từ 22 - 28 g (nữ) và 28 - 34g (nam). Chỉ ăn một cốc củ đậu đã nạp vào 5,9 g chất xơ, tương đương 24% nhu cầu hàng ngày (tính trên chế độ ăn 2.000 calo). Chất xơ giúp điều hòa chức năng ruột, ngăn ngừa táo bón và tạo môi trường tốt cho lợi khuẩn.

Tuy nhiên, bạn cũng cần lưu ý không nên ăn quá nhiều cùng một lúc vì lượng chất xơ quá nhiều có thể gây đầy hơi hoặc rối loạn tiêu hóa.

Củ đậu rất ngon nhưng hạt củ đậu chứa chất độc cực nguy hiểm

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Ninh Bình, củ đậu là loại thực phẩm quen thuộc với người dân, được trồng và sử dụng phổ biến tại nhiều nơi, có thể ăn ngay hoặc chế biến thành món ăn.

- Hạt củ đậu chứa độc tố rất nguy hiểm: Mặc dù củ đậu rất giàu vitamin tốt cho cơ thể tuy nhiên ít người biết trong phần thân, lá, hoa, quả của cây củ đậu chứa độc tố rất nguy hiểm. Đó là Rotenone, chất độc tự nhiên thường được dùng làm chế phẩm thuốc trừ sâu.

- Gây chóng mặt, đau bụng, buồn nôn: Có thể nhiều người không biết khi được hấp thu vào cơ thể, Rotenone gây ức chế hô hấp của tế bào gây tăng sinh lactate nhiễm toan hóa máu, tăng hình thành các gốc oxy hóa tự do và gây chết tế bào. Sau khi ăn khoảng 30 phút đến 1 giờ, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như đau đầu, chóng mặt, đau bụng, buồn nôn, ý thức lơ mơ.

- Hôn mê thậm chí tử vong: Ở mức độ nặng hơn, Rotenone gây ức chế thần kinh khiến người bệnh rơi vào hôn mê, co giật, ngừng thở, ngừng tim dẫn tới tử vong nhanh chóng. Đặc biệt, ngộ độc Rotenone trong hạt củ đậu không có thuốc giải độc đặc hiệu và các triệu chứng có thể tiến triển rất nhanh. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh nhân có thể tử vong trong thời gian từ 2-5 giờ sau khi ăn phải chất độc.

Theo CDC Ninh Bình, hạt/quả của cây củ đậu dễ bị nhầm lẫn với giống đậu Cove nên hầu hết các trường hợp ngộ độc liên quan đến hạt/quả của cây củ đậu chủ yếu là do người dân không hiểu biết nên hái ăn, dẫn tới ngộ độc.

- Tuyệt đối không ăn hạt/quả/thân/lá của cây củ đậu: Để phòng ngừa ngộ độc do Rotenone, người dân tuyệt đối không ăn hạt/quả/thân/lá của cây củ đậu; không cho trẻ em chơi, nhặt hạt/quả củ đậu.

Trong trường hợp nếu lỡ ăn nhầm hoặc nghi ngộ độc (có biểu hiện đau đầu, chóng mặt, đau bụng, buồn nôn, ý thức lơ mơ), đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất. Nếu còn hạt/quả chưa ăn hết, mang theo mẫu để bác sĩ xác định chất độc.

Cách ăn củ đậu an toàn, không phải ai cũng biết

- Chỉ ăn củ: Tuyệt đối không thử nghiệm ăn lá hay ăn hạt củ đậu dưới bất kỳ hình thức nào (kể cả dùng làm thuốc dân gian).

- Nên gọt vỏ kỹ: Lớp vỏ ngoài của củ đậu thường dày, nhiều xơ và có thể dính tồn dư thuốc bảo vệ thực vật hoặc vi khuẩn từ đất, vì vậy cần rửa sạch, gọt sạch vỏ trước khi sử dụng.

- Bảo quản củ đậu đúng cách: Nên để củ đậu ở nơi khô thoáng hoặc trong ngăn mát tủ lạnh để giữ được độ giòn và dưỡng chất.

Trúc Chi(t/h)