'Cú hích thể chế' đưa kinh tế nhà nước vận hành linh hoạt, vươn tầm toàn cầu

Nghị quyết thể hiện tư duy đổi mới sâu sắc khi tiếp tục khẳng định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước nhưng theo hướng linh hoạt, dẫn dắt, qua đó nâng cao năng lực tự chủ và vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong.

Xung quanh nội dung này, phóng viên Báo Hànôịmới đã phỏng vấn Chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong, Ủy viên Hội đồng tư vấn Kinh tế - Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

- Ông đánh giá thế nào về ý nghĩa tổng thể của Nghị quyết 79-NQ/TƯ trong bối cảnh Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng gần đây?

- Thời gian qua, Bộ Chính trị đã ban hành một loạt nghị quyết lớn, quan trọng và Nghị quyết 79-NQ/TƯ góp phần hoàn thiện bức tranh tổng thể, đồng bộ, cần thiết, tạo nền tảng thay đổi tư duy, hoàn thiện hệ sinh thái và thể chế cho hoạt động kinh tế nói chung, doanh nghiệp nhà nước nói riêng. Việc ban hành nghị quyết này cho thấy quyết tâm và sự nhất quán của Đảng trong chuẩn bị các điều kiện, hành trang để đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn khi hoạt động của kinh tế nhà nước vẫn còn không ít lúng túng, vướng mắc.

- Nghị quyết 79 -NQ/TƯ tiếp tục khẳng định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước nhưng theo hướng “mềm dẻo” hơn. Cách tiếp cận này sẽ tác động ra sao tới mối quan hệ với khu vực tư nhân, thưa ông?

- Nghị quyết xác định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo ở những lĩnh vực dẫn dắt, tiên phong hoặc những lĩnh vực mà khu vực tư nhân không muốn hoặc không thể tham gia. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp nhà nước không còn “cứng nhắc”, qua đó tăng sự gắn kết, bổ trợ giữa các khu vực kinh tế. Đây là điểm rất quan trọng và tích cực, tạo nền tảng cho sự phát triển hài hòa của toàn bộ nền kinh tế.

- Theo ông, mục tiêu hình thành 1-3 doanh nghiệp nhà nước trong top 500 thế giới của Nghị quyết 79-NQ/TƯ có ý nghĩa thế nào?

- Đây là mục tiêu rất đáng chú ý, bởi nó khẳng định doanh nghiệp nhà nước không chỉ hoạt động trong nước mà còn vươn ra toàn cầu, nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh.

Mục tiêu này song hành với Nghị quyết 68NQ/TƯ về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó nhấn mạnh phát triển các tập đoàn tư nhân lớn, qua đó hình thành cả trụ cột nhà nước và tư nhân đủ mạnh để Việt Nam tham gia sâu, hiệu quả vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời bảo đảm tính độc lập, tự chủ của nền kinh tế trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động khó lường.

- Theo ông, đâu là những đột phá lớn nhất về đổi mới thể chế quản lý doanh nghiệp nhà nước trong Nghị quyết 79 NQ/TƯ?

- Điểm then chốt là Nghị quyết đã khẳng định việc đổi mới về thể chế quản lý tổng thể khu vực kinh tế nhà nước theo tinh thần chung là tái cơ cấu, tái cấu trúc lại mô hình tổng công ty đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước tại doanh nghiệp để hình thành quỹ đầu tư quốc gia.

Rõ ràng điều này nhằm tiến tới “tiền tệ hóa” hoạt động quản lý vốn và kinh doanh của nhà nước thay vì gắn chặt với từng doanh nghiệp cụ thể, giúp kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo nhưng linh hoạt hơn rất nhiều.

Cụ thể như lĩnh vực nào cần đầu tư phát triển thì chúng ta mua cổ phần đầu tư thành lập mới, sau đó là bán lại cổ phần. Như vậy quỹ đầu tư có cơ chế mềm hơn nhiều so với hoạt động của doanh nghiệp. Đây là một kinh nghiệm mà các nước phát triển đã làm rất tốt.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp được giữ lại toàn bộ vốn sau cổ phần hóa là một bước “cởi trói” quan trọng, tạo động lực thực chất cho quá trình này.

Nghị quyết cũng tách bạch giữa nội hàm công ích và kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước. Đây là một trong những điểm quan trọng nhằm bảo đảm minh bạch, hạn chế thất thoát, tham nhũng đồng thời tháo gỡ những nút thắt, xóa bỏ các “vùng xám” trong quản lý doanh nghiệp nhà nước.

Ngoài ra, quản lý đất đai được Nghị quyết 79-NQ/TƯ đặt vào trọng tâm nhằm bảo đảm sử dụng tài sản công hiệu quả, minh bạch theo cơ chế thị trường, tránh thất thoát, tham nhũng, tránh tư nhân hóa ngầm đất công trong khu vực kinh tế nhà nước và góp phần định danh các tài sản đất, bất động sản theo quy định.

Còn về con người, nghị quyết cho phép áp dụng chuẩn mực quốc tế về tiền lương, đãi ngộ, thù lao tương xứng với lao động và thu hút người tài, nhân sự chất lượng cao từ khu vực tư nhân - một bước đột phá rất quan trọng.

- Theo ông, vẫn còn những vấn đề nào cần tiếp tục hoàn thiện?

- Tinh thần chung, Nghị quyết 79-NQ/TƯ mang tính quyết liệt và định hướng lớn với khu vực kinh tế nhà nước. Tuy nhiên vẫn còn những vấn đề bỏ ngỏ, cần phải chờ các luật khác hay các thể chế tiếp theo. Như vấn đề giải quyết mặt kỹ thuật về định giá đất trong quá trình cổ phần hóa thì nghị quyết chưa đề cập tới.

Xét trên tổng thể, Nghị quyết 79- NQ/TƯ là mảnh ghép quan trọng, tạo nền tảng nhận thức và pháp lý đồng bộ cho quản lý kinh tế và doanh nghiệp nhà nước, mở ra kỳ vọng về một khu vực kinh tế nhà nước vận hành hiệu quả, minh bạch và vươn tầm thế giới trong thời gian tới.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Lam Giang thực hiện