Cú hích bảo vệ doanh nghiệp và nâng tầm giá trị nông sản Việt
Việc ban hành Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý minh bạch, an toàn, giúp doanh nghiệp, người sản xuất chủ động phòng ngừa rủi ro biến động giá và định vị giá tham chiếu cho các mặt hàng thế mạnh của Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Các đại biểu thảo luận tại Hội trường.
Đáp ứng nhu cầu phòng ngừa rủi ro và định vị giá mặt hàng thế mạnh
Trong phiên thảo luận tại hội trường về dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, nhiều ý kiến tâm huyết đã được các đại biểu Quốc hội đặt ra nhằm hoàn thiện dự thảo luật trước khi trình thông qua.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP Hồ Chí Minh) nêu quan điểm: Việc xây dựng đạo luật này là bước đi cần thiết để thiết lập công cụ phòng ngừa rủi ro biến động giá cho doanh nghiệp và người sản xuất, đồng thời từng bước hình thành giá tham chiếu cho các mặt hàng thế mạnh của Việt Nam.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân phân tích, phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật đưa cả thị trường tập trung qua sở giao dịch hàng hóa và thị trường OTC vào khung điều chỉnh, là hợp lý. Bên cạnh giao dịch qua sở giao dịch hàng hóa, doanh nghiệp còn có thể sử dụng các sản phẩm phái sinh do ngân hàng thương mại cung ứng, hoặc trực tiếp thỏa thuận với đối tác. Các phương thức này đều phục vụ nhu cầu phòng ngừa rủi ro giá, trong khi hợp đồng tiêu chuẩn không thể đáp ứng hết mọi bài toán thực tế.
Đại biểu dẫn chứng trường hợp doanh nghiệp chế biến cà phê có thể cần chốt giá nguyên liệu cho một lô hàng với khối lượng và ngày giao khác với quy cách hợp đồng chuẩn trên sở. Khi dự thảo luật cho phép các bên trên thị trường OTC thỏa thuận khối lượng, giá và thời hạn hợp đồng, đồng thời phân định rõ các phương thức giao dịch để quản lý phù hợp với tính chất và mức độ rủi ro, cách tiếp cận này tạo sự linh hoạt cần thiết cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
Làm rõ cơ chế quản lý, bảo vệ bên tham gia và tính đồng bộ pháp luật Bên cạnh sự đồng tình về sự cần thiết của luật và cách tiếp cận đa dạng các phương thức giao dịch, các đại biểu cũng chỉ ra những điểm cần tiếp tục hoàn thiện để luật đi vào cuộc sống một cách chặt chẽ, minh bạch và thực chất.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân lưu ý, cần làm rõ mối quan hệ giữa hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh của ngân hàng thương mại với khuôn khổ pháp lý chung của thị trường, bảo đảm nguyên tắc minh bạch, an toàn và quản trị rủi ro. Khi doanh nghiệp mua sản phẩm phòng ngừa rủi ro giá, cần biết rõ cách xác định giá, chi phí phải trả và các trường hợp có thể chịu thiệt hại, cũng như phân định rõ vai trò ngân hàng là bên giao dịch hay bên thực hiện lệnh.
Hướng tới một thị trường an toàn, minh bạch và thực chất
Ở một góc nhìn khác và hướng tới bảo vệ lợi ích thực chất của người tham gia và người sản xuất, đại biểu Nguyễn Thị Kim Thoa, đoàn ĐBQH Đồng Nai đặt vấn đề làm sao để công cụ phòng ngừa rủi ro giá không chỉ phục vụ giao dịch, mà còn góp phần bảo vệ lợi ích của người sản xuất, nhất là nông dân.
Đại biểu Kim Thoa băn khoăn việc lấy nhu cầu phòng ngừa rủi ro giá làm căn cứ thay thế tiêu chí kinh nghiệm giao dịch chưa chắc đã phản ánh đúng năng lực quản trị rủi ro tài chính, đồng thời đề nghị gắn kết việc sử dụng công cụ phòng ngừa rủi ro giá với hợp đồng liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản để lợi ích lan tỏa tới người nông dân.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân cũng đề nghị bảo đảm sự thống nhất giữa pháp luật về giao dịch hàng hóa phái sinh và pháp luật về các tổ chức tín dụng, tránh chồng chéo, phân định rõ trách nhiệm quản lý giữa các cơ quan liên quan và xử lý vướng mắc phối hợp trước khi hoàn thiện luật. Ngoài ra, cần có quy định chuyển tiếp rõ ràng, bảo đảm tính liên tục của quyền, nghĩa vụ trong các hợp đồng đang dang dở và hướng dẫn áp dụng khi sửa đổi hợp đồng sau khi luật có hiệu lực.
Những ý kiến đóng góp thẳng thắn, sâu sắc tại nghị trường cho thấy kỳ vọng lớn của đại biểu Quốc hội đối với dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh. Khi các quy định về phạm vi điều chỉnh, cơ chế quản lý rủi ro, phân định trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý và biện pháp bảo vệ quyền lợi bên tham gia được rà soát kỹ lưỡng, đồng bộ, đạo luật này sẽ trở thành công cụ pháp lý quan trọng hỗ trợ doanh nghiệp chủ động trước biến động thị trường, qua đó nâng cao sức cạnh tranh cho hàng hóa và nông sản Việt Nam.

