Nghị quyết 79 tác động ra sao đến các ngân hàng quốc doanh Vietcombank, VietinBank và BIDV?

Toàn văn Nghị quyết 79 thể hiện một quan điểm xuyên suốt và nhất quán: kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, là công cụ vật chất quan trọng để Nhà nước định hướng, điều tiết và ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời bảo đảm tự chủ chiến lược, tự cường và năng lực cạnh tranh tổng thể của nền kinh tế. Đồng thời đặt ra các mục tiêu định lượng rất cụ thể đối với khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN).

Cụ thể, về ngân sách Nhà nước, dự trữ; mục tiêu đến 2030 tỷ lệ huy động nguồn ngân sách giai đoạn 2026−2030 khoảng 18% GDP; bội chi ngân sách khoảng 5% GDP; nợ công không quá 60% GDP; tỷ trọng chi đầu tư phát triển khoảng 35−40% tổng chi ngân sách, tỷ trọng chi thường xuyên khoảng 50−55% tổng chi ngân sách. Phấn đấu mức dự trữ quốc gia đạt tối thiểu 1% GDP vào năm 2030.

Về DNNN, mục tiêu đến 2030 phấn đấu có 50 DNNN vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và từ 1−3 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới; 100% DNNN thực hiện quản trị doanh nghiệp hiện đại trên nền tảng số; 100% tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước áp dụng nguyên tắc quản trị của OECD.

Về tổ chức tín dụng Nhà nước, phấn đấu có ít nhất 3 ngân hàng thương mại Nhà nước thuộc nhóm 100 ngân hàng lớn nhất khu vực Châu Á về tổng tài sản; phát triển 4 ngân hàng thương mại Nhà nước đi đầu, tiên phong về công nghệ, năng lực quản trị, chủ lực, chủ đạo về quy mô, thị phần, khả năng điều tiết thị trường trong toàn hệ thống ngân hàng.

Sau khi Nghị quyết 79 được ban hành, VN-Index đóng cửa tuần trước với đỉnh lịch sử mới tại 1.867,9 điểm (+4,7% so với tuần liền trước), với sự đồng thuận từ thanh khoản và dòng tiền lan tỏa mạnh mẽ. Nhóm cổ phiếu DNNN (SOEs) trở thành tâm điểm thị trường; với sự đóng góp tích cực từ cổ phiếu Ngân hàng (tăng mạnh ở nhóm ngân hàng thương mại quốc doanh: VCB, BID, CTG).

Khối ngoại mua ròng mạnh một số cổ phiếu SOBs như VCB và BID trong tuần qua. Ảnh: MAS Việt Nam

Trong báo cáo nhận định mới đây, Chứng khoán Yuanta Việt Nam (YSVN) đánh giá Nghị quyết 79-NQ/TW tác động tới thị trường chứng khoán (TTCK) thông qua ba cơ chế truyền dẫn chính.

Thứ nhất là cơ chế giữ lại để tái đầu tư, khi Nghị quyết 79 cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn để tăng vốn điều lệ cho DNNN, thay vì nộp về ngân sách. Theo chuyên gia, điều này trực tiếp giải quyết bài toán thiếu hụt vốn cấp 1 tại nhóm ngân hàng quốc doanh như BIDV và VietinBank.

Thứ hai là cơ chế phân tách "chiến lược" và "thương mại", trong đó quy định Nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống tại doanh nghiệp thương mại không thuộc diện chiến lược. Điều này được dự báo có thể kích hoạt một làn sóng thoái vốn trong giai đoạn 2026–2027.

Cuối cùng là cơ chế khai thác nguồn lực đất đai, với định hướng quản lý hiệu quả nguồn lực đất đai được xem là động lực để DNNN, đặc biệt nhóm cao su, chuyển đổi đất nông nghiệp sang khu công nghiệp, qua đó mở ra tiềm năng tăng trưởng giá trị tài sản ròng (NAV) đột biến.

Yuanta việt Nam chỉ ra rằng trong suốt giai đoạn từ 2025 trở về trước, tư duy quản lý vốn nhà nước chủ yếu tập trung vào việc bảo toàn vốn và tránh thất thoát. Mặc dù cần thiết, tư duy này đã vô tình tạo ra sự trì trệ, khiến các DNNN bỏ lỡ nhiều cơ hội đầu tư chiến lược do quy trình phê duyệt phức tạp và nỗi sợ trách nhiệm. Nghị quyết 79 vừa được ban hành đã thay đổi hoàn toàn hệ tư duy này bằng cách xác định kinh tế nhà nước là công cụ vật chất để định hướng, dẫn dắt, điều tiết nền kinh tế.

YSVN nhấn mạnh "điểm nghẽn" của nhiều doanh nghiệp nhà nước niêm yết, đặc biệt nhóm ngân hàng, nằm ở mâu thuẫn giữa nhu cầu giữ lại lợi nhuận để tăng vốn (đáp ứng Basel II/III) và áp lực nộp cổ tức tiền mặt về ngân sách. Sự ra đời của Nghị quyết 79 theo đó sẽ tháo gỡ nút thắt này thông qua cơ chế cho phép sử dụng nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn Nhà nước để tăng vốn điều lệ; đồng thời mở khả năng doanh nghiệp được giữ lại lợi nhuận hoặc nhận dòng vốn tái đầu tư từ SCIC, qua đó tạo hiệu ứng tích lũy lên giá trị sổ sách và cải thiện nền tảng định giá trong dài hạn.

Với nhóm ngân hàng, các chuyên gia từ Yuanta cho rằng Vietcombank có thể là nhà băng đầu tiên đạt chuẩn Top 100 châu Á và cổ phiếu VCB tiếp tục duy trì mức P/B cao nhất ngành, với P/B đạt 2,3 lần nhờ chất lượng tài sản vượt trội.

Với BIDV và VietinBank, hai ngân hàng này hiện có quy mô tài sản lớn nhưng hệ số an toàn vốn (CAR) "mỏng" hơn Vietcombank, do đó hưởng lợi nhiều từ cơ chế được phép giữ lại lợi nhuận thay vì nộp ngân sách. Trước đây, việc phải nộp cổ tức tiền mặt ảnh hưởng đến vốn hoạt động của BIDV và VietinBank; Yuanta Việt Nam cho rằng Nghị quyết 79 có thể là "cứu cánh" về vốn, tạo điều kiện để hai ngân hàng mở rộng tín dụng đáng kể.

Kiều Anh